… جوانی که عمر خودش را تلف میکند و به بیکاری میگذراند، خشنود نیست.در یک روایتی دارد که رسول اکرم وقتی جوانی را میدید که «کانَ یُعجِبُه» -از اندام او، از سلامت او، از جوانی او خوشش میآمد- از او دو سؤال میکرد؛ میپرسید ازدواج کردهای؟ و شغل و کاری داری یا نه؟ اگر آن جوان میگفت ازدواج نکردهام و میگفت شغلی ندارم، پیغمبر میفرمود: سَقَطَ مِن عَینی؛[21] این جوان از چشمم افتاد. یعنی مردم را با اینجور روشها و برخوردها، به اهمّیّت کار و تلاش برای تکتک افراد در جامعه متوجّه میکرد.نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
جامعالاخبار (۹ پاراگراف)
الحمد لله اقراراً بنعمته و لا إله إلّا الله إخلاصاً لوحدانیّته و الصّلاة و السّلام على أشرف بریّته و على الاصفیاء من عترته و بعد فقد کان من فضل الله على الانام ان اغناهم بالحلال عن الحرام و قال: وَ اَنکِحُوا الاَیمی مِنکُم وَ الصّلِحینَ مِن عِبادِکُم وَ اِمآئِکُم اِن یَکونوا فُقَرآءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه وَ اللهُ واسِعٌ عَلیم.[1] و قال رسول الله (صلّى الله علیه و آله): اَلنِّکاحُ سُنَّتى فَمَن رَغِبَ عَن سُنَّتى فَلَیسَ مِنّى.[2] و قال (صلّى الله علیه وآله): مَن تَزَوَّجَ اَحرَزَ نِصفَ دینِهِ فَلیَتَّقِ اللهَ فِى النِّصفِ الآخَر.[3] و قال (صلّى الله علیه و آله): تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا فَاِنّى اُباهى بِکُمُ الاُمَمَ یَومَ القِیامَةِ وَلَو بِالسِّقط.[4]ضرورت دیگر، احساس کار و تحرک است. همهی کشور، همهی آحاد مردم، همهی مسئولین - که «کلّکم مسئول»[4] - بایستی تحرک و نشاط کار داشته باشند. باید از خودمان تنبلی و توانی و زمینگیری را دور کنیم. امروز به کار نیاز هست؛ کار علمی، کار اقتصادی، کار سیاسی، کارهای بزرگ اجتماعی. هر کسی در هر جا هست، میتواند برای خودش برنامهی کاری را تعریف کند؛ این یکی از ضرورتهاست، که امیدواریم خدای متعال به همهی ما …… این سیاست را، نسخهی غربی را [بعضیها] قبول کردند. ما چند سال قبل اصرار کردیم، گفتیم -در سخنرانی، در جلسات خصوصی با مسئولین- که موانع تولید نسل را بردارید؛ مسئولین هم قبول کردند، تصدیق کردند حرف ما را، منتها در مدیریّتهای میانی متأسّفانه موانعی وجود دارد؛ آنچنان که باید و شاید به این نسخهی اسلامی که «تَنَاکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا فَاِنّی اُباهی بِکُمُ الاُمَمَ یَومَ القِیامَة»[5] عمل نمیکنند، [امّا] به نسخهی غربی عمل میکنند! این یکی از موانع پیشرفت ما است.مطلب دوّم؛ این حدیثی که من خواندم از قول پیغمبر اکرم که «تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا»[1]، خدای متعال از مسلمانها خواسته که زیاد بشوند، افزایش پیدا کنند. واقعاً هم این جور است که اگر چنانچه عدد ملّت مسلمان -حالا در یک کشور اسلامی مثل کشور ایران یا در فضای اسلامی مثل امّت اسلامی- زیاد باشد، این زمینه و امکان برای رشد و تعالی در آنها وجود دارد؛ یعنی وقتی که عدّه زیاد است، افراد صالح در آن قهراً زیادترند، …آن بخش اوّل -که حضور مردم، یک حضور قطعی در باب حکومت اسلامی است- از مسئولیّت انسانها فهمیده میشود. در قرآن کریم و در روایاتِ ما دربارهی مسئولیّت مردم نسبت به سرنوشت جامعه مطالب روشن و فراوانی هست: کُلُّکُم راعٍ وَ کُلُّکُم مَسئولٌ عَن رَعِیَّتِه،[6] یعنی همهی آحاد جامعه مسئولند نسبت به وضع جامعه. مَن اَصبَحَ لا یَهتَمُّ بِاُمورِ المُسلِمینَ فَلَیسَ بِمُسلِم؛[7] امور مسلمین یعنی همین امور جامعهی اسلامی که همهی امور را شامل میشود. یا در این خطبهی معروف صفّین، که مطالب زیادی در باب حکومت در این خطبه وجود دارد، امیرالمؤمنین (علیه السّلام) یک عبارتی …در یک روایتی دارد که یک جوانی از جلوی پیغمبر عبور کرد، جوان برازندهای بود، پیغمبر از این جوان خوششان آمد، ظاهراً صدایش کردند و دو سؤال از او کردند: یکی اینکه گفتند ازدواج کردهای؟ گفت نه، گفتند کار تو چیست؟ گفت بیکارم؛ پیغمبر فرمودند: سَقَطَ مِن عَینی؛ این جوان از چشمم افتاد.[3] مسئلهی کار این است؛ سَقَطَ مِن عَینی؛ [دربارهی] این جوانی که حالا پیغمبر از رفتارش و مثلاً از حرکاتش و امثال اینها خوشش آمده بود، پیغمبر گفت از چشمم افتاد، به خاطر اینکه دنبال کار نیست. اسلام به کار این جور نگاه میکند؛ به کار، به عنوان یک ارزش انسانی نگاه میکند و برای آن …… السّلام علی سیّدنا محمّد افضل بریّته و علی الاصفیاء من عترته. و بعد فقد کان من فضل الله علی الانام ان اغناهم بالحلال عن الحرام. فقال: وَ اَنکِحُوا الاَیٰمیٰ مِنکُم وَ الصٰلِحینَ مِن عِبادِکُم وَ اِماٰئِکُم اِن یَکونوا فُقَراٰءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه؛ وَ اللهُ واسِعٌ عَلیم.[1] و قال رسول الله (صلّی الله علیه و آله): اَلنِّکاحُ سُنَّتی فَمَن رَغِبَ عَن سُنَّتی فَلَیسَ مِنّی.[2] و قال (صلّی الله علیه و آله): تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا فَاِنّی اُباهی بِکُمُ الاُمَمَ یَومَ القِیامَة.[3]… السّلام علی سیّدنا محمّد افضل بریّته و علی الاصفیاء من عترته. و بعد فقد کان من فضل الله علی الانام ان اغناهم بالحلال عن الحرام. فقال: وَ اَنکِحُوا الاَیٰمیٰ مِنکُم وَ الصٰلِحینَ مِن عِبادِکُم وَ اِماٰئِکُم اِن یَکونوا فُقَراٰءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه؛ وَ اللهُ واسِعٌ عَلیم.[1] و قال رسول الله (صلّی الله علیه و آله): اَلنِّکاحُ سُنَّتی فَمَن رَغِبَ عَن سُنَّتی فَلَیسَ مِنّی.[2] و قال (صلّی الله علیه و آله): تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا فَاِنّی اُباهی بِکُمُ الاُمَمَ یَومَ القِیامَة.[3]