… حضرت در منزل رمله بودند ــ که گویا همان منزلی است که حُر هم در آن منزل بود و اوّلدیداری بود که امام حسین با یک جمعی از مردم کوفه داشتند، با یک جمعی از مستضعفین تحت اختیار طاغوتها ــ که این مطلب را بیان کردند و توجیه کردند حرکت و قیام و ثورهی خودشان را. و به این ترتیب بود که فرمودند: اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ رَسولَ اللّهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ قالَ مَن رَأَى سُلطاناً جائِراً مُستَحِلّاً لِحُرُماتِ اللَّهِ ناکِثاً لِعَهدِ اللَّهِ مُخالِفاً لِسُنَّةِ رَسولِ اللَّهِ یَعمَلُ فِی عِبادِ اللَّهِ بِالاِثمِ وَ العُدوانِ وَ لَم یُغَیِّر عَلَیهِ بِفِعلٍ وَ لا قَولٍ کانَ حَقّاً عَلَى اللَّهِ اَن یُدخِلَهُ مَدخَلَه.[18] لَم یُغَیِّر! [یعنی] مسئلهی تغییر، تغیّر و اعتراض، اقدام برای نگذاشتن، اقدام برای اینکه این خط و این قطار را به هر قیمتی هست به روی خطّ اوّل بازگرداندن، و کارهایی از این قبیل؛ این خلاصهی هدف امام حسین است.نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
تاریخ طبری (۷ پاراگراف)
… و در خلال سخنرانیهای آموزنده، ماجرا و هدف امام حسین علیهالصّلاةوالسّلام. یعنی همان هدفیکه در کلمات خود آن بزرگوار هست که: «وانی لم اخرجِ اشراً و لابطرا و لا ظالماً و لا مفسداً، و انّما خرجت لطلب الاصلاح فی امّة جدّی»[1] ، بیان شود. این، یک سرفصل است. عباراتی از قبیل «ایها النّاس، انّ رسول الله، صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم، قال: من رأی سلطاناً جائراً، مستحلاً لحرم الله، ناکثاً لعهد الله...، فلم یغیّر علیه بفعل و لاقول، کان حقاً علی الله ان یدخله مدخله»[2] و «من کان بادلاً فینامهجته و موطّناً علی لقاءالله نفسه فلیرحل معنا»[3] ، هر کدامْ یک درس و سرفصلند.حضرت در مکه، دو نامه نوشته است که: یکی به رؤسای بصره و یکی به رؤسای کوفه است. در نامه حضرت به رؤسای بصره، اینطور آمده است: «و قد بعث رسولی الیکم بهذا الکتاب و انا ادعوکم الی کتاب اللَّه و سنة نبّیه فان سنّة قد امیتت و البدعة قدا حییت فان تسمعوا قولی اهدیکم الی سبیل الرّشاد»[11] ؛ من میخواهم بدعت را از بین ببرم و سنّت را احیا کنم؛ زیرا سنت را میراندهاند و بدعت را زنده کردهاند! اگر دنبال من آمدید، راه راست با من است؛ یعنی میخواهم همان تکلیف بزرگ را انجام دهم که احیای اسلام و احیای سنّت پیغمبر و نظام اسلامی است.… شتر پیغمبر که وارد شهر مدینه شد، جلوی هرکدام از این محلههای قبایل رسید، بزرگان آمدند بیرون، جلوی شتر را گرفتند: یا رسولالله! بیا اینجا؛ خانه، زندگی، همهچیزِ ما، ثروت ما، راحتی ما در اختیار تو، در منزل ما وارد بشو. پیغمبر فرمود: جلوی این شتر را باز کنید؛ «اِنَّها مَأمورَةٌ»[21]، دنبال دستور حرکت میکند؛ بگذارید برود. جلوی شتر را باز کردند، رسید به محلۀ بعدی. باز بزرگان، اشراف، پیرمردها، شخصیتها، جوانها آمدند جلوی ناقۀ پیغمبر را گرفتند: یا رسولالله! اینجا فرود بیا؛ اینجا خانۀ توست؛ هرچه بخواهی در اختیارت میگذاریم؛ همۀ ما در خدمتت هستیم. فرمود: کنار بروید؛ …در مکه، حضرت دو نامه نوشتهاند؛ یکی به رؤسای بصره، یکی به رؤسای کوفه. به رؤسای بصره در نامۀ حضرت، اینطور آمده است: «وَ قَد بَعَثتُ رَسولی اِلَیکُم بِهذَا الکِتابِ وَ اِنّی اَدعوکُم اِلَی کِتابِ اللهِ وَ اِلَی سُنَّةِ نبیّهِ، فَاِنَّ السُنَّةَ قَد اُمیتَت، و اِنَّ البِدعَةَ قَد اُحیِیَت فَاِن تُجیبوا دَعوَتی وَ تُطیعوا اَمری اَهدِکُم سَبیلَ الرَّشادِ»[17] من میخواهم بدعت را از بین ببرم، سنت را احیا کنم؛ زیرا سنت را میراندهاند و بدعت را زنده کردهاند، اگر دنبال من آمدید راهِ راست با من است؛ یعنی همان تکلیف بزرگ را میخواهم انجام بدهم که احیای اسلام است و احیای سنت پیغمبر و نظام اسلامی است؛ این نامه به اهل بصره. بعد در نامه به اهل کوفه فرمود: «فَلَعَمری مَا …… شدند. در بین راه در این منازل همینطور امام حسین در هرکدامی یک صحبتی دارند، با مخاطبین مختلف، لحنهای مختلف. در منزلی به نام «بَیضَه»، درحالیکه حرّبنیزید هم در کنار حضرت است؛ حضرت میروند، او هم دارد در کنار حضرت میآید. رسیدند به این منزل، فرود آمدند. شاید قبل از اینکه استراحت بکنند یا حالا بعد از اندکی استراحت، حضرت ایستاد، خطاب به این لشکر دشمن اینطوری فرمود: «اَیُّهَا النّاسُ، اِنَّ رَسولَ اللهِ صَلَّیاللهُعَلَیهِوَآلِهِ قالَ: مَن رَاَیٰ سُلطاناً جائِراً مُستَحِلًّا لِحُرَمِ اللهِ ناکِثاً لِعَهدِ اللهِ مُخالِفاً لِسُنَّةِ رَسولِ اللهِ یَعمَلُ فی عِبادِ اللهِ بِالاِثمِ وَ العُدوانِ لَم یُغَیِّر بِقَولٍ وَ لا فِعلٍ کانَ حَقّاً عَلَی اللهِ اَن یُدخِلَهُ مُدخَلَهُ»[19] یعنی اگر کسی ببیند حاکمی در جامعه بر سر کار است که اینطوری است: «مَن رَاَیٰ سُلطاناً جائِراً» ظلم میکند، حرام خدا را حلال میشمارد، حلال خدا را حرام میشمارد، حکم الهی را کنار میزند، عمل نمیکند و دیگران را به عمل وادار نمیکند یعنی. در میان مردم با گناه عمل میکند، با دشمنی عمل میکند، با ظلم عمل میکند ـ یعنی حاکمِ فاسدِ ظالمِ جائر که یزید مصداق کاملش بود ـ اگر کسی چنین چیزی را ببیند در جامعۀ اسلامی، در میان امت من، پیغمبر فرمود: «لَمْ یُغَیِّرْ بِقَوْلٍ وَلَا فِعْلٍ» با زبان و عمل علیه …در منزلِ «عُذَیب»، چهار نفر به حضرت ملحق شدند، حضرت فرمود: «اَمّا وَ اللهِ اِنِّی لَاَرجو اَن یَکونَ خَیراً ما اَرادَ اللهُ بِنا، قُتِلنا اَم ظَفِرنا»[20] ـ اینهم نشانۀ اینکه گفتیم فرقی نمیکند، چه به پیروزی برسند، چه کشته بشوند تفاوتی نمیکند؛ تکلیف، تکلیف است؛ باید انجام بگیرد ـ فرمود که من امیدم این است که خدای متعال، آن چیزی که برای ما در نظر گرفته است، این خیر ماست؛ چه ما کشته بشویم، چه به پیروزی برسیم، فرقی نمیکند؛ یعنی داریم تکلیفمان را انجام میدهیم.