خَیثَمه که راوی موثقی است میگوید: «دَخَلتُ عَلَی اَبِیجَعفَرٍ عَلَیهِالسَّلامُ اُوَدِّعُهُ فَقالَ یا خَیثَمَةُ اَبلِغ مَن تَرَی مِن مَوالینَا السَّلامَ وَ اَوصِهِم بِتَقوَی اللهِ العَظیمِ وَ اَن یَعودَ غَنِیُّهُم عَلَی فَقیرِهِم وَ قَوِیُّهُم عَلَی ضَعیفِهِم وَ اَن یَشهَدَ حَیُّهُم جِنازَةَ مَیِّتِهِم وَ اَن یَتَلاقَوا فی بُیوتِهِم فَاِنَّ لُقِیّا بَعضِهِم بَعضاً حَیاةٌ لِاَمرِنا رَحِمَ اللّٰهُ عَبداً اَحیا اَمرَنا. یا خَیثَمَةُ اَبلِغ مَوالِیَنا اَنّا لا نُغنی عَنهُم مِنَ اللهِ شَیئاً اِلّا بِعَمَلٍ وَ اَنَّهُم لَن یَنالوا وَلایَتَنا اِلّا بِالوَرَعِ وَ اَنَّ اَشَدَّ النّاسِ حَسرَةً یَومَ القِیامَةِ مَن وَصَفَ عَدلًا ثُمَّ خالَفَهُ اِلَی غَیرِهِ»[1] خدمت حضرت باقر سلماااللهعلیه برای خداحافظی رفتم ـ از این عبارت معلوم میشود که ایشان ساکن مناطق دور از مدینه، مثل کوفه یا بصره بوده است ـ حضرت به من فرمودند: سلام ما را به همۀ کسانی از دوستان ما که با آنها ملاقات میکنی برسان. اولین وصیت آن بزرگوار به شیعیان و دوستان و موالیشان این است که تقوای خدا را پیشه کنند، و ثروتمندانِ از شیعیان به فقرای آنها توجه و عطف محبت کنند، اقویا بر ضعفا متوجه باشند. بعضی از شیعیان هستند که تواناییهای اجتماعی و سیاسی دارند، آبرو دارند، این افراد به …نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
الشافی (فیض کاشانی) (۵ پاراگراف)
«عَن جابِربنِ یَزیدَ الجُعفی قالَ: حَدَّثَنی مُحَمَّدُبنُ عَلِیٍّ عَلَیهِ السَّلامُ سبعین حَدیثاً لَم اُحَدِّث بِها احَداً قَطُّ وَلا اُحَدِّثُ بِها احَداً اَبَداً فَلَمّا مَضی مُحَمَّدُبنُ عَلِیٍّ عَلَیهِالسَّلامُ ثَقُلَت عَلی عُنُقی وَضاقَ بِها صَدری. فَاَتَیتُ اَباعَبدِاللهِ عَلَیهِالسَّلامُ فَقلتُ اِنَّ اَباکَ حَدَّثنی سبعین حَدیثاً لَمْ یَخْرُجْ مِنّی شَیْءٌ مِنها اِلَی اَحَدٍ وَ اَمَرَنی بِسَترِها فَما تَاْمُرُنی؟ فَقالَ یا جابِرُ اِذا ضاقَ بِکَ مِنْ ذلِکَ شَیءٌ فَاخرُجْ اِلَی الجَبّانَةِ وَ احتَفِرحَفیرَةً ثُمَّ دَلِّ رَأسَکَ فیها وَ قُل حَدَّثَنی مُحَمَّدُبنُعَلِیٍّ بِکَذا وَ کَذا ثُمَّ طُمَّهُ فَإِنَّ الاَرضَ تَستُرُ عَلَیکَ قالَ جابِرٌ فَفَعَلتُ ذَلِکَ فَخَفَّ عَنّی ما کُنتُ اَجِدُهُ»[5] [جابربنیزید جعفی میگوید که امام باقر علیهالسلام هفتاد حدیث به من گفته است که تاکنون هرگز به کسی نگفتهام و از این پس نیز هرگز نخواهم گفت.] معلوم میشود این احادیث از اسرار امامت و ولایت و شاید هم دربارۀ مسائل مربوط به تشکیلات سرّی و فعالیتهای سیاسی ائمه بوده است. ایشان میفرماید: بعد از اینهم این روایات را با کسی در میان نخواهم گذاشت. بعد از آنکه حضرت باقر سلاماللهعلیه از دنیا رفت، این روایاتی که من از آن حضرت تحمل کرده بودم، بر دوش من سنگینی کرد، کسی نبود که با او در میان بگذارم. حضرت باقر علیهالسلام به من دستور …«فِی الکافی عَنِ الصّادِقِ عَلَیهِالسَّلام: اِنَّهُ لَیسَ مِنِ احتِمالِ اَمرِنَا التَّصدیقُ لَهُ وَ القَبولُ فَقَط مِنِ احتِمالِ اَمرِنا سَترُهُ وَ صِیانَتُهُ مِن غَیرِ اَهلِهِ فَاَقرِئهُمُ السَّلامَ وَ قُل لَهُم رَحِمَ اللهُ عَبداً اجتَرَّ مَوَدَّةَ النّاسِ اِلَی نَفسِهِ حَدِّثوهُم بِما یَعرِفونَ وَ استُروا عَنهُم ما یُنکِرونَ»[18]. میفرمایند: تحمل امر ما، یعنی تحمل امر ولایت، فقط به این نیست که ما را تصدیق کنید که امام هستیم و قبول کنید. این کافی نیست. یکی از ارکان و شرایط قبول ولایت ما، این است که آن را مستور بدارید و از غیر اهل، آن را کتمان کنید و مصون بدارید. این مسئلۀ قابل توجهی …«فِی الکافی عَنِ الصّادِقِ عَلَیهِالسَّلام: اِتَّقُوا اللهَ وَ کونوا اِخوَةً بَرَرَةً مُتَحابّینَ فِی اللهِ مُتَواصِلینَ مُتَراحِمینَ تَزاوَروا وَ تَلاقَوا وَ تَذاکَروا اَمرَنا وَ اَحیوهُ»[34] تقوای الهی را اینطور تفسیر میفرماید: برادرانی باشید نیکوکار با یکدیگر. صفت برادری، یک ارتباط غیر قابل انفکاک و انفساخ، و یک ارتباط طبیعی است. مثل برادران که ارتباط طبیعی و قهری با یکدیگر دارند، باهم ارتباط داشته باشید! لکن با قید «بَرَرَةً»؛ چون ممکن است برادرانی باشند که نسبت به یکدیگر نیکوکار نباشند. شما برادرانی باشید که به …شخصی به حضرت صادق علیهالصلاةوالسلام عرض کرد: «اِنَّ لی اَهلَ بَیتٍ وَ هُم یَسمَعونَ مِنِّی اَ فَاَدعوهُم اِلَی هَذَا الاَمرِ؟»[36] من اهلبیتی دارم که از من حرفشنوی دارند، آیا آنها را به این امر دعوت کنم؟..آنها را به مسئلۀ امامت، یعنی تشیّع، اعتقاد شیعه، دعوت کنم؟ متأسفانه در آن زمان اوضاع به گونهای بوده که شخصی که خودش اعتقاد به امامت داشته، در خانوادهای زندگی میکرده که آنها بهکلی منکر یا بیخبر از این امر بودهاند! حضرت به او فرمودند: «نَعَم اِنَّ اللهَ سُبحانَهُ یَقولُ فی کِتابِهِ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا قوا اَنفُسَکُم وَ اَهلیکُم نارًا وَقودُهَا النّاسُ وَ الحِجارَةُ»[37] بله، اگر از تو حرفشنوی دارند، آنها را به این امر دعوت کن! بنابراین، اینطور نیست که افراد فقط نسبت به خودشان تکلیف داشته باشند، بلکه نسبت به خانواده هم درصورتیکه ارشاد آنها را میپذیرند، تکلیف دارند. (89/9/7)