رفتن به محتوای اصلی

نمایهٔ موضوعی

آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

آیه‌هایی که رهبران به آن‌ها استناد کرده‌اند، روایت‌ها و دعاهایی که نقل کرده‌اند، شعرهایی که خوانده‌اند، و متن‌هایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.

الارشاد (۴۴ پاراگراف)

… این زندگى هست: اوّل، قاطعیّت و صلابت در راه حق. این شاید مهم‌ترین یا حدّاقل بارزترین خصوصیّت زندگى امیرالمؤمنین است. آن چیزى که اوّل از این دستگاه حکومت مشاهده میشود، این است که در راه حق بعد از تشخیص حق، دیگر هیچ چیز نمیتواند جلوى راه امیرالمؤمنین را بگیرد. پیغمبر طبق این روایتى که نقل شده فرمود: عَلىٌّ خَشِنٌ فى ذاتِ الله؛[5] امیرالمؤمنین از جمله‌ى کسانى است که در راه خدا، هیچ کسى و هیچ چیزى نمیتواند جلوى او را بگیرد و مانع او بشود؛ آنچه تشخیص داد، بدون هیچ گونه مبالاتى عمل میکند. این خصوصیّت اوّل است. در سرتاسر زندگى امیرالمؤمنین وقتى نگاه کنید، این را مشاهده میکنید: قاطعیّت و صلابت. از اوّلِ نشستن بر مسند حکومت، امیرالمؤمنین این قاطعیّت و صلابت را نشان داد؛ یعنى حکومت وقتى که به نام …
… پیغمبر در آن جا، یک تنه با یک دنیا مواجه شد، امام حسین هم در ماجرای کربلا، یک تنه با یک دنیا مواجه بود. آن بزرگوار هم نترسید؛ ایستاد و جلو آمد. امام حسین هم نترسید؛ ایستاد و جلو آمد. حرکت نبوی و حرکت حسینی، مثل دایره‌ی متحدالمرکز هستند. به یک جهت متوجّهند. لذا این جا « حسین منی و انا من حسین»[6] معنا پیدا میکند. این عظمت کار امام حسین است.
… کدام از این فقره‌هایی که در این حدیث به آن تکیه شده است، تقریباً به یک بُعد از زندگی امیرالمؤمنین اشاره میکند؛ به زهد آن بزرگوار، عبادت آن بزرگوار و خصوصیاتی که حالا اینها را میخوانیم. ببینید؛ طبق این روایت، امام صادق در مقام تعریف از امیرالمؤمنین حرف میزند. اولین جمله‌ای که فرمود، این بود: «والله ما أکل علی بن ابی طالب علیه‌السّلام من الدنیا حراماً قطّ حتی مضی لسبیله[2] »؛ امیرالمؤمنین تا آخر عمر، یک لقمه حرام در دهان نگذاشت؛ یعنی اجتناب از حرام، اجتناب از مال حرام، اجتناب از دستاورد حرام. البته مراد، حرام واقعی است؛ نه آن حرامی که برای آن بزرگوار حکمش هم منجز شده باشد؛ یعنی مشتبه را هم به خود نزدیک نکرد. ببینید؛ اینها را به …
«و ما عرض له امران قطهما لله رضی الا اخذ بأشدهما علیه فی دینه»؛ یعنی هر وقت دو کار و دو انتخاب در مقابل امیرالمؤمنین قرار میگرفت که هر دو مورد رضای خدا بود - نه این که یکی حرام، یکی حلال باشد؛ نه. هر دو حلال باشد؛ مثلاً هر دو عبادت باشد - علی آن یکی را که برای بدن او سخت‌تر بود، آن را انتخاب میکرد؛ اگر دو غذای حلال بود، …
… «و ان کان لیعمل عمل رجل کان وجهه بین الجنة و النار»؛ با همه این کارهای بزرگ و خداپسند و مؤمنانه، رفتار او، رفتار یک انسان بین خوف و رجا بود؛ از خدا ترسناک بود، کانّه او را بین بهشت و جهنّم قرار داده‌اند؛ در یک طرف بهشت را میبیند، در یک طرف جهنّم را میبیند. «یرجو ثواب هذه و یخاف عقاب هذه». خلاصه این جمله این است که به این همه مجاهدت، به این همه انفاق، به این همه عبادت، مغرور نمیشد. ما حالا دو رکعت نافله و چند جمله دعا که بخوانیم - و اگر دو قطره اشک بریزیم - فوراً مغرور میشویم که بله دیگر: «این منم طاووس علیّین شده»! اما امیرالمؤمنین با این …
… بعد فرمود: «و ما اطاق احد عمل رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله من هذه الأمة غیره»؛ هیچ کس از این امّت طاقت این را نداشت که مثل پیامبر عمل کند، مگر او. او بود که مثل پیامبر در همه جا میرفت. هیچ‌کس دیگر نمیتوانست به دنبال پیامبر و پا جای پای آن حضرت حرکت کند. «و ان کان لیعمل عمل رجل کان وجهه بین الجنة و النار»؛ با همه این کارهای بزرگ و خداپسند و مؤمنانه، رفتار او، رفتار یک انسان بین خوف و رجا بود؛ از خدا ترسناک بود، کانّه او را بین بهشت و جهنّم قرار داده‌اند؛ در یک طرف بهشت را میبیند، در یک طرف جهنّم را میبیند. «یرجو ثواب هذه و یخاف عقاب هذه». خلاصه این جمله این است …
«و ما نزلت برسول الله صلی الله علیه و آله نازلة قطّ الاّ دعاه فقدمه ثقة به»؛ هر وقت مسأله مهمّی برای پیامبر پیش می‌آمد، پیامبر او را صدا میکرد و جلو میانداخت؛ به خاطر این که به او اعتماد داشت و میدانست که اوّلاً خوب عمل میکند؛ ثانیاً از کار سخت سرپیچی ندارد؛ ثالثاً آماده مجاهدت در راه خداست. مثلاً در «لیلة المبیت» - آن شبی که پیامبر …
… نمیلرزد و خوب عمل خواهد کرد. ببینید؛ صحبتِ این نیست که امثال بنده - آدمهای حقیر و ضعیف - ادّعا کنیم که میخواهیم این‌طوری عمل کنیم؛ نه. صحبتِ این است که ما باید در این جهت حرکت کنیم. انسانِ مسلمانِ پیروِ علی، خطّش باید این خط باشد و هرچه بتواند، جلو برود. بعد فرمود: «و ما اطاق احد عمل رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله من هذه الأمة غیره»؛ هیچ کس از این امّت طاقت این را نداشت که مثل پیامبر عمل کند، مگر او. او بود که مثل پیامبر در همه جا میرفت. هیچ‌کس دیگر نمیتوانست به دنبال پیامبر و پا جای پای آن حضرت حرکت کند. «و ان کان لیعمل عمل رجل کان وجهه بین الجنة و النار»؛ با همه این کارهای بزرگ و …
… از بعضی از آثار فهمیده میشود که امیرالمؤمنین در زمان خلافت هم کار میکرد - آن حضرت کار میکرد؛ مزرعه آباد مینمود، قنات میکَند و پول در میآورد و این پولها را در راه خدا انفاق میکرد. از جمله مرتّب برده میخرید و آزاد میکرد؛ هزار برده را این‌طور خرید و آزاد کرد. «ان کان لیقوت اهله بالزیت و الخل والعجوة»؛ غذای معمولی خانه امیرالمؤمنین اینها بود: زیتون، سرکه، خرمای متوسّط و یا پایین؛ که حالا مثلاً در عرف جامعه ما نان و ماست، یا نان و پنیر است. «و ما کان لباسه الاّ کرابیس»؛ لباس معمولیش کرباس بود. «اذا فضل شیء عن یده من کمه دعا بالجلم فقصه»؛ اگر آستینش مقداری …
«ولقد اعتق من ماله الف مملوک»؛ بتدریج، هزار غلام و کنیز را که از مال شخصی خود خریده بود، آزاد کرد؛ «فی طلب وجه الله والنجاة من‌النار»؛ برای این که رضای خدا را جلب نماید و از آتش جهنّم خود را دور کند. «مما کد بیدیه و رشح منه جبینه»؛ این پولهایی که میداد، پولهایی نبود که مفت گیرش آمده باشد. امام صادق طبق این روایت میگوید: «مما کد بیدیه»؛ با کدّ یمین و عرق جبین و با کار سخت، پول به‌دست آورده بود. چه در زمان پیامبر، چه در زمان فترت بیست و پنج سال، چه در زمان خلافت - که از بعضی از آثار …
«ولقد اعتق من ماله الف مملوک»؛ بتدریج، هزار غلام و کنیز را که از مال شخصی خود خریده بود، آزاد کرد؛ «فی طلب وجه الله والنجاة من‌النار»؛ برای این که رضای خدا را جلب نماید و از آتش جهنّم خود را دور کند. «مما کد بیدیه و رشح منه جبینه»؛ این پولهایی که میداد، پولهایی نبود که مفت گیرش آمده باشد. …
… جمله مرتّب برده میخرید و آزاد میکرد؛ هزار برده را این‌طور خرید و آزاد کرد. «ان کان لیقوت اهله بالزیت و الخل والعجوة»؛ غذای معمولی خانه امیرالمؤمنین اینها بود: زیتون، سرکه، خرمای متوسّط و یا پایین؛ که حالا مثلاً در عرف جامعه ما نان و ماست، یا نان و پنیر است. «و ما کان لباسه الاّ کرابیس»؛ لباس معمولیش کرباس بود. «اذا فضل شیء عن یده من کمه دعا بالجلم فقصه»؛ اگر آستینش مقداری بلند بود، قیچی میخواست و آستین بلند را میبرید؛ یعنی حتّی به زیادی آستین برای خودش راضی نمیشد. میگفت این زیادی است؛ این پارچه را در جایی مصرف کنند و به کاری بزنند! آن روز …
… بن الحسین به امیرالمؤمنین شبیه‌تر نبود؛ امام سجّاد، از همه شبیه‌تر بود. امام صادق فصلی در باب عبادت امام سجّاد ذکر میکند؛ از جمله میفرماید: «و لقد دخل ابوجعفر ابنه علیهما السلام علیه»؛ پدرم حضرت ابی جعفر باقر یک روز پیش پدرش رفت و وارد اتاق آن بزرگوار شد. «فاذا هو قد بلغ من العبادة ما لم یبلغه احد»؛ نگاه کرد، دید پدرش از عبادت حالی پیدا کرده که هیچ کس به این حال نرسیده است. شرح میدهد: رنگش از بیخوابی زرد شده، چشمهایش از گریه درهم شده، پاهایش ورم کرده و... امام باقر اینها را در پدر بزرگوارش مشاهده کرد و دلش سوخت: «فلم املک حین رأیته بتلک الحال البکاء»؛ …
… میگوید وقتی وارد اتاق پدرم شدم و او را به این حال دیدم، نتوانستم خودداری کنم؛ بنا کردم زار زار گریه کردن: «فبکیت رحمة له». امام سجّاد در حال فکر بود - تفکّر هم عبادتی است - به فراست دانست که پسرش امام باقر چرا گریه میکند؛ خواست یک درس عملی به او بدهد؛ سرش را بلند کرد: «قال یا بنی اعطنی بعض تلک الصحف التی فیها عبادة علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام»؛ در میان کاغذهای ما بگرد و آن دفتری که عبادت علی بن ‌ابی طالب را شرح داده، بیاور. ظاهراً از دوران امام علی بن ‌ابی طالب علیه‌السّلام نوشته‌ها و کتابهایی در باب قضاوتهای آن حضرت، در باب زندگی آن حضرت، در باب احادیث آن حضرت، در اختیار ائمّه بود. از مجموع روایات …
… باقر میفرماید: «فاعطیته»؛ رفتم آوردم و به پدرم دادم. «فقرأ فیها شیئاً یسیرا ثم ترکها من یده تضجرا»؛ مقداری به این نوشته نگاه کرد - امام سجّاد، هم به امام باقر درس میدهد، هم به امام صادق درس میدهد، هم به من و شما درس میدهد - با حال ملامت آن را بر زمین گذاشت؛ «و قال من یقوی علی عبادة علی علی بن ‌ابی طالب علیه‌السّلام»؛ فرمود چه کسی میتواند مثل علی بن‌ابی‌طالب عبادت کند؟ امام سجّادی که آن قدر عبادت میکند که امام باقر دلش به حال او میسوزد - نه مثل من و شما؛ ما که کمتر از اینها هم به چشممان بزرگ می‌آید - امام باقری که خودش هم امام است و دارای آن مقامات عالی است، از عبادت …
بعد راجع به عبادت حضرت صحبت میکند. آن حضرت، قلّه اسلام است؛ اسوه مسلمین است. در همین روایت فرمود: «و ما اشبهه من ولده و لا اهل بیته احد اقرب شبها به فی لباسه و فقهه من علی بن الحسین علیهما السّلام». امام صادق میگوید: در تمام اهل بیتمان - اهل بیت و اولاد پیامبر - از لحاظ این رفتارها و این زهد و عبادت، هیچ کس به اندازه علی بن الحسین به امیرالمؤمنین شبیه‌تر نبود؛ امام سجّاد، از همه شبیه‌تر بود. امام صادق فصلی در باب عبادت امام سجّاد ذکر میکند؛ از جمله …
… چنانچه خیلی مؤمن نباشد، ناراحت میشود. پیش پیامبر آمدند و از امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام شکایت کردند! پیامبر فرمود: چرا شکایت میکنید؛ مگر چه شده است؟ عرض کردند علی آمد و اینها را از ما گرفت. پیامبر در جواب آنها گفت: علی را بر این کار ملامت نکنید؛ «انّه خشن فی ذات الله»؛[20] او در مسأله مقرّرات خدایی، مرد خشنی است.
… تقارن این ایام با حادثه‌ی عظیم عاشورا درس‌آموز است. هیچ وقت نباید امت اسلامی و جامعه‌ی اسلامی ماجرای عاشورا را به عنوان یک درس، به عنوان یک عبرت، به عنوان یک پرچم هدایت از نظر دور بدارد. قطعاً اسلام، زنده‌ی به عاشورا و به حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام) است. همان طور که فرمود: «و انا من حسین» ؛[1] بنا بر این معنا، یعنی دین من، ادامه‌ی راه من، به وسیله‌ی حسین (علیه‌السّلام) است. اگر حادثه‌ی عاشورا نبود، اگر این فداکاری عظیم در تاریخ اسلام پیش نمیآمد، این تجربه، این درس عملی، به امت اسلامی داده نمیشد و یقیناً اسلام دچار انحرافی میشد از قبیل آنچه که ادیان قبل از اسلام دچار آن شدند و چیزی از حقیقت اسلام، از نورانیت اسلام باقی نمی‌ماند. …
… می‌خواهم بدعت را از بین ببرم، سنت را احیا کنم؛ زیرا سنت را میرانده‌اند و بدعت را زنده کرده‌اند، اگر دنبال من آمدید راهِ راست با من است؛ یعنی همان تکلیف بزرگ را می‌خواهم انجام بدهم که احیای اسلام است و احیای سنت پیغمبر و نظام اسلامی است؛ این نامه به اهل بصره. بعد در نامه به اهل کوفه فرمود: «فَلَعَمری مَا الاِمامُ اِلَّا الحاکِمُ بِالکِتابِ القائِمُ بِالقِسطِ الدّائِنُ بِدینِ الحَقِّ الحابِسُ نَفسَهُ عَلیَٰ ذلِکَ لِلّٰهِ»[18] امام و پیشوا و رئیسِ جامعۀ اسلامی نمی‌تواند کسی باشد که اهل فسق و فجور و خیانت و فساد و دوری از خدا و اینهاست. باید کسی باشد که به کتاب خدا عمل کند، یعنی در جامعه عمل کند؛ نه‌اینکه خودش، نماز فقط بخواند در اتاقِ خلوت؛ یعنی عمل به کتاب را در جامعه زنده کند. اخذ به قسط و عدل کند، حق را قانون جامعه قرار بدهد؛ «اَلدّائِنُ بِدینِ الحَقِّ» یعنی دین جامعه و آیین جامعه و …
… کردم، دیدم هرکدام از این فِقره‌هایی که در این حدیث به آن تکیه شده است، تقریباً به یک بُعد از زندگی امیرالمؤمنین اشاره می‌کند؛ به زهد آن بزرگوار، عبادت آن بزرگوار و خصوصیاتی که می‌خوانیم اینها را. امام صادق که در مقام تعریف از امیرالمؤمنین دارد حرف می‌زند؛ طبق این روایت، در اولین جمله فرمود: «وَ اللهِ ما اَکَلَ عَلِیُّ‌بنُ‌اَبی‌طالِبٍ مِنَ الدُّنیا حَراماً قَطُّ حَتیَّ مَضیَ لِسَبیلِهِ»[25] یک لقمۀ حرام تا آخر عمر، امیرالمؤمنین بر دهان نگذاشت؛ این مطلب اول. اجتناب از حرام، اجتناب از مال حرام، از دستاورد حرام. البته مراد، حرام واقعی است؛ نه آن حرامی که حالا برای آن بزرگوار حکمش هم مُنَجَّز[26] شده باشد؛ یعنی مُشتَبِه را هم به خود نزدیک نکرد. یکی از خصوصیات این بزرگوار این بود؛ این خیلی مهم است.
حالا علی را می‌خواهیم بشناسیم. این یک. «وَ ما عُرِضَ لَهُ اَمرانِ قَطُّ هُما لِلّهِ رِضًی اِلّا اَخَذَ بِاَشَدِّهِما عَلَیهِ فی دینِهِ» یعنی هروقت دو کار درمقابل امیرالمؤمنین قرار گرفت، دو انتخاب، که هر دو مورد رضای خدا بود ـ نه‌اینکه یکی حرام باشد، یکی حلال باشد؛ نه، هر دو حلال، هر دو عبادت مثلاً ـ هر‌وقت چنین اتفاقی افتاد، علی آن یکی را که برای بدن او سخت‌تر بود، آن را انتخاب می‌کرد؛ اگر دو غذای حلال بود، آن پست‌تر را؛ اگر دو لباس جایز بود، آن پست‌تر را؛ اگر دو کار جایز بود، آن سخت‌تر را. ببینید؛ صحبت یک گویندۀ …
جملۀ بعدی «وَ ما نَزَلَت بِرَسولِ‌اللهِ صَلَّی‌اللهُ‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ نازِلَةٌ قَطُّ اِلّا دَعاهُ فَقَدَّمَهُ ثِقَةً بِهِ» هر‌وقت یک مسئلۀ مهمی برای پیغمبر پیش می‌آمد، پیغمبر او را صدا می‌کرد، می‌انداخت جلو. به‌خاطرِ اینکه به او اعتماد داشت، می‌دانست که او اولاً خوب عمل می‌کند؛ ثانیاً از کار سخت سرپیچی ندارد؛ ثالثاً آمادۀ مجاهدت در راه خداست. مثلاً فرض کنید لیلة‌المبیت، آن شبی که مخفیانه پیغمبر از مکه به مدینه آمد، یک نفر باید آنجا در آن رختخواب می‌خوابید. پیغمبر …
بعد فرمود: «وَ ما اَطاقَ عَمَلَ رَسولِ‌اللهِ مِن هَذِهِ الاُمَّةِ غَیرُهُ» هیچ‌کسی از این امت، طاقت این را نداشت که مثل پیغمبر عمل کند، مگر او. او بود که دنبال پیغمبر در همه‌جا می‌رفت. هیچ‌کس دیگر نمی‌توانست به‌دنبال پیغمبر و پا جای پای پیغمبر حرکت کند. حالا «اِن کانَ لَیَعمَلُ عَمَلَ رَجُلٍ کانَ وَجهُهُ بَینَ الجَنَّةِ وَ النّارِ» با همۀ این کارهای بزرگ و خداپسند و مؤمنانه، رفتار او، رفتار یک انسانِ بینِ خوف و رجا بود. ترسناک بود از خدا، کأنّه او را بین بهشت و جهنم قرار داده‌اند. در یک‌طرف بهشت را می‌بیند، در یک‌طرف جهنم را می‌بیند. «یَرجو ثَوابَ هَذِهِ وَ یَخافُ عِقابَ هَذِهِ»، خلاصۀ این جمله این است که به این‌همه مجاهدت، به این‌همه انفاق، به این‌همه عبادت، مغرور نمی‌شد. ما حالا دو رکعت نافله که بخوانیم و چند جمله دعا که بخوانیم، دو قطره اشک اگر بریزیم، فوراً مغرور می‌شویم که بله! دیگر: «این منم طاووس عِلّیّین شده»[27]! امیرالمؤمنین با این انبوه عمل صالح، مغرور نمی‌شد.
بعد فرمود: «وَ ما اَطاقَ عَمَلَ رَسولِ‌اللهِ مِن هَذِهِ الاُمَّةِ غَیرُهُ» هیچ‌کسی از این امت، طاقت این را نداشت که مثل پیغمبر عمل کند، مگر او. او بود که دنبال پیغمبر در همه‌جا می‌رفت. هیچ‌کس دیگر نمی‌توانست به‌دنبال پیغمبر و پا جای پای پیغمبر حرکت کند. حالا «اِن کانَ لَیَعمَلُ عَمَلَ رَجُلٍ کانَ وَجهُهُ بَینَ الجَنَّةِ وَ النّارِ» با همۀ این کارهای بزرگ و خداپسند و مؤمنانه، رفتار او، رفتار یک انسانِ …
… هزار غلام را که از مال شخصی خود خریده بود،به‌تدریج آزاد کرد؛ یعنی دائم غلام می‌خرید، کنیز می‌خرید، آزاد می‌کرد. برده‌ها را می‌خرید که آزاد کند. «فی طَلَبِ وَجهِ اللهِ وَ النَّجاةِ مِنَ النّارِ» برای اینکه رضای خدا را جلب کند و از آتش جهنم خود را دور کند. «**مِمَّا»** کَدَّ بِیَدَیهِ وَ رَشَحَ مِنهُ جَبینُهُ» این پول‌هایی که می‌داد، این برده‌ها را می‌خرید، آزاد می‌کرد، پول‌هایی نبود که مفت گیرش آمده باشد، امام صادق طبق این روایت می‌گوید: «مِمَّا کَدَّ بِیَدَیهِ وَ رَشَحَ مِنهُ جَبِینُهُ» با کدّ یمین و عرق جبین[28]. با کار سخت پول به‌دست آورده بود، چه در زمان پیغمبر؛ چه در زمان فترت، بیست‌و‌پنج سال؛ چه در زمان خلافت، که در زمان خلافت هم از بعضی از آثار فهمیده می‌شود که امیرالمؤمنین کار می‌کرد. حالا در آن بیست‌و‌پنج سال که خب کار می‌کرد، مزرعه آباد می‌کرد، قنات می‌کَند، …
«وَ لَقَد اَعتَقَ مِن مالِهِ اَلفَ مَملوکٍ» هزار غلام را که از مال شخصی خود خریده بود،به‌تدریج آزاد کرد؛ یعنی دائم غلام می‌خرید، کنیز می‌خرید، آزاد می‌کرد. برده‌ها را می‌خرید که آزاد کند. «فی طَلَبِ وَجهِ اللهِ وَ النَّجاةِ مِنَ النّارِ» برای اینکه رضای خدا را جلب کند و از آتش جهنم خود را دور کند. «**مِمَّا»** کَدَّ بِیَدَیهِ وَ رَشَحَ مِنهُ جَبینُهُ» این پول‌هایی که می‌داد، این برده‌ها را می‌خرید، آزاد می‌کرد، پول‌هایی نبود که مفت گیرش آمده باشد، امام صادق طبق این روایت می‌گوید: «مِمَّا کَدَّ بِیَدَیهِ وَ رَشَحَ مِنهُ جَبِینُهُ» با کدّ یمین و عرق …
«وَ اِن کانَ لَیقوتُ اَهلَهُ بِالزَّیتِ وَ الخَلِّ وَ العَجوَةِ» غذای معمولی خانۀ امیرالمؤمنین اینها بود: زیتون، سرکه، خرمای متوسط، پایین؛ حالا در عرف جامعۀ ما، مثلاً فرض کنید که نان و ماست، یا نان و پنیر است. (78/10/10)
[امام صادق در ادامه می‌فرمایند:] «وَ ما کانَ لِباسُهُ اِلَّا الکَرابیسَ» لباس معمولی‌اش کرباس[32]بود. «اِذا فَضَلَ شَیْءٌ عَن یَدِهِ مِن کُمِّهِ دَعا بِالجَلَمِ فَقَصَّهُ» اگر آستینش یک مقداری بلند بود، قیچی می‌خواست آستین بلند را می‌برید؛ یعنی حتی به زیادی آستین برای خودش راضی نمی‌شد. می‌گفت این زیادی است؛ این پارچه را یک‌جایی مصرف کنند، به کاری بزنند! آن روز پارچه هم خیلی کم بود، مردم مشکلاتی در زمینۀ پوشش داشتند؛ این بود که می‌توانست یک تکه پارچۀ کرباس هم مثلاً به یک دردی بخورد.
… ما لَمْ یَبلُغهُ اَحَدٌ» نگاه کرد، دید حالی پیدا کرده پدرش از عبادت، که هیچ‌کس به این حال نرسیده است. شرح می‌دهند رنگش از بی‌خوابی زرد شده، چشم‌هایش از گریه درهم شده، پاهایش ورم کرده،چه شده، چه شده؛ اینها را امام باقر در پدر بزرگوارش مشاهده کرد، دلش سوخت. «قالَ اَبوجَعفَرٍ عَلَیهِ‌السَّلام» ـ حضرت صادق از پدرشان امام باقر نقل می‌کنند، می‌گویند که ـ حضرت امام باقر گفت: «فَلَم اَملِک حینَ رَاَیتُهُ بِتِلکَ الحالِ البُکاءَ» وقتی وارد اتاق پدرم شدم، او را به این حال دیدم، نتوانستم خودداری کنم، بنا کردم زارزار گریه‌کردن از این حالت امام سجاد، «فَبَکیتُ رَحمَةً لَهُ» دلم سوخت به حالش و گریه کردم.
خب، بعد که اینها را مطرح می‌کند، بعد راجع‌به عبادت حضرت در همین روایت فرمود: «وَ ما اَشبَهَهُ مِن وُلدِهِ وَ لا اَهلِ بَیتِهِ اَحَدٌ اَقرَبُ شَبهَاً بِهِ فی لِباسِهِ وَ فِقهِهِ مِن عَلِیّ‌بنِ‌الحُسَینِ عَلَیهِمَاالسَّلام». در تمام اهل‌بیتمان ـ اهل‌بیت پیغمبر و اولاد پیغمبر ـ ازلحاظ این رفتارها و این زهد و عبادت، هیچ‌کس از علی‌بن‌الحسین شبیه‌تر نبود به امیرالمؤمنین؛ امام سجاد، از همه شبیه‌تر بود. و امام صادق فصلی در باب عبادت امام سجاد ذکر می‌کند؛ ازجمله می‌فرمایند: «وَ لَقَد …