… این پیروزی را آنچنان میبینیم که صبح روز بعد را. ما معتقدیم که در تاریخ بشریّت، در تاریخ زندگی انسان، شبهای قدر فراوان است امّا شب قدر، بهتر از هزار ماه است. شب، تاریک است؛ شب در دل خود بیمها پنهان دارد؛ شب، مبهم است امّا بیگمان صبحی به دنبال خود دارد. شب تقدیر، شب تقدیر سرنوشت، شب تقدیر یک ملّت، شب تقدیر ملّتهای مستضعف، از هزار ماه زندگی ارزشمندتر است: لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر * تَنَزَّلُ المَلائِکَةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذنِ رَبِّهِم مِن کـُلِّ اَمر.[4] نیروهای طبیعت، نیروهای تاریخ، سنّتها و قوانین لایزال و لایتخلّف تاریخ و انسانیّت، به کمک انسانِ سرنوشتساز در شب قدر میشتابد، آنها را کمک میکند، بازوان آنها را نیرومند میکند، عزم جزم را در روح و در دل آنان تشدید میکند. و ما که در دعا میخوانیم «یا ربِّ یا ربِّ یا ربِّ قَوِّ عَلیٰ خِدمَتِکَ جَوارِحی وَ اشدُد عَلَی العَزیمَةِ جَوانِحی»،[5] از خدا میخواهیم که نیروی جسمانی و مادّی ما را افزون کند و میکند، و از خدا میخواهیم که دل ما را مصمّمتر کند و میکند؛ این تجربهای است که …آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ قدر، آیهٔ ۳
لَيۡلَةُ ٱلۡقَدۡرِ خَيۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ ٣
شب قدر بهتر از هزار ماه است!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۱۱ پاراگراف)
ما معتقدیم و این جزو بدیهیّات اسلام بلکه بدیهیّات همهى ادیان است که انسان فقط در سایهى ارتباط و اتّصال با حقتعالى است که میتواند به تکامل و تعالى دست پیدا کند. البتّه فرصت ماه رمضان یک فرصت استثنائى است؛ این چیز کمى نیست که خداى متعال در قرآن بفرماید: لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر؛[2] یک شب از هزار ماه بهتر، بافضیلتتر و در پیشرفت انسان مؤثّرتر است، و آن یک شب در ماه رمضان است. این چیز کمى نیست که رسول اکرم این ماه را، ماه ضیافت الهى به حساب بیاورند. مگر ممکن است انسان وارد سفرهى کریم بشود و محروم از آنجا خارج بشود؟ مگر [اینکه] وارد نشوى؛ آن کسانى که وارد سفرهى رضوان الهى و ضیافت الهى در این ماه نشوند، البتّه بىبهره خواهند ماند و …… این مخصوص معمّمین نیست لکن علما و روحانیّون و خطبا و وعّاظ و مانند اینها آمادگى دارند؛ خداى متعال به آنها این بیان را، این امکان را و این ذهن را [داده است]، این موقعیّت اجتماعى را [هم] این لباس داده است به ما؛ بایستى از این استفاده کنیم. این، ماهِ رمضان است. و از جملهى چیزهایى که در این ماه رمضان عادّى است، این عبارت صریح خداى متعال است که «لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهرٍ * تَنَزَّلُ المَلئِکَةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذنِ رَبِّهِم مِن کُلِّ اَمر * سَلمٌ هِیَ حَتّی مَطلَعِ الفَجر»؛[10] یک شب تا صبح، مظهر سلام الهى است؛ همان «سَلمٌ قَولًا مِن رَبٍّ رَحیم»[11] که مخصوص مؤمنین، مخصوص اهل بهشت و مخصوص بندگان خالص خدا است؛ این در اختیار ما است و [باید] استفاده کنیم. این، آن کلمهاى است که در باب ماه رمضان من میخواهم عرض بکنم؛ این، کلید اصلاح همهى امور است و [اصلاح امور] از …لیلةالقدری که در این ماه رمضان است و قرآن صریحاً میفرماید:«لیلةالقدر خیرٌ مِن الف شهر»[5] ، یک شب بهتر است از هزار سی روز - هزار ماه - بسیار مهم است. چرا این قدر فضیلت را به یک شب دادند؟ زیرا برکات الهی در این شب زیاد است؛ نزول ملائکه در این شب زیاد است؛ این شب، سلام است؛ «سلام هی حتّی مطلعالفجر»[6] ؛ از اوّل تا آخر این شب، لحظاتش سلام الهی است. «سلام قولا مِن ربّ رحیم».[7] رحمت و فضل الهی است که بر …… از هنگام غروب آفتاب، سلام الهی - «سلام هی حتّی مطلع الفجر»[8] - شروع میشود، تا وقتی که اذان صبح آغاز میگردد. این چند ساعتِ این وسط، سلامِ الهی و امن الهی و خیمهی رحمت خداست که بر سراسر آفرینش زده شده است. آن شب، شب عجیبی است؛ بهتر از هزار ماه، نَه برابر آن؛ «خیرٌ من ألف شهر».[9] هزار ماه زندگی انسان، چقدر میتواند برکات به وجود آورد و جلب رحمت و خیر کند! این یک شب، بهتر از هزار ماه است. این، خیلی اهمیّت دارد. این شب را قدر بدانید و آن را به دعا و توجّه و تفکّر و تأمّل در آیات خلقت و تأمّل در سرنوشت انسان و آنچه که خدای متعال از انسان خواسته است و بیاعتباری این زندگی مادّی و اینکه همهی این چیزهایی که …… مستحکمتر کنید، بخصوص در این ماههاى مبارک؛ ماه رجب، ماه شعبان. در این ماههایى که ماه دعا است، ماه استغاثه است، ماه رابطه گرفتن با خدا است، ماه راز و نیاز کردن با معشوق حقیقى هر انسان است، خود را آماده کنید براى ورود بر سر سفرهى ضیافت الهى در ماه رمضان. در ماه رمضان هم در همهى روزها و شبها دلهایتان را هر چه میتوانید با ذکر الهى نورانىتر کنید تا آماده بشوید براى ورود در ساحت مقدّس لیلةالقدر که «لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهرٍ * تَنَزَّلُ المَلٰئِکَةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذنِ رَبِّهِم مِن کـُلِّ اَمر»؛[2] شبى [است] که فرشتگان زمین را به آسمان متّصل میکنند، دلها را نورباران میکنند، محیط زندگى را با نور فضل الهى و لطف الهى منوّر میکنند؛ شب سِلم و سلامت معنوى؛ سَلـٰمٌ هِیَ حَتّیٰ مَطلَعِ الفَجر؛[3] شب سلامت دلها و جانها؛ شب شفاى بیماریهاى اخلاقى، بیماریهاى معنوى، بیماریهاى مادّى، بیماریهاى عمومى و اجتماعى که امروز متأسّفانه دامان بسیارى از ملّتهاى جهان از جمله ملّتهاى مسلمان را گرفته است. …این روزها را قدر بدانید. شبهای قدر را حقیقتاً قدر بدانید. قرآن صریحاً میفرماید: «خیر من الف شهر[14] »؛ یک شب بهتر از هزار ماه است! این خیلی ارزش دارد. شبی است که ملائکه نازل میشوند. شبی است که روح نازل میشود. شبی است که خدای متعال آن را به عنوان سلام دانسته است. سلام، هم به معنی درود و تحیّت الهی بر انسانهاست، هم به معنای سلامتی، صلح و آرامش، صفا میان مردم، …یک جمله کوتاه در باب اهمیت لیلةالقدر عرض کنم؛ علاوه بر اینکه از جمله قرآنی «لیلةالقدر خیر من الف شهر» میشود فهمید که از نظر ارزشیابی و تقویم الهی، یک شب برابر هزار ماه است. در دعایی که این روزها میخوانیم[1] ، برای ماه رمضان چهار خصوصیت ذکر میکند: یکی تفضیل و تعظیم روزها و شبهای این ماه است بر روزها و شبهای ماههای دیگر، یکی وجوب روزه در این ماه است، یکی نزول قرآن در این ماه است و یکی هم وجود لیلةالقدر در این ماه است. یعنی در …یکی از مواد این مائدهی الهی و ضیافت الهی، لیلةالقدر است؛ که در باب وظایف لیلةالقدر، بنده امروز در خطبهی اول قدری صحبت کنم. فرمود «لیلةالقدر خیر من الف شهر»؛ شبی که به عنوان لیلةالقدر شناخته شده است و مردد است بین چند شب در ماه رمضان، از هزار ماه برتر و بالاتر است. در ساعتهای کیمیایی لیلةالقدر، بندهی مؤمن باید حداکثر استفاده را بکند. بهترین اعمال در این شب، دعاست. دربارهی دعا هم امروز مطالبی را به شما برادران و …… به خودم و شما، و آن، این است که ماه رمضان، ماه ذکر است، ماه یاد است، ماه تابیدن انوار ذکر الهی بر دلها است؛ این را براحتی از دست ندهیم. هیچ وقتِ سال دلها این اندازه آمادهی تلقّیِ انوار هدایت الهی، برکات الهی، رحمت الهی نیستند؛ این [خاصیّت] ماهِ رمضان است؛ ماهی که یک شب در آن هست که برتر از هزار ماه است: خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر؛[3] اینها چیزهای مهمّی است. ماهی است که «اَنفاسُکُم فیهِ تَسبیحٌ وَ نَومُکُم فیهِ عِبادَة».[4] ماه تلطیف دل و جان است. این زندگی مادّی، بخصوص زندگی ماشینی، روابط ما را، درون ما را، باطن ما را، عملکرد ما را از لطافت میاندازد؛ مثل چرخی که احتیاج به روغنکاری دارد تا راحت بچرخد و سایشِ …… معنای واقعی کلمه این ماه، مبارک است؛ یعنی از جوانب مختلف، این ماه قابلیّتهای معنوی درونی انسان را رشد میدهد و ارتقاء میدهد. انسان را، فرد را در جنبهی انسانیّت خود و الاهیّت خود بالا میبرد. ارتقاء افراد در جامعه به ارتقاء جامعه میانجامد؛ تردیدی در این نیست. اینکه گفتیم از جوانب مختلف، یعنی از جانب روزه، از جانب تلاوت قرآن ــ که در این ماه تأکید شده و مردم تشویق شدهاند با تضاعف ثواب تلاوت ــ از ناحیهی تضرّع و دعاها و مناجاتهایی که در این ماه وارد است، از ناحیهی لیلةالقدر که یک فرصت فوقالعاده مهمّی است که «خَیرٌ مِن اَلفِ شَهر»،[2] و از جهات مختلف. مثلاً از جنبهی روزه؛ روزهی ماه رمضان قدرت خویشتنداری انسان را در مقابل خواهشهای نفسانی بالا میبرد؛ این، خیلی چیز مهمّی است. خواهشهای نفسانیِ انسان نهایتناپذیر است، پایانناپذیر است؛ هر چه انسان به این خواهشها پاسخ بدهد، میل و توقّع و انتظار نفْس انسان …