موارد اختلاف قرائت غالباً از این قبیل است. خیلى کم اتّفاق مىافتد که حروف آن کلمهى مورد اختلاف تغییر پیدا کند. حتّى اگر حروف هم یک جایى تغییر پیدا کند، باز معنا یکى است؛ معنا تغییر پیدا نمیکند. مثلاً «اِن جآءَکُم فاسِقٌ بِنَبَاٍ فَتَبَیَّنوا»،[1] که «فَتَبَیَّنوا» قرائت معروف است، یک قرائت هم هست «فَتَثَبّتوا». «فَتَثَبّتوا» با «فَتَبَیَّنوا» وقتى نگاه کنید مىبینید حروفش تغییر پیدا کرده امّا چون نقطهها شبیه هم گذاشته میشود، در «فَتَبَیَّنوا» با «فَتَثَبَّتوا» تقریبا نزدیک هم است، اینها دو قرائت پیدا شده. بعضى گفتهاند «فَتَبَیَّنوا» است، که اکثر این را گفتهاند؛ …آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ حجرات، آیهٔ ۶
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِن جَآءَكُمۡ فَاسِقُۢ بِنَبَإٖ فَتَبَيَّنُوٓاْ أَن تُصِيبُواْ قَوۡمَۢا بِجَهَٰلَةٖ فَتُصۡبِحُواْ عَلَىٰ مَا فَعَلۡتُمۡ نَٰدِمِينَ ٦
ای کسانی که ایمان آوردهاید! اگر شخص فاسقی خبری برای شما بیاورد، درباره آن تحقیق کنید، مبادا به گروهی از روی نادانی آسیب برسانید و از کرده خود پشیمان شوید!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۳ پاراگراف)
… او میشناسیدش که حاکم کوفه بود - بعد از «سعدبن ابی وقّاص» به حکومت کوفه گذاشت. او هم از بنیامیّه و از خویشاوندان خلیفه بود. وقتی که وارد شد، همه تعجّب کردند؛ یعنی چه؟ آخر این آدم، آدمی است که حکومت به او بدهند!؟ چون ولید، هم به حماقت معروف بود، هم به فساد! این ولید، همان کسی است که آیهی شریفه «ان جاءکم فاسق بنبأ فتبیّنوا»[35] درباره اوست. قرآن اسم او را «فاسق» گذاشته است؛ چون خبری آورد و عدّهای در خطر افتادند و بعد آیه آمد که «ان جاءکم فاسق بنبأ فتبیّنوا»؛ اگر فاسقی خبری آورد، بروید به تحقیق بپردازید؛ به حرفش گوش نکنید. آن فاسق، همین «ولید» بود. این، متعلّق به زمان پیامبر است. معیارها و ارزشها و جابهجایی آدمها را ببینید! این آدمی که در زمان پیامبر، در قرآن به نام «فاسق» آمده بود و همان قرآن را هم مردم هر روز …… بعد از سعدبنابیوقّاص؛ سعدبنابیوقّاص را عزل کردند، این را گذاشتند آنجا. اینهم از بنیامیه بود، از خویشاوندان خلیفه بود. وقتیکه وارد شد، همه تعجب کردند؛ یعنی چه؟ آخر این آدم، آدمی است که حکومت به او بدهند! چون ولید معروف بود، هم به حماقت، هم به فساد! این ولید، همان کسی است که آیۀ شریفۀ «اِن جآءَکُم فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنوا»[22]، دربارۀ اوست؛ قرآن اسم این آقا را گذاشته است «فاسق»؛ چون یک خبری آورد و عدهای در خطر افتادند و بعد آیه آمد که «اِن جآءَکُم فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنوا» اگر فاسق یک خبری آورد، بروید تحقیق کنید، به حرفش گوش نکنید؛ آن فاسق، همین آقای ولید بود. این برای زمان پیغمبر است! ببینید معیارها و ارزشها و جابهجایی آدمها را! این آدمی که در زمان پیغمبر، در قرآن فاسق اسم آورده شده بود، همان قرآن را هم مردم هر روز میخواندند، حالا اینجا شد حاکم!