… دیگر به صرف اینکه عقایدشان در فقه یا در کلام و عقاید با یکدیگر یکى نیست احساس کینه نکنند. خیلى خب هر کسى صاحب هر عقیدهاى هست صاحب عقیدهى دیگر را دچار اشتباه و خطا مىداند بداند اشکالى ندارد این خیال مىکند آن اشتباه کرده آن خیال مىکند این اشتباه کرده. اشتباه مشتبه و مُخطىء دانستن کسى، غیر از کینه ورزیدن به [نامفهوم] اوست، کینه با هم نداشته باشند مثل برادر به هم نگاه کنند باور کنند قول خداى متعال را که «انما المؤمنون اخوة»[2] مؤمنین به خدا و پیغمبر برادرند هر کسى در هر جاى این عالم با هر نوع اعتقادى به خدا و پیغمبر خدا و قیامت معتقد به قرآن و کعبه، معتقد است اینها با هم برادرند این اول. احساس برادرى و عدم احساس کینه و دشمنى نسبت به مسلمین این یک.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ حجرات، آیهٔ ۱۰
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ فَأَصۡلِحُواْ بَيۡنَ أَخَوَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ١٠
مؤمنان برادر یکدیگرند؛ پس دو برادر خود را صلح و آشتی دهید و تقوای الهی پیشه کنید، باشد که مشمول رحمت او شوید!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۱۲ پاراگراف)
امیدوارم که در ایران به شما خوش گذشته باشد. من دلم میخواست که آقایان در مشهد بیشتر از این بمانند؛ من دلم میخواست یک هفته مشهد بمانند؛ قضیت اکثر عمرى فى تلک البلدة.[3] خب حالا عیبى ندارد که یک چند آیهاى هم تلاوت کنند که ما با تلاوت آقایان وداع کنیم.[4]امروز انگیزه برای ایجاد نابرادری زیاد است، که از خارج بیایند و این برادری را به نابرادری تبدیل کنند. همه با هم برادرند؛ «انّما المؤمنون اخوة»[1] . خیلیها انگیزه دارند که به مناطقی از ایران - از جمله بلوچستان - بیایند و نابرادری ایجاد کنند. شما بایستی مراقب این توطئهها باشید و آن آقایان را هم مراقب این توطئهها بکنید. مواظب باشند که تحت تأثیر تبلیغات و تلقینات و توطئههای دشمن قرار نگیرند؛ این، آن اصل …… من عرض کردهام؛ آن بزرگوار مجمع و مُلتقاى[10] عواطف مسلمانها است؛ مسلمان به پیغمبر خود عشق مىورزد. خدایا! تو شاهدى که دلهاى ما مالامال از محبّت پیغمبر است. از این محبّت باید استفاده کرد؛ این محبّت، راهگشا است. امروز مسلمانها احتیاج دارند به اخوّت و برادرى؛ امروز شعار «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ فَاَصلِحوا بَینَ اَخَوَیکُم»[11] از همیشه جدّىتر است؛ امروز این ضعف و ذلّتى که مىبینید مسلمانهاى کشورهایى در دنیا دچار آن شدهاند، ناشى از همین تفرّق و اختلاف است. اگر مسلمانها متّحد بودند، فلسطین اینجور نمیشد، بوسنى آنجور نمیشد، کشمیر آنجور نمیشد،[12] تاجیکستان اینجور نمیشد،[13] مسلمانهاى اروپا آنجور در …… میخواهند در کشور ما اینها را روزبهروز بیشتر کنند - پرهیز کنید. راز موفقیّت شما این است. دستهایی در کار است تا سرِ مسائل هیچ و پوچ، عدّهای را به جان هم بیندازد و سر موضعگیریهای گوناگونِ حزبی و جناحی و گروهی و گاهی گروهکی، افراد را با همدیگر مسألهدار کند؛ درست نقطهی مقابل «انّما المؤمنون اخوةٌ فاصلحوا بین اخویکم[2] ». قرآن بعد از آن که بحث «و إن طائفتان من المؤمنین اقتتلوا فاصلحوا بینهما[3] » را میکند، میفرماید: «انّما المؤمنون اخوة»؛ مؤمنین به خدا، مؤمنین به دین، مؤمنین به راه انبیا با هم برادرند. دو برادر ممکن است با هم دعوا کنند، اما تکلیف ما چیست؟ «فاصلحوا بین اخویکم»؛ …… و طایفهگری استفاده میکند و موضوعاتی را که اسلام تأکید کرده که عمده نشوند، آنها را عمده میکند. اسلام تأکید کرده است که قومیتها، ملاک تشخص و هویت نیستند؛ «انّ اکرمکم عنداللَّه اتقاکم». اسلام تأکید کرده است که برادران مسلمان باید با هم برادرانه رفتار کنند؛ نگفته است برادرانی که سنیاند یا شیعهاند یا فلان مذهب دیگر را دارند، بلکه گفته است که مسلمانان «انّما المؤمنون اخوة» هستند. هر کسی به این کتاب و به این قرآن و به این دین و به این قبله اعتقاد دارد، مؤمن است؛ اینها با هم برادرند؛ اسلام این را به ما گفته است. اما ما خنجرها را پشت سر مخفی میکنیم برای زدن به سینهی برادران! در همهی بخشها هم مقصرینی هستند. جلوی اینها را باید گرفت و با …… پرداختن، به خود رسیدن و ذخیره ی تقوا را برای خود فراهم کردن؛ «لعلّکم تتّقون». ماه رمضان در ما ذخیره ی تقوا ایجاد می کند. این تقوا هم خود وسیله یی برای منازل عالی تر است. تقوا مرکبی است که می تواند ما را به آن منازل عالی برساند: «و اتّقوا الله لعلّکم تفلحون»؛ «فاتّقوا الله لعلّکم ترحمون»؛ «و اتّقوا الله و یعلّمکم الله». علم و هدایت و رحمت الهی بر اثر تقوا از سوی خداوند به انسان عطا می شود. از همه بالاتر، فلاح است. فلاح و رستگاری بر اثر تقوا به دست می آید. عزیزان من! این ذخیره ی تقوا را که در ماه رمضان به دست آوردیم - اگر ان شاءالله به دست …امروز، روز اُخوت عملی در همهی عرصهها و در برابر همهی فتنهها است. روز فراهم ساختنِ زمینه برای حکومت حضرت مهدی، عجلالله فرجه الشریف است. روز اِجابت دعوت الهی در همهی زمینهها است. روزی است که باید آیهی «اِنَّمَا المُؤْمِنُونَ اِخْوَة» و آیهی «لاتَقُولُوا لِمَنْ اَلْقی اِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤمِناً» و آیهی «اَشِدَّاءُ عَلَی الکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ» را بار دیگر بر دلهای خود تلاوت کنیم، باید چه در هنگام بمباران نجف و فَلُّوجه و مُوصِل، چه هنگام زلزلهی دریائی در اقیانوس هند که دهها هزار خانواده را داغدار کرد، چه در هنگام اِشغال عراق و افغانستان، و چه در حوادث خونبارِ هر روزهىِ فلسطین، تکلیفِ الهی را بر دوش خویش، احساس کنیم. ما مسلمانان را دعوت به اتحاد میکنیم، این اتحاد، نه علیه مسیحیان یا سایر ادیان و ملتها، بلکه برای مقابله با متجاوزان و اشغالگران و جنگ افروزان، برای اجرای اخلاق و معنویت و احیاء عقلانیت و عدالت اسلامی و پیشرفت علمی و اقتصادی و بازیابىِ عزَّت اسلامی است. به یاد …اگر از این راه رفتید، آن وقت نتایج خوبی به دست شما خواهد رسید که آن نتایج را هم خدا در قرآن مکرّر در آیات متعدّد قرآنی بیان کرده: اِتَّقُوا اللهَ لَعَلَّکُم تُرحَمون؛[4] رحمت الهی؛ لَعَلَّکُم تُفلِحون[5] -فلاح یعنی رستگاری- اگر تقوا بود، رستگاری برای انسان پیش میآید؛ لَعَلَّکُم تَهتَدون؛[6] -که در بعضی از آیات هست- تقوا موجب هدایت است، وقتی تقوا پیشه کردید، مشکلات، کورهراهها از جلوی شما عقب خواهد رفت و راه درست برای شما روشن خواهد …… قابل توجّه نمیدانند. به حیوانِ خانگیِ خودشان بمراتب بیشتر اهمّیّت میدهند تا یک بیگانهای که در همسایگیِ آنها زندگی میکند. این حوادثی است که روزمرّه انسان دارد مشاهده میکند در دنیا؛ گیرند، نتوانستهاند این مشکل را حل کنند. اسلام حل کرده، آن هم نه در زبان؛ حالا در زبان که قرآن کریم [میفرماید]: «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَة»[8] و آیاتی مانند این، در روایات و در کلمات بزرگان اسلام [هم] که این حرفها پُر است؛ امّا در عمل، اسلام زبان رفع تمایزش زبان عملی است؛ کجا؟ در حج؛ سیاه هست، سفید هست، از فلان نقطهی دنیا هست، از فلان تمدّن هست، از فلان تاریخ هست، همه در کنارِ هم هستند بدون هیچ تمایزی؛ هیچ تمایزی با همدیگر ندارند؛ با هم راه میروند، با هم طواف میکنند، با هم سعی …… الَّتی تَبغی حَتّىٰ تَفیءَ اِلىٰ اَمرِ الله»؛[4] یعنی مسئلهی اتّفاق و اتّحاد اینقدر مهم است که اگر کسی بَغی کرد، باید با او مقاتله کرد، با آن مسلمان باید مقاتله کرد برای اینکه او را به وحدت برگردانیم؛ اینقدر وحدت مهم است! اینها را نمیشود نادیده گرفت. بعد هم که «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ فَاَصلِحوا بَینَ اَخَوَیکُم»؛[5] یعنی مسئلهی وحدت یک اصل قرآنی است و ما نباید از آن غفلت کنیم.امیرالمؤمنین درمقابل این بیعدالتیِ عظیم قرار گرفته، درمقابل آن جامعهای که برخلاف سنت الهی، برخلاف فرمان همۀ ادیان در طول زمان، و برخلاف دستور مؤکد قرآن و پیامبر اسلام، به دو طبقه تقسیم شده است. امیرالمؤمنین وقتی درمقابل این جامعه قرار میگیرد، وقتی در برابر اجتماعی قرار میگیرد که علیرغم «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ»[6] بهوسیلۀ دستهای مغرض، میان برادران اختلاف و دوئیّت افتاده است؛ بهوسیلۀ رهبران مغرض، مردمان بیخبر و بیگناه به جان هم افتادهاند؛ وقتی جامعهای را میبیند که برخلاف دستور قرآن که «وَ فی اَموالِهِم حَقٌّ لِلسّآئِلِ وَ المَحرومِ» «وَ الَّذینَ یَکنِزونَ الذَّهَبَ وَ الفِضَّةَ وَ لا یُنفِقونَها فی سَبیلِ اللهِ فَبَشِّرهُم …