رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ آل عمران، آیهٔ ۱۳۵

وَٱلَّذِينَ إِذَا فَعَلُواْ فَٰحِشَةً أَوۡ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ ذَكَرُواْ ٱللَّهَ فَٱسۡتَغۡفَرُواْ لِذُنُوبِهِمۡ وَمَن يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ إِلَّا ٱللَّهُ وَلَمۡ يُصِرُّواْ عَلَىٰ مَا فَعَلُواْ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ١٣٥

و آنها که وقتی مرتکب عمل زشتی شوند، یا به خود ستم کنند، به یاد خدا می‌افتند؛ و برای گناهان خود، طلب آمرزش می‌کنند -و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد؟- و بر گناه، اصرار نمی‌ورزند، با اینکه می‌دانند.

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۶ پاراگراف)

… اسماعیل باشد؛ چون صدایش شبیه شیخ مصطفىٰ اسماعیل است! و آیات هم همین آیات معروف بود «وَ استَمِع یَومَ یُنادِ المُنادِ مِن مَکانٍ قَریب».[5] خیلى نوار خوبى است؛ مال ایشان است. خب، حالا خوشحالیم که آقایان آمدند. ما دوست داریم از خواندن آقایان هم استفاده کنیم. اگرچه شنیدم امشب قرار است به حسینیّه بیایند،[6] امّا حالا فی‌المجلس هم بد نیست از تلاوت آقاى شیخ راغب مصطفىٰ استفاده کنیم.[7] طیّب ا‌لله‌ انفاسکم.
… ماده را در بدن او افزایش میدهد، پرهیز میکند. آن را نمیخورد و دور میریزد؛ ولو خوردن آن غذا لذّت داشته باشد. لذّت این غذا برای یک لحظه است؛ بعد بدبختی و گرفتاریاش گریبان انسان را میگیرد. گناه چنین چیزی است. به همین جهت است که در قرآن به استغفار تکیه شده است. آیات کریمه‌ای که چند لحظه پیش، نغمه روحبخش آنها فضا را پر کرد، همین مضمون را داراست: «والذّین اذا فعلوا فاحشة او ظلموا انفسهم ذکروااللَّه فاستغفروا لذنوبهم[3] »؛ کسانی که وقتی کار خلافی انجام میدهند یا به خودشان ظلم میکنند - گناه، ظلم به خود است - به مجرّد این‌که به خود ظلم کردند، «ذکرواللَّه»؛ به یادخدا میافتند و «فاستغفروا لذنوبهم»؛ سپس از خدای متعال طلب مغفرت میکنند. «و من یغفر الذّنوب الّا اللَّه»؛ و کیست که …
… درست دقت کنید که اآلن وقتی قاری عزیزمان آمدند اینجا آیات را بخوانند، هر کلمه‌ای را که من مخصوصا ًتکیه کردم برای اینکه در ذهنتان باشد، در حین تالوت، فورا ًبه معانی کلمات برگردید.) ﴿اُعِدَّت لِلمُتَّقیَ﴾ آماده شده است برای باتقوایان. چه کسانی هستند باتقوایان؟ ﴿الَّذينَ يُنفِقونَ فِی السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ﴾[16] آن‌کسانی‌که انفاق می‌کنند در خوشی و ناخوشی. این یک شرط باتقوا بودن است، انفاق‌کردن. انفاق را هم باز چندبار تا حالا معنا کردم. عیبی ندارد اینها را تکرار کنیم. چون اینها حرف‌هایی است که غالباً تازه‌تازه به گوش شما می‌رسد، هرچه تکرار بشود، بیشتر در دل می‌ماند و چه بهتر. انفاق با خرج کردن فرق دارد. خرج …
از دیگر نشانه‌های باتقواها چیست؟ ﴿وَ الَّذينَ اِذا فَعَلوا فاحِشَةً اَو ظَلَموا اَنفُسَهُم ذَكَرُوا اللهَ فَاستَغفَروا لِذُنوبِهِم﴾ آن‌کسانی‌که چون گناه بزرگی انجام دهند، یا بر خویشتن ستم کنند، ﴿اَو ظَلَموا اَنفُسَهُم﴾ بر نفس‌های خود ظلم روا بدارند، ﴿ذَكَرُوا اللهَ﴾ فوراً به یاد خدا بیفتند. در وادی غفلت، زیرِ سرپوش غفلت، دیر نپایند. یک آیۀ خیلی عجیبی هست در قرآن، در زمینۀ تذکر پید‌اکردن؛ ﴿اِنَّ الَّذينَ اتَّقَوا﴾، این‌هم برای باتقواهاست اتفاقاً، ﴿اِنَّ الَّذينَ اتَّقَوا اِذا مَسَّهُم طائِفٌ مِنَ الشَّيطانِ تَذَكَّروا﴾[20] وقتی یک گروه شیطان ـ با …
﴿ذَكَرُوا اللهَ﴾، چون کار خلافی بکنند یا بر خویشتن ظلم بکنند، خدا را به یاد می‌آورند. ﴿فَاستَغفَروا لِذُنوبِهِم﴾ پس طلب غفران و مغفرت می‌کنند برای گناهانشان، در جستجو می‌آیند که این گناه، این خلأ التیام پیدا کند، اما همین هم بدون کمک پروردگار ممکن نیست. ﴿وَ مَن يَغفِرُ الذُّنوبَ اِلَّا اللهُ﴾ و چه کسی غفران و مغفرت می‌بخشد گناهان را به‌جز خدا؟
تلاش از تو و حرکت از تو، و برکت از خدا؛ تلاش و کوشش از ما، و قبول از خدای ما. پس تلاش را از پروندۀ خودمان، حق نداریم حذف کنیم. ﴿وَ لَم یُصِرّوا عَلی ما فَعَلوا وَ هُم یَعلَمونَ﴾ بر آنچه که می‌دانند گناه است، اصراری نورزند. ﴿اُولٰٓئِكَ جَزاؤُهُم مَغفِرَةٌ مِن رَبِّهِم﴾ این‌چنین کسانی‌که از تلاش و کوشش بازنمی‌ایستند، استغفار می‌کنند برای گناهان، اصرار‌ نمی‌ورزند در راه خطا و خلاف؛ این‌چنین آدم‌هایی پاداششان مغفرت از سوی پروردگارشان است. ﴿وَ جَنّاتٌ تجَرى مِن تَحتِهَا الاَنهارُ﴾ و …