رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ آل عمران، آیهٔ ۱۳۴

ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَٱلۡكَٰظِمِينَ ٱلۡغَيۡظَ وَٱلۡعَافِينَ عَنِ ٱلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٣٤

همانها که در توانگری و تنگدستی، انفاق می‌کنند؛ و خشم خود را فرو می‌برند؛ و از خطای مردم درمی‌گذرند؛ و خدا نیکوکاران را دوست دارد.

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۸ پاراگراف)

… اسماعیل باشد؛ چون صدایش شبیه شیخ مصطفىٰ اسماعیل است! و آیات هم همین آیات معروف بود «وَ استَمِع یَومَ یُنادِ المُنادِ مِن مَکانٍ قَریب».[5] خیلى نوار خوبى است؛ مال ایشان است. خب، حالا خوشحالیم که آقایان آمدند. ما دوست داریم از خواندن آقایان هم استفاده کنیم. اگرچه شنیدم امشب قرار است به حسینیّه بیایند،[6] امّا حالا فی‌المجلس هم بد نیست از تلاوت آقاى شیخ راغب مصطفىٰ استفاده کنیم.[7] طیّب ا‌لله‌ انفاسکم.
«و کظم الغیظ»؛ فرو خوردن خشم. یک وقت هست که شما یک فرد معمولىِ متعارفی هستید، خشم شما نسبت به یک برادر دینی است، نسبت به یکی از اهل خانواده است، نسبت به یکی از کارکنانتان است - کظم غیظ خیلی فضیلت دارد؛ «و الکاظمین الغیظ و العافین عن النّاس»[3] - یک وقت هم هست که شما یک مسئول اجتماعی هستید، جایگاهی دارید؛ حرکت شما، اثبات و نفی شما، قول و فعل شما در جامعه اثر میگذارد؛ در یک چنین شرائطی، خشم شما دیگر با خشم یک آدم معمولی برابر نیست. علیه کسانی، علیه جریانی خشمگین میشویم و حرفی میزنیم؛ آثار اینچنین خشمی با آثار یک خشم معمولی که حالا انسان بر فرض خشمگین میشود و یک …
«وَ کَظمِ الغَیظِ» فروخوردن خشم. یک‌وقت هست که شما یک فرد معمولیِ متعارفی هستید، خشم شما نسبت به یک برادر دینی است، نسبت به یکی از اهل خانواده است، نسبت به یکی از کارکنانتان است ـ کظم غیظ خیلی فضیلت دارد؛ «وَ الکاظِمینَ الغَیظَ وَ العافینَ عَنِ النّاسِ»[6] ـ یک‌وقت هم هست که شما یک مسئول اجتماعی هستید، جایگاهی دارید. حرکت شما، اثبات و نفی شما، قول و فعل شما در جامعه اثر می‌گذارد. در یک‌چنین شرایطی، خشم شما دیگر با خشم یک آدم معمولی برابر نیست. علیه کسانی، علیه جریانی خشمگین می‌شویم و حرفی می‌زنیم؛ آثار این‌چنین خشمی، با آثار یک خشم معمولی که حالا انسان بر فرض خشمگین …
وَ اَطیعُوا اللهَ وَ الرَّسولَ لَعَلَّكُم تُرحَمونَ وَ سارِعوا اِلىٰ مَغفِرَةٍ مِن رَبِّكُم وَ جَنَّةٍ عَرضُهَا السَّماواتُ وَ الاَرضُ اُعِدَّت لِلمُتَّقینَ الَّذینَ یُنفِقونَ فِی السَّرّاءِ وَالضَّرّاءِ وَ الكاظِمینَ الغَیظَ وَ العافینَ عَنِ النّاسِ وَ اللهُ یُحِبُّ المُحسِنینَ سورۀ مبارکه آل‌عمران
… درست دقت کنید که اآلن وقتی قاری عزیزمان آمدند اینجا آیات را بخوانند، هر کلمه‌ای را که من مخصوصا ًتکیه کردم برای اینکه در ذهنتان باشد، در حین تالوت، فورا ًبه معانی کلمات برگردید.) ﴿اُعِدَّت لِلمُتَّقیَ﴾ آماده شده است برای باتقوایان. چه کسانی هستند باتقوایان؟ ﴿الَّذينَ يُنفِقونَ فِی السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ﴾[16] آن‌کسانی‌که انفاق می‌کنند در خوشی و ناخوشی. این یک شرط باتقوا بودن است، انفاق‌کردن. انفاق را هم باز چندبار تا حالا معنا کردم. عیبی ندارد اینها را تکرار کنیم. چون اینها حرف‌هایی است که غالباً تازه‌تازه به گوش شما می‌رسد، هرچه تکرار بشود، بیشتر در دل می‌ماند و چه بهتر. انفاق با خرج کردن فرق دارد. خرج …
… آب‌و‌هوا، اگر در غیر آن‌چیز، به آن ملت کمک کردی، اینجا انفاق نکردی، پول‌حرام‌کردن انجام دادی. پس انفاق کارِ همه‌کس نیست، انفاق کارِ مردمان باهوش است. آنهایی که خلأها و نیازها را می‌فهمند و حاضر می‌شوند به‌جا آن خلأها و نیازها را پر کنند. انفاق خیلی مهم است. ﴿الَّذينَ يُنفِقونَ فِی السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ﴾، یکی از نشانه‌های باتقواها این است، انفاق می‌کنند در خوشی و ناخوشی.
﴿وَ الكاظِمينَ الغَيَ﴾ و فروبرندگان خشم. فروبرندگان خشم یعنی چه؟ یعنی بر اساس احساسات کار نمی‌کنند، همه‌جا عقل. اما گاهی عقل هم با خشم‌های درست همراه است، نمی‌بینید در قرآن می‌گوید: ﴿اَشِدّآءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَمآءُ بَينَهُم﴾[19]. اینی‌که می‌گویند ﴿وَ الكاظِمينَ الغَيظَ﴾، معنایش این نیست که شما …
﴿وَ العافينَ عَنِ النّاسِ﴾ گذرندگان از مردم، عفوکنندگان از خطاهای مردم. از اشتباهات مردم، از خطاهای مردم، از گناهان مردم، از لغزش‌های مردم باید گذشت، باید صرف‌نظر کرد. از آن گناهی نباید صرف‌نظر کرد که لغزش نبوده است. خدا هم از یک‌چنین گناهی مشکل صرف‌نظر بکند. از آن عملِ خلافی نباید صرف‌نظر کرد که از روی تعمّد و عناد انجام گرفته …