رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ نور، آیهٔ ۶۳

لَّا تَجۡعَلُواْ دُعَآءَ ٱلرَّسُولِ بَيۡنَكُمۡ كَدُعَآءِ بَعۡضِكُم بَعۡضٗاۚ قَدۡ يَعۡلَمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنكُمۡ لِوَاذٗاۚ فَلۡيَحۡذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنۡ أَمۡرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمۡ فِتۡنَةٌ أَوۡ يُصِيبَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ٦٣

صدا کردن پیامبر را در میان خود، مانند صدا کردن یکدیگر قرار ندهی؛ خداوند کسانی از شما را که پشت سر دیگران پنهان می‌شوند، و یکی پس از دیگری فرار می‌کنند می‌داند! پس آنان که فرمان او را مخالفت می‌کنند، باید بترسند از اینکه فتنه‌ای دامنشان را بگیرد، یا عذابی دردناک به آنها برسد!

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۴ پاراگراف)

… مُضیّاً عَلَی ‌اللَقَمِ وَ صَبراً عَلیٰ مَضَضِ الأَلَم؛[11] ایمانمان بیشتر هم میشد. این روشِ خودِ پیغمبر بود؛ پیغمبر عموی خودش عبّاس را در جنگ اسیر کرد، عموی دیگرش را در جنگ کشت، کسانی از خویشاوندانِ خودش را که با او روبه‌رو میشدند بی‌دریغ از بین میبرد؛ چرا؟ چون دشمنِ راهِ خدا بودند، چون «صادّ عن سبیل ‌الله»[12] بودند؛ امّا در مقابل آن بیگانه‌هایی که حتّی عرب هم نبودند امّا در راه هدف والای پیغمبر از جان و مالشان میگذشتند و مخلصانه فداکاری میکردند، خودش را کوچک میکرد، تواضع میکرد، خاکساری نشان میداد. نسبت به کوچک‌ترین افراد مسلمان، پیغمبر تواضع میکرد؛ مهربانی و محبّت پیغمبر …
… بود. این جوری نیست که حالا اگر ما اهل مبارزه و تلاش و کار و حرکت در میدان جنگ و تحمّل مصائب هستیم، باید از عاطفه و محبّت و نرمش و این پدیدارهای انسانی -که طبیعیِ انسان است- خودمان را معاف بدانیم؛ نه، پیغمبر در داخل خانه مظهر عاطفه و محبّت و احساس جوشان بود. در یک روایتی دیدم آن وقتی که این آیه‌ی سوره‌ی نور نازل شد که «لا تَجعَلوا دُعاٰءَ الرَّسولِ بَینَکُم کَدُعاٰءِ بَعضِکُم بَعضًا»[13]- یعنی پیغمبر را وقتی صدا میزنید، آن جوری که همدیگر را صدا میزنید صدا نزنید؛ چون به پیغمبر میگفتند «یا محمّد»؛ اسم پیغمبر را میگفتند! -به گفته‌ی خود پیغمبر یا به گفته‌ی یکی از مؤمنین که حالا درست یادم نیست، بنا شد به پیغمبر بگویند «یا رسول‌الله» و دیگر اسم پیغمبر را نیاورند؛ پیغمبر وارد خانه شد، فاطمه‌ی زهرا (سلام الله علیها) تا دید …
هنگامی‌که آیۀ شریفۀ «لا تجَعَلوا دُعآءَ الرَّسولِ بَینَکُم کَدُعآءِ بَعضِکُم بَعضًا»[4] نازل شد ـ که به مسلمان‌ها دستور داده شد که پیغمبر را آن‌طوری‌که همدیگر را صدا می‌زنند، صدا نزنند، بلکه به لقبِ «یا رسول‌الله» بگویند ـ یک روز در همان روزها، رسول اکرم وارد شد بر منزل فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها. فاطمۀ زهرا گفت: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا رَسولَ‌اللهِ»، پیغمبر اکرم دخترش را در آغوش گرفت، میان دو چشم او را بوسید ـ آن‌طوری‌که نقل می‌شود ـ فرمود دخترم تو به من یا رسول‌الله نگو. تو به من بگو، بابا، «ذَلِکَ اَشفیَ لِلقَلبِ وَ أشکا لِلروحِ» این برای من …
… چیزی که شخصیت مخاطب را و طرف را می‌کوبد، هضم می‌کند، این وجود ندارد؛ اما ادب خوب است. بعضی‌ها از آن‌طرف می‌افتند، بی‌احترامی و بی‌ادبی و ولنگاری در برخورد دارند، نه، این درست نیست. شما ببینید، قرآن دربارۀ پیغمبر اکرم می‌گوید که آن حضرت را به نام صدا نکنید. «لا تجَعَلوا دُعآءَ الرَّسولِ بَینَکُم کَدُعآءِ بَعضِکُم بَعضاً»[18] آن‌طورکه شماها همدیگر را صدا می‌زنید، پیغمبر را آن‌طور صدا نزنید. می‌آمدند مردم، مسلمان‌ها پشت در خانۀ پیغمبر و پیغمبر را صدا می‌زدند به‌نام؛ «یا محمد». آیه نازل شد که نه، این‌طور صدا نزنید؛ پیغمبر را بگویید: «یا رسول‌الله»، به نام رسالتش، با سِمَتش او را صدا بزنید. این یک ادبی است که درمقابل پیغمبر لازم است. اما خب، پیغمبر …