حج در جوهر و ذات خود دارای دو عنصر اصلی است: تقرب به خدا در اندیشه و عمل، و اجتناب از طاغوت و شیطان با جسم و جان.. همهی اعمال و تروک حج، برای ایندو و در جهت آن و تامین ابزارها و مقدمات آن است، و این در حقیقت خلاصهیی از اسلام و همهی دعوتهای الهی نیز هست که: «ولقد بعثنافی کلّ امّةٍ رّسولاً اناعبدواالله واجتنبواالطاغوت..»[2] در آیات حج تعبیرات: «حنفاءلله غیرمشرکین به..»[3] ، یا «..فإلَهکم إلَه واحد فَلَه أسلموا..[4] ، یا: فَاذَا قَضَیتم مّنا سَکَکمفاذ کروالله کذکرکم ءاباءکم أوأشدّ ذکرا»[5] وامثال آن ناظر به همین دو عنصر اصلی است.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ حج، آیهٔ ۳۱
حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ ٣١
(برنامه و مناسک حج را انجام دهید) در حالی که همگی خالص برای خدا باشد! هیچ گونه همتایی برای او قائل نشوید! و هر کس همتایی برای خدا قرار دهد، گویی از آسمان سقوب کرده، و پرندگان (در وسط هوا) او را میربایند؛ و یا تندباد او را به جای دوردستی پرتاب میکند!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۲ پاراگراف)
… پیغمبر ما، در کوه نور در مکۀ معظّمه طلوع کرد، بشریّت به چه بیماریای مبتلا بود؟ شما بگویید. جز بیماری شرک؟ این خطرناکترین بیماریهای انسان. انسان سرطانی، انسان آسیبخورده، انسان بیمار و مجروح و محتضر، بهمراتب به عافیت و سلامت نزدیکتر است از انسان مشرک. «وَ مَن یُشرِک بِاللهِ فَکَاَنَّما خَرَّ مِنَ السَّمآءِ فَتَخطَفُهُ الطَّیرُ»[11] آنکسیکه شرک به خدا میورزد، گویی از آسمان به زمین کوبیده میشود، مرغها او را مثل دانه از زمین برمیچینند. شرک، ارزش انسانیِ انسان را از او میگیرد. عبودیتِ غیرِ خدا، انسان را پست و خوار و ذلیل میکند. بزرگترین بدبختیهای انسان، بدبختیِ ذلت است، بدبختی اسارت است؛ و بزرگترین جلوۀ ذلت و اسارت، اسیرشدن درمقابل بندۀ دیگری، موجود دیگری است که مانند خود او دستبسته و …