… که او عبارت است از وجود مقدّس خاتمالانبیا حضرت محمّد مصطفىٰ (صلّى الله علیه و آله و سلّم). در یک روایتى بنده دیدم که از طرق غیر شیعه نقل شده است این حدیث که پیغمبر اکرم فرمودند به جمعى از اصحابشان: مَن اَرَادَ اَن یَنظُرَ اِلىٰ آدَمَ فى عِلمِهِ ... وَ اِلىٰ اِبراهیمَ فى حِلمِهِ وَ اِلىٰ موسىٰ فى هَیبَتِهِ وَ اِلىٰ عیسىٰ فى عِبادَتِهِ فَلیَنظُر اِلىٰ عَلىِّ بنِ اَبىطالب؛[1] یعنى علم آدم که قرآن میگوید «وَ عَلَّمَ ءادَمَ الاَسماءَ کُلَّها»،[2] همهى نشانهها و نامها و معارف آفرینش را خداى متعال به حضرت آدم تعلیم داد، یا حلم ابراهیم که قرآن تعریف میکند: اِنَّ اِبرهیمَ لَحَلیمٌ اَواهٌ مُنیب،[3] یا هیبت موسىٰ که قدرت فرعون و عظمت فرعونى در مقابل آن هیچ و پوچ بود، یا عبادت عیسىٰ که مظهر زهد و اخلاص و تعبّد در مقابل پروردگار بود و در بعضى از روایات دیگر که باز از طُرُق غیر شیعه است، چیزهایى هم به این اضافه شده است مثل زهد یحیىبنزکریّا، و از این قبیل نشانههاى انبیا، همهى اینها در این انسان بزرگ و والایى که ما خود را دنبالهرو و شیعهى او میدانیم، جمع شده است؛ این میتواند یک تصویرى از شخصیّت آن بزرگوار را تا حدودى براى ما روشن کند.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ بقره، آیهٔ ۳۱
وَعَلَّمَ ءَادَمَ ٱلۡأَسۡمَآءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمۡ عَلَى ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ فَقَالَ أَنۢبِـُٔونِي بِأَسۡمَآءِ هَٰٓؤُلَآءِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٣١
سپس علم اسماء [= علم اسرار آفرینش و نامگذاری موجودات] را همگی به آدم آموخت. بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست میگویید، اسامی اینها را به من خبر دهید!»
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۳ پاراگراف)
… و او که برای امتحان دادن، برای کشیدن این بار و تحمّل مشاق و مصائب آن آماده است، حرکت بزرگ خود را از همین لحظه اوّل آغاز میکند. لذا قضیه بعثت با قضیه تعلیم متفاوت است؛ یعنی بیش از تعلیم است. البته همیشه سفره تعلیم و تربیت الهی بر روی پیغمبران و اولیا باز است؛ «و علّم آدم الاسماء»،[1] تا آخر هم وجود داشته است.میتوان شبحی از آن شخصیت عظیم معنوی را، به برکت گفتههای کسانی که خودشان مثل امیرالمؤمنین بودهاند یا بالاتر از امیرالمؤمنین ـ که او وجود مقدس خاتمالانبیا، حضرت محمد مصطفی صلیاللهعلیهوآلهوسلم است ـ در ذهن تصویر کرد. در روایتی که از طرق غیر شیعه نقل شده است، دیدم که پیغمبر اکرم به جمعی از اصحابشان فرمودند، «بِسَنَدِهِ اِلَى رَسولِاللهِ صَلَواتُاللهِعَلَیهِ اَنَّهُ قالَ: مَن اَرادَ اَن یَنظُرَ اِلَی آدَمَ فی عِلمِهِ وَ اِلَی اِبراهیمَ فی حِلمِهِ وَ اِلَی موسَی فی هَیبَتِهِ وَ اِلَی عیسَی فی عِبادَتِهِ فَلیَنظُر اِلَی عَلِیِّبنِاَبیطالِبٍ عَلَیهِالسَّلام»[7] یعنی علم آدم که قرآن میگوید: «عَلَّمَ آدَمَ الاَسمآءَ کُلَّها» همۀ نشانهها و نامها و معارف آفرینش را، خدای متعال به حضرت آدم تعلیم داد، یا حلم ابراهیم که قرآن تعریف میکند: «اِنَّ اِبراهیمَ لَحَلیمٌ اَوَّاهٌ مُنیبٌ»[8] یا هیبت موسی که قدرت و عظمت فرعونی درمقابل آن هیچ و پوچ بود، یا عبادت عیسی که مظهر زهد و اخلاص و تعبّد درمقابل پروردگار بود ـ در بعضی از روایات دیگر، که باز از طرق غیر شیعه است، چیزهایی هم اضافه شده است به این، زهد یحییبنزکریا و ازاینقبیل نشانههای انبیا ـ همه در این انسان بزرگ و والایی که ما خود را دنبالهرو و شیعۀ او میدانیم، جمع شده است. این، تصویری از شخصیت آن بزرگوار را میتواند تا حدودی برای ما روشن کند. (72/10/6)