رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ بقره، آیهٔ ۲۵۷

ٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّٰغُوتُ يُخۡرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِۗ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٢٥٧

خداوند، ولی و سرپرست کسانی است که ایمان آورده‌اند؛ آنها را از ظلمتها، به سوی نور بیرون می‌برد. (اما) کسانی که کافر شدند، اولیای آنها طاغوتها هستند؛ که آنها را از نور، به سوی ظلمتها بیرون می‌برند؛ آنها اهل آتشند و همیشه در آن خواهند ماند.

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۱۸ پاراگراف)

… دست خداست. تو انداختی (رَمَیْتَ) لکن ما رمیت- ان الله رمی‌. آنهایی که با تو بیعت کردند، انَّما یُبایِعوُنَ الله[8] انسان در طرف کمال به آنجا می‌رسد که «یَدُ الله» می‌شود، «عَیْنُ الله» می‌شود، «اذُنُ الله» می‌شود. در طرف کمال این طوری است، غیر محدود است. در طرف نقص هم، در طرف شقاوت هم غیر محدود است: اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا یُخرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النورِ؛ وَ الذینَ کفرُوا اوْلِیاوهُمُ الطاغُوتُ یُخرِجُونَهمْ مِنَ النّورِ الی الظُّلَماتِ[9] «الی الظلمات»- همه مراتب ظلمت نه «الی‌ ظلمه»؛ همه مراتب ظلمات. در طرف آنجا که «نور» می‌گوید، برای اینکه نور وحدت دارد و کاملترین نورْ نور واحد است؛ در این طرف اقسام مختلفه است از ظلمت. اینها از طرف‌ نور طرف ظلمت می‌روند؛ آنها تمام ظلمتها را پشت سر می‌گذارند و طرف نور می‌روند. تا اینجایش معلوم نیست. تا …
اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ امَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اَوْلِیاوُهُم الطَّاغُوتُ یُخرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُماتِ[1]؛ کسانی که با خدا باشند، توجه به خدا و ایمان به خدا داشته باشند، خداوند آنها را از تمام ظلمتها، از تمام تاریکیها خارج می‌کند و به حقیقت نور می‌رساند. ایمان به خدا نور است؛ ایمان به خدا باعث می‌شود که تمام تاریکیها از پیش پای مومنین برداشته بشود؛ ایمان به خدا …
… بیرون می‌برد و به ظلمت فرو می‌برد. شما مومنین، شما جوانان مومن ایرانی، پاکستانی، سایر اقشار که ایمان دارید، خداوند وعده فرموده است که شما را از همه ظلمتها، از همه گرفتاریها، خارج کند و به نور برساند. آن هم نور الهی: اللهُ نُورُ السَّمواتِ وَ الْاَرْضِ[2]. اللهُ وَلیُّ الَّذینَ ءامَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إلَی النُّورِ[3] ... [خداوند] از همه ظلمتها، از همه گرفتاریها، خارجتان می‌کند و به نور الهی می‌رساند آن نوری که روشن‌کننده همه ابعاد انسانهاست، آن نوری که تابش او تمام عالم را به وجود آورده است. شما توجه به اسلام و تعلیمات اسلامی داشته باشید. اقشاری که در بین شما می‌خواهند اختلاف …
انبیا آمدند که مردم را از ظلمات به نور دعوت کنند؛ اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا یُخرِجُهُم مِنَ الظُلُماتِ إلَی النُّورِ و الَّذینَ کَفَرُوا اولِیاوُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخرِجُونَهُم مِنَ النُّور إلَی الظُلُمَاتِ[1] یا اخراج از ظلمتها به نور است؛ این کار انبیاست؛ این کاری است که خدای تبارک و تعالی به وسیله انبیا انجام می‌دهد. و یا از نور به ظلمت است. فطرت انسانی، که یک فطرت نورانی است به حسب خلقت، اینها این فطرت را می‌کشند طرف ظلمت؛ از نور به ظلمت می‌آید. این کار طاغوت است. این دو جنبه است. و هر کدام …
… در اسلام نیست، حکومت جائرانه مطرح نیست. فتح برای این است که انسانها را، آدمها را به کمال برساند. فتوحات اسلام غیر از فتوحات رژیمهای دیگر است. آنها فتوحاتشان، رژیمها فتوحاتشان، فتوحات برای دنیاست؛ و انبیا فتوحاتشان برای خداست، برای توجه دادن مردم به خداست. آنها مردمی که اسیر ماده هستند و اسیر نفس و شیطان هستند- آنها را- می‌خواهند تحت تاثیر خودشان و مکتب خودشان قرار بدهند، و آنها را از حزب شیطان به حزب الله وارد کنند: اللهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُمَاتِ إلَی النُّورِ و الَّذِینَ کَفَرُوا اَولِیَاوُهُم الطَّاغوتُ یُخرِجُونَهُم مِنَ النُّورِ إلَی‌ الظُّلُمَاتِ.[1] این دو، این دو جنبه است؛ این دو جبهه است: جبهه طاغوت و جبهه الله. جبهه الله را که توجه به خدا دارند و ایمان به خدا دارند، خدای تبارک و تعالی آنها را از همه ظلمتها، از تمام ظلمتها، اخراج می‌کند و به نور می‌رساند. آن نور، نورِ خودِ حق است. اینکه نور است، اللهُ نورُ السَّمواتِ و …
و اما معلم، نقش معلم در جامعه، نقش انبیاست. انبیا هم معلم بشر هستند. نقش بسیار حساس و مهمی است؛ و مسئولیت بسیار زیاد دارد. نقش مهمی است که همان نقش تربیت است که «إخراج مِنَ الظلمات إلی النور» آنهایی که اللهُ وَلیُّ الَّذیِنَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إلَی النُّورِ[2] همین سِمَت معلمی است. خدای تبارک و تعالی این سِمَت را به خودش نسبت می‌دهد که خدای تبارک و تعالی ولیّ مومنین است؛ و آنها را از ظلمات اخراج می‌کند به سوی نور. و معلم اول خدای تبارک و تعالی است که اخراج می‌کند مردم را از ظلمات به وسیله انبیا و به وسیله وحی مردم را دعوت می‌کند به …
… اللهِ[1] دو تا ماموریت به حضرت موسی می‌دهد خدای تبارک و تعالی: یکی اینکه مردم را از ظلمات خارج کن به نور. و یک ماموریت دیگر اینکه: ذَکّرْهُمْ بِاَیّامِ اللهِ اینها را متذکر کن به ایام خدا. همه انبیا مبعوث‌اند به اینکه مردم را از ظلمتها به نور خارج کنند. خدای تبارک و تعالی هم می‌فرماید که اللهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إلَی النُّورِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا اَولِیَاوُهُمْ الطّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إلَی الظُلُمَاتِ[2] طاغوت را در مقابل خودش قرار می‌دهد. خدای تبارک و تعالی شغل طاغوت را هم بیان می‌فرماید. همان طوری که خداوند ولیّ مومنین است و مومنین را از ظلمات، از همه انواع ظلمات و تیره‌گیها به سوی نور می‌برد؛ در مقابل، ولیّ کفار طاغوت است، و آنها را از نور به ظلمات می‌کشد. این دو مطلبی است مقابل هم: اخراج از …
… آن هم برای اینکه روحانیون تا حالا به حسب نوعشان آن جور نشده‌اند؛ و الّا همه چیز باید یک اسم غربی داشته باشد. هم آنهایی که می‌نویسند اسم غربی می‌گذارند؛ هم شما که می‌خواهید بخوانید. اینهایی که می‌خواهند بخوانند تا یک اسم آن طور نباشد به آن‌ اقبال نمی‌کنند. وَ الَّذینَ کَفَرُوا اَوْلِیاوُهُمُ الطَّاغُوتِ آنهایی که کافر هستند، کفران نعمت خدا را می‌کنند؛ مستور است واقعیات پیش آنها، در سطح و در تیره‌گی هستند، که اینها اولیایشان طاغوت است. کار طاغوت چیست؟ یُخْرِجُهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُماتِ از نور، از نور مطلق، از هدایت، از استقلال، از ملیت، از اسلامیت، اینها را بیرون می‌کند و وارد می‌کند در ظلمتها. در این ظلمات اینها را وارد می‌کنند.
… در آن همه چیزهایی که در همه چیز هست، هست. تمام عوالم غیب و شهود در انسان هست. منتها یک مقداریش بالفعل است. یک مقداریش بالقوه است. انبیا آمدند که دست این انسان را بگیرند از این چاه بیرون ببرندش. دست انسان را بگیرند از این ظلمتها بیرون ببرند و به نور برسانند. الله وَلِیُّ الَّذینَ آمَنْوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورْ[1]
… که در این ظلمات واقع شده‌اند، غرق شده‌اند در دنیا، همه توجه‌شان به خودشان است، هر چه می‌خواهند برای خودشان می‌خواهند، اصلًا پیششان مطرح نیست یک چیز دیگری غیر از خودشان، آنها می‌خواهند اینها را از این ظلمتها نجات بدهند؛ به عالم نور برسانند ظلمتهای زیاد؛ ظلمات، آیه شریفه این طرفش را ظلمات می‌فرماید «اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ»[1] آن طرف را نور می‌فرماید، این طرف را ظلمات. ظلمتها زیاد است. تاریکیهایی که بشر به آن مبتلاست. چه تاریکیهایی که در نفس خودش هست، و در باطن خودش هست، و چه تاریکیهایی که در جامعه هست. اینها زیادند. از اینها وقتی انسان تخلص پیدا کرد، نور یک امر واحد است. همه به یک مبدا واحد به یک مبدا نور باید برگردند.
از آقایان متشکرم که در اینجا مجتمع شدند و با من مواجه شدند تا چند کلمه‌ای عرض کنم. خدای تبارک و تعالی، یک میزانی در قرآن کریم قرار داده است که با آن میزان ما باید خودمان را و دیگران را بشناسیم. می‌فرماید که: اللهُ ولیُّ الَّذینَ آمَنوُا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اوْلیاوُهُمُ الطّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ الَی الظُّلُماتِ.[2] میزان در مومن و غیر مومن؛ مومن واقعی و غیر مومن این است که کتاب خدا می‌فرماید که چنانچه مومن است، خدای تبارک و تعالی ولیّ اوست، و مومنین را خدای تبارک و تعالی از همه ظلمتها، از همه تاریکیها، از همه چیزهایی که انسانها را محجوب می‌کند از حق تعالی، از همه اینها اخراج می‌کند و در نور وارد …
… اغراض نفسانیه عمل می‌کند، پاسداری هم اگر می‌کند، روی اغراض نفسانیه است، به خدا ارتباط ندارد، در ارتش هم که هست، خدمت نظامی هم که می‌کند روی اغراض نفسانیه است و ارتباط به خدا ندارد، طلبه هم هست و درس هم که می‌خواند روی اغراض نفسانیه است، به خدا ارتباط ندارد. ملّا هم هست و فتوا می‌دهد، روی اغراض نفسانیه است، به خدا ارتباط ندارد، این معیاری که خدا تعیین فرموده است این است که: وَ الّذینَ کَفَرُوا اوْلِیاوُهُمُ الطّاغُوت؛ میزان ایمان و غیر ایمان، ممکن است که ما با لفظ و با شهادت به آن چیزهایی که میزان است در اسلام، شهادت بدهیم، شهادتمان هم جدی باشد، لکن باز در آن محکی که خدا قرار داده است ببینیم که ما در آن، در آن جمعیتی که دو دسته کرده خدا: الّذینَ آمَنُوا، وَ الّذینَ …
… شما که الآن بعضی‌تان در، شاید خودتان هم بودید در کردستان، و آن وقایع کردستان و آن فداکاریها، حالا که‌ برگردید شتر می‌خواهید؟! برای خودتان یک چیزی می‌خواهید؟! چیزی می‌تواند مقابل این فداکاری باشد؟! بگذرید از این علایق. اینها، این علایق همه‌اش ظلمت است. همان ظلماتی است که خدا می‌فرماید: وَ الّذینَ کَفَرُوا اولیاوُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ الِیَ الظُّلُماتِ‌
… جاهل، راه را نشان بدهند که از این راه‌ بروید. آن راهی که شما را می‌رساند به خدای تبارک و تعالی این راه است: انَّ رَبّی عَلی‌ صِراطٍ مُستَقیم دنیاست و آن طرفش همه عالَم، دنیاست و آن طرفش ما ورا و ماورای آن طرف نور مطلق. انبیا آمدند ما را به آن نور برسانند؛ اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ امَنُوا یُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اولِیاوُهُمُ الطّاغُوتُ یُخرِجُونَهُم مِنَ النّورِ الَی الظُّلُماتِ.[10] طاغوت در مقابل انبیا است، در مقابل الله است.
… خداست و هر کس از این راه برود، الهی است تا آن وقتی که همه چیز انسان، همه اعمال انسان، همه حرکات انسان، همه تخیلات انسان، همه تعقلات انسان، الهی بشود. یا این راه است یا راه چپ و راست، که بر خلاف راه مستقیم است، که هر یک از اینها انحراف است و به سوی طاغوت است. اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا یُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ.[2] ظلمات، تمام عالَم که توجه به خدا ندارد و نور، نور مطلق حق تعالی که باید همه عالَم متوجه به او باشد. وَ الَّذینَ کَفَرُوا اولِیاوُهُمُ الطّاغُوتُ.[3] همین دو راه است: یا ایمان است و اسلام است و توجه به مکتب الهی [که‌] ولیّ این امر خداست و خدا مومنین را اگر در این راه افتاده‌اند، هدایت می‌کند و تمام ابعاد انسانی را الهی می‌کند و یا کفر است و بر خلاف توحید …
… همه عالم رب العالمین، تنها راه آن راهی است که از ناحیه حق تعالی ارائه می‌شود. و آن تهذیبی است که با تربیت الهی به وسیله انبیا مردم آن تربیت را می‌شوند. و آن علمی است که به وسیله انبیا بر بشر عرضه می‌شود. و آن علمی است که انسان را به کمال مطلوب خودش می‌رساند. همان که در آیه دیگر می‌فرماید که: اللهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النُّورِ وَ الَّذینِ کَفَرُوا اوْلِیاوُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ الَی الظُّلُماتِ.[2] دو گروه‌اند. مردم: یک گروه مومن هستند که تحت تربیت انبیا واقع شده‌اند. به واسطه تربیت انبیا از همه ظلمتها و از همه گرفتاریها و از همه تاریکیها خارج شدند آنها. به واسطه تعلیمات انبیا وارد شدند در نور، در کمال مطلق. این آیه؛ میزان مومن را و معیار ایمان را بیان می‌فرماید، و …
آنهایی که در مقابل مومنین هستند وَ الَّذینَ کَفَروا آنهایی که کافر هستند، آنها اولیایشان خدا نیست و طاغوت است و طاغوت، کفار را از نور خارج می‌کند و به همه ظلمتها واصل می‌کند. معیار مومن و غیر مومن به حسب این آیه شریفه این است. مومن حقیقی آن طور تبعیت از انبیا کرده است، و آن طور در تحت تربیت انبیا واقع شده است که از همه ظلمتها و از همه نقصها بیرون آمده است و به نور رسیده است. و مربّیِ او و ولیِّ او هم خدای تبارک و تعالی است، و …
شما که می‌گویید تابع هستیم، که، قرآن خدا می‌گوید که با اینها یک طور نباشید و الّذینَ کَفَرُوا اَولِیاوُهُمُ الطاغُوت[11] خوب، شما اولیایتان کی هست الآن؟ با کی ارتباط دارید الآن؟ خوب، یک دسته با آن طرف ارتباط دارید، یک دسته با آن طرف. ایران هم که‌ می‌خواهد با هیچ کس نباشد، شما به فشارش می‌گذارید، فشار به اینکه چرا آن طرف نیست یا چرا آن طرف نیستی.