رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ بقره، آیهٔ ۲۱۷

يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ قِتَالٖ فِيهِۖ قُلۡ قِتَالٞ فِيهِ كَبِيرٞۚ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفۡرُۢ بِهِۦ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَإِخۡرَاجُ أَهۡلِهِۦ مِنۡهُ أَكۡبَرُ عِندَ ٱللَّهِۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَكۡبَرُ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۗ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمۡ عَن دِينِكُمۡ إِنِ ٱسۡتَطَٰعُواْۚ وَمَن يَرۡتَدِدۡ مِنكُمۡ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتۡ وَهُوَ كَافِرٞ فَأُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٢١٧

از تو، در باره جنگ کردن در ماه حرام، سؤال می‌کنند؛ بگو: «جنگ در آن، (گناهی) بزرگ است؛ ولی جلوگیری از راه خدا (و گرایش مردم به آیین حق) و کفر ورزیدن نسبت به او و هتک احترام مسجد الحرام، و اخراج ساکنان آن، نزد خداوند مهمتر از آن است؛ و ایجاد فتنه، (و محیط نامساعد، که مردم را به کفر، تشویق و از ایمان بازمی‌دارد) حتّی از قتل بالاتر است. و مشرکان، پیوسته با شما می‌جنگند، تا اگر بتوانند شما را از آیینتان برگردانند؛ ولی کسی که از آیینش برگردد، و در حال کفر بمیرد، تمام اعمال نیک (گذشته) او، در دنیا و آخرت، برباد می‌رود؛ و آنان اهل دوزخند؛ و همیشه در آن خواهند بود.

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۴ پاراگراف)

… اینها است. دیدید که با مسلمین ایرانیِ حج‌گزار و همراهانشان از کشورهای دیگر چه کردند؛[7] دیدید که حکّام ظالم و فاسد سعودی با بندگان خدا چگونه رفتار کردند؛ اِباء هم نکردند از اینکه بگویند ما با برائت از آمریکا و اسرائیل مخالفیم؛ این را هم حکّام سعودی گفتند! دیدید که بعد از آن کشتار فجیعِ مردان و زنان مظلوم و خانواده‌های شهدا و جانبازان در حرم امن الهی و در مقابل چشم مسلمین، الان هم سه سال است که صدّ عن سبیل‌الله و عن المسجدالحرام[8] کرده‌اند؛ اینها برای چیست؟ مسلمانان دنیا باید روی این نکات یکی‌یکی تدبّر کنند. این چه حسّاسیّتی است روی مسلمانان بیدارشده‌ی ایران؟ این چه حسّاسیّتی است روی تعارف[9] و مراوده‌ی[10] برادران مسلمان در حج؟ چرا اینها این ‌قدر از آشنایى مسلمین با هم میترسند؟ مسئله این است که …
آن چیزی هم که در این زمینه مخصوص نیروهای مسلّح و نیروهایی حافظ امنیّت است این است که مراقب فتنه باشند. در قرآن یک جا میفرماید: اَلفِتنَةُ اَشَدُّ مِنَ القَتل،[4] یک جا میفرمایید: اَلفِتنَةُ اَکبَرُ مِنَ القَتل؛[5] «اَشَدّ» یعنی سخت‌تر، «اَکبَر» یعنی بزرگ‌تر. کشتار چیز بدی است، نامطلوب است امّا فتنه از آن بدتر است. خب اگر فتنه از قتل بدتر است، پس بایستی نیروهایی که حافظ امنیّت هستند آرایش لازم را، نظم لازم را برای مقابله‌ی با فتنه هم بگیرند، آمادگی‌های خودشان را برای فتنه هم بایستی حفظ بکنند؛ این آن چیزی است که …
… اطاعت از آنها کردید، «ردّه» پیش می‌آید، عقبگرد پیش می‌آید، ‌ارتجاع پیش می‌آید؛ قرآن هشدار میدهد. یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اِن تُطیعوا فَریقًا مِنَ الَّذینَ اوتُوا الکِتابَ یَرُدّوکُم بَعدَ ایمانِکُم کافِرین؛[6] این هم باز در سوره‌ی مبارکه‌ی آل‌عمران است. در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره [میفرماید]: وَ لا یَزالونَ یُقاتِلونَکُم حَتّیٰ یَرُدّوکُم عَن دینِکُم اِنِ استَطاعوا.[7] یا این آیه‌ی شریفه‌ی دیگر که باز این هم در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره است: وَدَّ کَثیرٌ مِن اَهلِ الکِتابِ لَو یَرُدّونَکُم مِن بَعدِ ایمانِکُم کُفّارا؛[8] یعنی مسئله‌ی عقبگرد و توقّف و بازگشت به عقب مسئله‌ی کوچکی نیست، مسئله‌ی بسیار مهمّی است و قرآن به این مسئله پرداخته؛ ما در واقعیّتِ دنیای تاریخِ نزدیک به خودمان هم مواردی را می‌بینیم؛ در گذشته هم این را دیده‌ایم.
فتنه در قرآن با زبانی تند، محکوم شده؛ یک جا «وَ الفِتنَةُ اَکبَرُ مِنَ القَتلِ» فتنه از کشتار، بزرگ‌تر است. و یک جا «وَ الفِتنَةُ اَشَدُّ مِنَ القَتلِ»[7] فتنه از کشتار دشوارتر و سخت‌تر است. (58/10/17) البته نمی‌شود گفت که در فتنه، انسان‌ها نمی‌توانند حق و باطل را پیدا کنند، اگر این‌طور بود که تکلیفی بر مردم نبود. چرا! انسان‌ها در دوران فتنه هم می‌توانند حق را از …