… با بقیه سورهها متفاوت است اگر کسی سؤال کند که مطلب محوری سوره حمد چیست؟ نمیشود پاسخی به او داد سوره حمد فهرستگونهای است از همه معارف قرآن یا بگوئیم از همه معارفی که مسلمان نیاز دارد که بطور دائم در جان خود بپروراند و معرفت به آنها را در خود عمق ببخشد. در سوره حمد هست منتهی به اشارت، من بهعنوان نمونه به بعضی از معارفی که در سوره حمد هست اشاره میکنم، «خدا» - عالیترین معرفت همه ادیان و اسلام - رابطه فیض عام الهی با همه موجودات و مخلوقات که یکی از اساسیترین مفاهیم دین همین رابطه خدا با تمام موجودات از طریق افاضه عمومی میباشد، رابطه ویژه خدا با بندگان مؤمن که از این دو افاضه، هم افاضه عمومی و هم افاضه ویژه مؤمنان تعبیر میشود به «رحمت» - و ربوبیت الهی که خود ربوبیت یک مفهوم بسیار مهمی است و جزء معارف عالی قرآنی است که در معنای رب العالمین مقداری درباره آن توضیح خواهیم داد تعلق همه نیکیها و زیبائیهای وجود به خدا، که باز این خود یکی از ارکان مهم معرفتها و شناختهای قرآنی است که ما در سوره حمد ذیل کلمه حمد به این معرفت دست پیدا میکنیم مسئله عبودیت، عبودیت انسان و در مقابل خدا به تعبیری عبودیت همه وجود در مقابل خدا، «إِنْ کُلُّ مَنْ فِی السَّماواتِ وَالْأرْضِ إلّا آتِی الرَّحْمنِ عَبْدًا» همه وجود در مقابل پروردگار عبودیت دارند مثال بارزش انسان است که این عبودیت انسان در مقابل خدا یکی از حصول اساسی معرفت اسلامی است که با معارف بعضی از ادیان دیگر کاملاً متفاوت است.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ مریم، آیهٔ ۹۳
إِن كُلُّ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ إِلَّآ ءَاتِي ٱلرَّحۡمَٰنِ عَبۡدٗا ٩٣
تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند، بنده اویند!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۲ پاراگراف)
﴿وَ ما يَنبَغى لِلرَّحمٰنِ اَن يَتَّخِذَ وَلَداً﴾ شایسته نیست رحمان را که فرزندی بگیرد، ﴿اِن كُلُّ مَن فِی السَّماواتِ وَ الاَرضِ اِلّا آتِى الرَّحمٰنِ عَبداً﴾ همۀ آنچه که در آسمان و زمینند، نیستند مگر فراهمآمدگان درمقابل خدا، بهعنوان عبودیت و بندگی، همه عبدِ خدا هستند، همه بندگان خدایند. ﴿لَقَد اَحصاهُم وَ عَدَّهُم عَدّاً﴾ آنها را احصا کرده است، قبضه کرده است و شمرده است شمردنی. اینهم این آیۀ دیگر که در سورۀ مریم بود.