یّْبَنِیَّ اذهَبوا فَتَحَسَّسوا مِن یوسُفَ وَاَخیهِ وَلا تَایئئَسوا مِن رَوحِ الله.[1]آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ یوسف، آیهٔ ۸۷
يَٰبَنِيَّ ٱذۡهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَاْيۡـَٔسُواْ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ لَا يَاْيۡـَٔسُ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٨٧
پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید؛ و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ که تنها گروه کافران، از رحمت خدا مأیوس میشوند!»
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۶ پاراگراف)
… پایانیافته وانمود و قلمداد کنند. اُف بر این دشمنان خبیث! این ملّت پُرجوش و پُرشور، این ملّت جوان و شاداب ــ که انقلاب، این ملّت را جوان کرد ــ این ملّت بافرهنگ و باایمان، این ملّتى که در طول دوازده سال بر اینهمه مشکلات فائق آمد، آیا جایى براى ناامیدى دارد؟ امید از خدا است ــ لاتَیئَسوا مِن رَوحِ الله ــ[4] یأس از شیطان است. باید آحاد مردم بدانند که آیندهاى که در انتظار این ملّت است، به فضل پروردگار بمراتب از سالهاى گذشته بهتر و شیرینتر خواهد بود. در سایهى پایمردى ملّت و تلاش و توان شما مردم، هیچ چیزى نشدنى نیست. آنها میخواهند این ملّت را ناامید کنند تا کارها را متوقّف کنند.… بزرگی است. یأس، بزرگترین دشمن انسانی است که میخواهد آرزو یا آرمانی را دنبال کند. اگر بگوییم «این چه فایده دارد؟ ما که نمیتوانیم، چرا بیخود تلاش کنیم؟» یقین بدانید که آن کار، نخواهد شد. لذا در اسلام، یأس، از عوامل منفی است و بعضی از یأسها، گناه کبیره است. مثلاً «یأسِمنرَوحِاللَّه[1] »: مأیوس شدن از لطف و تفضّل الهی و توجّهِ خاص خدا. انسان از این اگر مأیوس شد، گناه کبیره مرتکب شده است. حق نداریم مأیوس شویم. یأسِ از رحمت خدا، از گناهان کبیره است. کسی حق ندارد از رحمت خدا مأیوس شود؛ ولو موانعِ آن رحمت را هم زیاد ببیند. اما چرا مأیوس شود؟ بعضی جاها، یأس، گناه کبیره نیست، اما مانعِ کبیره است. …خداوند متعال دلهای ما را با اتکال به خود روشن کرده است؛ دلهای ما را پر از امید کرده است. ما یک لحظه از کمک الهی مأیوس نشدیم، و امیدوارم تا آخر هم یک لحظه از این کمک مأیوس نشویم. همانطور که فرمود «لا تیأسوا من روحالله»؛ خدای متعال این ملت را، یک ملت با اراده، با شوق و امیدوار قرار داده است.در آن دوگانهی امیدواری و نومیدی، دچار نومیدی هم نباید بشویم: لا تَایئَسوا مِن رَوحِ اللهِ اِنَّه لا یَایئَسُ مِن رَوحِ اللهِ اِلَّا القَومُ الکافِرون[20] -که در سورهی یوسف است- این مربوط به مسائل دنیایی است؛ «لا تَایئَسوا مِن رَوحِ الله» مربوط به مسائل معنوی نیست، مربوط به پیدا کردن یوسف است: یا بَنِیَّ اذهَبوا فَتَحَسَّسوا مِن یوسُفَ وَ اَخیهِ وَ لا تَایئَسوا مِن رَوحِ الله؛[21] «لا تَایئَسوا مِن رَوحِ الله» در پیدا کردن یوسف، که یک امر دنیایی است. پس بنابراین، …… هم بیچارهکننده است. انفعال یعنی چه؟ یعنی روحیهی ضعیف، خود را ناتوان پنداشتن، ناتوانپنداری خود، احساس کنند که دیگر [نمیتوانند]. احساس بنبست در امور، احساس عدم امکان فرج، انفعال است. یأس از رحمت الهی یکی از آثار این [انفعال] است که یکی از گناهان کبیره است. لَا تَیاَسوا مِن رَوحِ الله؛(۲۴) از گناهانی که ذکر میکنند جزو گناههای کبیره است، یأس از رحمت الهی است. این ناشی از انفعال است که انسان احساس بنبست کند و بگوید دیگر هیچ کار نمیشود کرد؛ این سمّ خطرناکی است. برای مدیر یک مجموعه، برای مسئول یک مجموعه واقعاً سم است که احساس بنبست کند. و دشمنان هم خیلی روی این سعی میکنند و القاء میکنند این معنا را؛ به همهی ماها، …