در موج این افسردگی و واخوردگی روحی و ضربۀ روانیای که بر نیروهای امیرالمؤمنین وارد شده بود، این شعار «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» یکهو مطرح شد؛ که نهخیر آقا! حکمیت چیست؟ «حکم نیست مگر از آنِ خدا» ـ این جمله از قرآن است، «اِنِ الحُکمُ اِلّا لِلّٰهِ»[6] یعنی حکم و حکومت و حاکمیت نیست مگر از آن خدا ـ اینها گفتند چه حکمیتی درست کردید؟ حکمیت برای خداست، حاکمیت برای خداست. حالا حکمیت و حاکمیت و انواع حاکمیت هم اینجا با همدیگر مخلوط شده. تا میگفتند: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» اول میخواستند حکمیت را درحقیقت محکوم کنند، اما تدریجاً در محیط بستۀ فکریِ یکمشت آدمِ بدفکرِ مغرض، مسئله طور دیگری شد؛ …آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ یوسف، آیهٔ ۶۷
وَقَالَ يَٰبَنِيَّ لَا تَدۡخُلُواْ مِنۢ بَابٖ وَٰحِدٖ وَٱدۡخُلُواْ مِنۡ أَبۡوَٰبٖ مُّتَفَرِّقَةٖۖ وَمَآ أُغۡنِي عَنكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍۖ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُۖ وَعَلَيۡهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ٦٧
و (هنگامی که میخواستند حرکت کنند، یعقوب) گفت: «فرزندان من! از یک در وارد نشوید؛ بلکه از درهای متفرّق وارد گردید (تا توجه مردم به سوی شما جلب نشود)! و (من با این دستور،) نمیتوانم حادثهای را که از سوی خدا حتمی است، از شما دفع کنم! حکم و فرمان، تنها از آنِ خداست! بر او توکّل کردهام؛ و همه متوکّلان باید بر او توکّل کنند!»
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
