در موج این افسردگی و واخوردگی روحی و ضربۀ روانیای که بر نیروهای امیرالمؤمنین وارد شده بود، این شعار «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» یکهو مطرح شد؛ که نهخیر آقا! حکمیت چیست؟ «حکم نیست مگر از آنِ خدا» ـ این جمله از قرآن است، «اِنِ الحُکمُ اِلّا لِلّٰهِ»[6] یعنی حکم و حکومت و حاکمیت نیست مگر از آن خدا ـ اینها گفتند چه حکمیتی درست کردید؟ حکمیت برای خداست، حاکمیت برای خداست. حالا حکمیت و حاکمیت و انواع حاکمیت هم اینجا با همدیگر مخلوط شده. تا میگفتند: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» اول میخواستند حکمیت را درحقیقت محکوم کنند، اما تدریجاً در محیط بستۀ فکریِ یکمشت آدمِ بدفکرِ مغرض، مسئله طور دیگری شد؛ …آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ یوسف، آیهٔ ۶۵
وَلَمَّا فَتَحُواْ مَتَٰعَهُمۡ وَجَدُواْ بِضَٰعَتَهُمۡ رُدَّتۡ إِلَيۡهِمۡۖ قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَا نَبۡغِيۖ هَٰذِهِۦ بِضَٰعَتُنَا رُدَّتۡ إِلَيۡنَاۖ وَنَمِيرُ أَهۡلَنَا وَنَحۡفَظُ أَخَانَا وَنَزۡدَادُ كَيۡلَ بَعِيرٖۖ ذَٰلِكَ كَيۡلٞ يَسِيرٞ ٦٥
و هنگامی که متاع خود را گشودند، دیدند سرمایه آنها به آنها بازگردانده شده! گفتند: «پدر! ما دیگر چه میخواهیم؟! این سرمایه ماست که به ما باز پس گردانده شده است! (پس چه بهتر که برادر را با ما بفرستی؛) و ما برای خانواده خویش موادّ غذایی میآوریم؛ و برادرمان را حفظ خواهیم کرد؛ و یک بار شتر زیادتر دریافت خواهیم داشت؛ این پیمانه (بار) کوچکی است!»
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
