دعا یعنى ارتباط و اتکال انسان با خدا، آن وقتى هم که انسان در اوج قدرت و پیروزى است باز هم محتاج دعا است؛ باید با خدا حرف بزند، باید از خدا بخواهد. قرآن به پیغمبر ما دستور داد که «إذا جاء نصر اللَّه والفتح » وقتى یارى خدا رسید و پیروزى نصیب شد «و رأیت الناس یدخلون فى دین الله افواجا» و دیدى که مردم دسته دسته و فوج فوج به اسلام وارد مىشوند، تازه «فسبح بحمد ربک و استغفره» تازه اول انابهى تو است، اول عرض نیاز تو به درگاه قادر متعال است... ببینید امروز در جامعهى ما چقدر دعا و توجه به خدا زیاد است؛ راز پیروزى ما هم همین هاست. خب نمىشود که این عنصر و رُکن اساسى در عاشورا ندیده گرفته بشود.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ نصر، آیهٔ ۳
فَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ وَٱسۡتَغۡفِرۡهُۚ إِنَّهُۥ كَانَ تَوَّابَۢا ٣
پروردگارت را تسبیح و حمد کن و از او آمرزش بخواه که او بسیار توبهپذیر است!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۲۹ پاراگراف)
بِسمِ اللهِ الرَّحمّْنِ الرَّحیمِ × اِذا جاّْءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ × وَ رَاَیتَ النّـاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا × فَسَبِّـح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّه کانَ تَوّابًا.[14]بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ * اِذا جآءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا * فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّه کانَ تَوّابًا.[21]… الرَّحمٰنِ الرَّحیمِ * اِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا. این آن اوج قدرت یک نبى است که خدا به او فتح بدهد، نصرت بدهد، مردم گروهگروه در دین او وارد بشوند؛ اینجا آنجایى است که انسان باید مواظب خود باشد؛ لذا میفرماید: فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّه کانَ تَوّابًا؛(۴) در همان لحظهى پیروزى به یاد خدا باش، خدا را تسبیح کن، خدا را حمد بگو؛ کار تو نیست، کار خدا است؛ به خود نگاه نکن، به قدرت الهى نگاه کن. یک رهبرى حکیمانه و الهى مثل نبىّ اکرم (صلّىالله علیه و آله و سلّم) در یک چنینجاهایى مواظب است که امّت راه خود را گم نکند؛ تقوا اینجا است که به داد یک ملّت میرسد. اگر ملّتى باتقوا بود، راه …اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت الناس یدخلون فی دیناللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا.اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت الناس یدخلون فیدیناللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا.[21]اذا جاء نصرالله والفتح. و رأیت الناس یدخلون فیدینالله افواجاً. فسبح بحمد ربّک و استغفره انّه کان تواباً.[15]عزیزان من؛ برادران و خواهران! قدم اوّل، طلب مغفرت کردن از خدای متعال و به خدا بازگشتن است. توبه، یعنی به سوی خدا برگردیم. هرجا که شما باشید، در هر حدّی از کمال که باشید - حتّی در حد امیرالمؤمنین علیهالصّلاة والسّلام - باز به استغفار احتیاج دارید! خدای متعال به پیغمبرش میفرماید: «واستغفر لذنبک»،[2] «فسبّح بحمد ربّک و استغفره[3] ». بارها در قرآن، خدای متعال به پیغمبر میفرماید «استغفار کن». با اینکه پیغمبر معصوم است، گناه از او سر نمیزند و از دستور الهی تخلّف نمیکند، اما به او هم میفرماید «استغفار کن»!بسماللَّهالرّحمنالرّحیم. اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دیناللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا.[15]اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دیناللَّه افواجاً. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّاباً.[61]اذا جاء نصرالله والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا[5] .اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت الناس یدخلون فی دیناللَّه افواجاً. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان تواباً.[11]اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا[4] .اذا جاء نصراللَّه و الفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا.[15]اذا جاء نصرالله و الفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا.[17]اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دیناللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّکواستغفره انّه کان توّابا.[16]اذا جاء نصراللَّه والفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللَّه افواجا. فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا.فسبّح بحمد ربّک واستغفره انّه کان توّابا.اذا جاء نصر الله و الفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا.اذا جاء نصرالله و الفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا.[5]توصیهی مهم آن است که خود را همواره در میدان بدانید: «فاذا فرغت فانصب».[7] همیشه خداوند را حاضر و کمککار خود بدانید: «و الی ربّک فارغب».[8] و پیروزیها ما را دچار غرور و غفلت نکند: «اذا جاء نصراللَّه و الفتح و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللَّه افواجاً فسبّح بحمد ربّک واستغفره انه کان توابا».[9] اینها پشتوانههای حقیقییک ملت مؤمن است.فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا.… در این جلسه این است که بعد از هر نصرتی که خدای متعال به انسان میدهد، انسان موظف است خدای متعال را شکر و سپاس بگوید. بعد از آنکه خدای متعال به ما در یک عرصهای یک موفقیتی را ارزانی داشت، موظفیم تضرع و توسل و توجه خودمان را افزایش دهیم؛ این وظیفهی ما است. فرمود: «اذا جاء نصرالله و الفتح. و رأیت النّاس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبّح بحمد ربّک و استغفره انّه کان توّابا».[1] نصرت، تفضل الهی است؛ باید ما را به خدای متعال نزدیک کند، رابطهی ما را با خدا احیاء کند، تضرع ما را پیش خدای متعال افزایش دهد. خدا را شکر میکنیم؛ بحمدالله نصرتهای الهی پیدرپی شامل حال این مردم بوده است؛ آخرین آن - که نصرت بزرگی هم بود - همین مسئلهی انتخابات بود، حضور مردم بود. …… به نظر من این دوگانهها سؤالات [مهم] است؛ ما از خودمان باید سؤال کنیم که در این دوگانهها چه جوری باید عمل کنیم. البتّه پاسخ دادنِ زبانی به اینها آسان است امّا پاسخ دادن عملی و ملتزم شدن، به این آسانی نیست. به نظر من پاسخ اینها در منابع اسلامی ما روشن است. [مثلاً] در مواجههی با پیروزیها قرآن به ما درس میدهد: اِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ، وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا، فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّه کانَ تَوّابًا؛[12] نمیگوید خوشحالی کن، مثلاً برو وسط میدان شعار بده؛ فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّک؛ [میگوید] برو تسبیح کن؛ این مربوط به تو نیست، مربوط به خدا است؛ استغفار کن. در خلال این حرکت ممکن است یک غفلتی از تو سر زده باشد، از خدای متعال طلب مغفرت کن؛ در برخورد با حوادث مثبت این جوری باید برخورد کرد: دچار غرور نشدن، و از خدا …بِسمِاللهِالرَّحمنِالرَّحیمِ * اِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا * فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّهُ کانَ تَوَّابًا.[3]بِسمِ اللَهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ * اِذا جاءَ نَصرُ اللَهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجاً * فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ استَغفِرهُ اِنَّهُ کانَ تَوّاباً.[11]… خطر انفعال گاهی از خود حادثه بیشتر است. انفعال یعنی اینکه انسان نگاه کند و به این احساس برسد که هیچ کاری نمیتواند بکند، پس تسلیم بشود! این انفعال است. پس در پیشرفتها و موفّقیّتها «غرور» سم است؛ در ناکامیها و مشکلات «انفعال» زهر است؛ باید مراقب این دو باشیم. قرآن میگوید: اِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا * فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّک؛[7] خدا را شکر کن، مغرور نشو! «وَاستَغفِره»؛ از کوتاهیهایی که خودت کردی استغفار کن!… اول اسلام، همهجا دعا هست. پیغمبر در جنگ بدر دعا کرد، در جنگ احد هم دعا کرد؛ یعنی دعا پیروزی و شکست نمیشناسد. دعا یعنی ارتباط و اتصال انسان با خدا، آنوقتی هم که انسان در اوج قدرت و پیروزی است، بازهم محتاج دعاست؛ باید با خدا حرف بزند، باید از خدا بخواهد. قرآن به پیغمبر ما دستور داد که «اِذا جآءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ»[1] وقتی یاری خدا رسید و پیروزی نصیب شد، «وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا» و دیدی که مردم دستهدسته و فوجفوج به اسلام وارد میشوند، تازه «فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَاستَغفِرهُ» تازه اولِ انابۀ توست، اولِ عرض نیاز تو به درگاه قادر متعال است.