رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ هود، آیهٔ ۱۱۲

فَٱسۡتَقِمۡ كَمَآ أُمِرۡتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطۡغَوۡاْۚ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ١١٢

پس همان‌گونه که فرمان یافته‌ای، استقامت کن؛ و همچنین کسانی که با تو بسوی خدا آمده‌اند (باید استقامت کنند)! و طغیان نکنید، که خداوند آنچه را انجام می‌دهید می‌بیند!

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۱۷ پاراگراف)

این آیه‌ای که این خواهر خواندند: فَاستَقِم کَمَا امِرتَ در دو جای قرآن است؛ یکی در سوره «شورا» ست که همین آیه بود که ایشان خواندند: وَ استَقِم کَمَا امِرتَ[1] و یکی در سوره «هود» است که در آنجا فَاستَقِم کَمَا اُمِرتَ و من تَابَ مَعَک.[2] در روایت وارد شده است که نبی اکرم فرمود: شَیَّبَتْنی سُورَهُ هودٍ لِمَکَانِ هذه الآیَهِ.[3] ... در سوره «شورا» امر شده است که پیغمبر استقامت کند. در سوره «هود» امر شده است پیغمبر و امت استقامت کنند. استقامت امت را هم در سوره «هود» خواسته است خدای تبارک و تعالی .... که پیغمبر می‌فرماید که مرا پیر کرد این آیه؛ برای اینکه امرِ مشکل مهمی است. قیام برای خدا، …
شما ملت قیام کردید، و بحمد الله قیام شما برای خدا بود، همه فریاد می‌زدید که ما «جمهوری اسلامی» می‌خواهیم. برای احکام اسلام قیام کردید. امر اول را که فرموده‌اند. قیام کنید برای خدا اطاعت کردید؛ باقی مانده است امر دوم: فَاستَقِم کَمَا اُمِرتَ و من تَابَ مَعَکَ؛ استقامت کنید، این قیام را حفظ کنید. این تحول روحی که برای شما ملت حاصل شده است حفظ کنید. استقامت کنید، نگه دارید این تحول انسانی که بالاتر از تحولهای فعال خارجی است. این تحولی که شما را برای رسیدن به آمال مشتاق کرد که خون بدهید، این تحول انسانی که شما برای …
شما روحانی هستید، روحانی باید خدمتگزار ارواح مردم باشد؛ قلوب مردم را حفظ بکند. شماها مامورید که قلبهای مردم را حفظ بکنید. در آیه شریفه دو جا آمده است که فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرْتَ. لکن در یک سوره وَ اسْتَقِمْ کَما امِرْتَ[5] است؛ و در یک سوره: فَاستَقِم کَمَا اُمِرتَ و مَنْ تَابَ مَعَکَ[6]. روایت شده است از پیغمبر اکرم که شَیَّبَتْنِی سورهُ «هودٍ» لِمَکَانِ هذه الآیهِ.[7] در سوره «شورا» هم هست. نفرمود سوره «شورا»؛ فرمود سوره «هود؛» برای اینکه در سوره «هود» وَ مَنْ تابَ مَعَکَ است؛ یعنی چون استقامت ملت را هم به عهده من گذاشته است، که مستقیم باش و …
… در قرآن کریم یک آیه در دو سوره وارد شده است، که در یک سوره یک ذیل کوچکی دارد، در یک سوره بدون آن ذیل است. در یک سوره وارد شده است وَ اسْتَقِمْ کَما امِرْتَ[3] امر به رسول خدا- صلی الله علیه و آله و سلم- می‌فرماید که استقامت داشته باش در آن اموری که ماموری. در یک سوره دیگری که سوره «هود» است وارد شده است که فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[4] که هم به خود رسول اکرم امر می‌فرماید که استقامت [داشته باش‌] و پایدار باش در آن ماموریتی که داری، و کسانی هم که ایمان به تو آوردند و برگشتند به خدا با تو، آنها هم استقامت کنند. در این دنیا کسانی که برای شرافت خودشان، برای شرافت اهل ملتشان، برای شرافت اسلام، اموری را انجام می‌دهند، کارهایی را انجام می‌دهند، اگر در دنبالش استقامت داشته باشند، پابرجا باشند، آنها را حوادث نلرزاند، اینها به مقاصد می‌رسند، برای اینکه استقامت، یک امر مهمی …
ملت باید توجه کند به این مسائل؛ اشخاصی که تبلیغات سوء می‌کنند و از کمبود به گوش شما می‌خوانند، این اشخاص، اشخاصی هستند که می‌خواهند این پیروزی را از دست شما بگیرند، می‌خواهند استقامت را از دست شما بگیرند. امر دایر است، یا حرف مفسدین را بشنوید یا حرف خدای تبارک و تعالی که می‌فرماید: فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ. همه ماموریم، همه ما مامور هستیم که استقامت کنیم و پایدار باشیم. من از شما بانوان محترم و بازماندگان شهدا، بازماندگان شهدای نیروی هوایی و همه بازماندگان شهدا در هر جا که هستند تشکر می‌کنم که چنین روحیه قوی‌ای دارید. که باز در مقابل همه توطئه‌ها ایستادید و سخن …
… را از کشور عزیز و مخازن آن کوتاه کرده و منحرفان و منافقان را منزوی نموده یا از کشور رانده است. و از درگاه خداوند متعال عاجزانه خواستار است که آنان را در صراط مستقیم اعانت فرموده و در مقابل پیشامدها و مشکلات اجتناب ناپذیرِ دنباله انقلاب، استقامت عطا فرماید. و ملت عزیز بدانند که «استقامت» آن چنان اهمیت ویژه دارد که از پیامبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- منقول است که فرموده: سوره هود مرا پیر کرد [آنجا] که فرموده است تو و پیروانت استقامت کن.[6] ما و شما که افتخار پیروی آن حضرت و ادعای آن را داریم باید در حفظ دین مقدس و اسلام عزیز و جمهوری اسلامی استقامت کنیم و مشکلات را با استقبال و استقامت انقلابی رفع نماییم. خداوند یاور و پناه شما عزیزان باشد؛ و به شما صبر انقلابی مرحمت فرماید که در مشکلات ناتوان نشوید؛ و دید انقلابی دهد که تحت تاثیر جوسازان خدانشناس و متکبران بی‌اعتنا به اسلام و انقلاب اسلامی واقع نشوید، و از شایعه‌سازان مخالف مصالح عمومی انقلاب پیروی ننموده و …
… بود و به پای پیغمبر ریخت، آنجا رسید که می‌گویند پوست چیز را می‌مکیده است که یک قوّتی بگیرد. ما باید فکر کنیم که پیغمبر چه کرده است. برای چی این کارها را می‌کرده است، یک بشر است، اما می‌بیند وظیفه دارد؛ یعنی، بشری است که خدا برای او وظیفه تعیین کرده است. این اسلام را فرستاده است و به او امر کرده است که باید استقامت کنی: فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَک[2] این آیه شریفه در دو جای قرآن هست: یکی در سوره شوری‌ هست: یکی در سوره هود پیغمبر- سلام الله علیه- در سوره هود را یاد می‌آورد، و تفاوت ما بین سوره «هود» و سوره «شوری» این است که آنجا وَ اْسْتَقِمْ کَما امِرْتَ[3] است، اینجا فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَک است. می‌فرماید: شَیَّبَتْنی، نقل شده است از ایشان: شَیَّبَتْنی سُوَرَهُ هود لِمَکانِ هذِهِ الآیَه؛[4] برای اینکه نگران بوده است پیغمبر از اینکه اشخاصی که همراهش هستند نتوانند استقامت کنند. خوب، خودش استقامت می‌کرده است، اما وَ مَنْ تابَ مَعَک هم مامور است؛ یعنی، …
… و انقلاب، و به همه جا سرایت کند. جمله فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتْ در دو جای قرآن هست. یک جا در سوره شوری[8] یک جا هم در سوره «هود».[9] لکن پیغمبر اکرم می‌فرماید- که نقل می‌کنند که- فرموده است: شَیَّبَتْنی سوُرَه هُود لِمَکان.[10] این آیه، چرا سوره هود را گفت؟ برای اینکه، سوره هود یک ذیلی دارد و آن این است که: فَاسْتَقِمْ کَما امِرتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[11] استقامت، خواسته است که ملتها مستقیم باشند. کسانی که به پیغمبر گرایش پیدا کردند و رسیدند به اینکه پیغمبر، پیغمبر اسلام است و ایمان به او آوردند، اینها هم باید مستقیم باشند. پیغمبر برای این ذیل می‌فرماید که: شَیَّبَتْنی سوُرَه هُود و الّا استقامت خودش را، خوف نداشت از اینکه خودش استقامت داشته باشد. …
… با او هستند هست، تابعین او. این است که استقامت ملت را هم پیغمبر سنگینی‌اش را در دوش خودش می‌دید، و نگرانی‌ای که پیغمبر داشت نسبت به اینکه استقامت نکند ملت، نکند امت، این بود که- به حسب احتمال قوی- این بود که ایشان را وادار کرد به اینکه این کلمه را بفرمایند. استقامت در هر امر، و این دنبال این است که انسان توجه به خدای تبارک و تعالی داشته باشد و به پیامبران خدا و خصوصاً پیمبر خاتم که اینها چه نحو زندگی کردند و با چه مصیبتهایی استقامت کردند، و در این بیست و چند سال که پیغمبر اکرم در بین این مردم بود چه مصیبتهایی از همین مردم دید، و چه مصیبتهایی را پیش‌بینی کرد، و توجه به اینکه او ولیّ امر این ملت است و استقامت‌ این ملت هم از او خواسته شده است، و فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[4] این است که موجب نگرانی رسول خداست.
… تمام کمالاتی که برای اولیای خدا و انبیای خدا حاصل شده است از این دل کندن از غیر و بستن به اوست؛ و علامات این مسائل در اعمال ماها ظاهر می‌شود. علاوه بر اینکه، ما مسئولیت خودمان را، مسئولیت شخصی داریم، مسئولیت نوعی هم به عهده ماست، مسئولیت ملت هم به عهده ماست. همان طوری که سوره «هود» به پیغمبر فرموده است که فَاسْتَقِمْ کَما امْرِتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ، به شما هم می‌گوید که استقامت کنید و از استقامت خودتان مردم را مستقیم کنید. اگر مردم از ما خطا ببینند، و اگر چنانچه انصراف پیدا کنند از روحانیت برای خطاهای بعض از ما، مسئولیت، مسئولیت شخصی نیست، مسئولیت اسلامی است، مسئولیت عمومی است.
و من امیدوارم که همه آقایان در این ماه مبارک همتشان را صرف کنند به اینکه مردم را مهیا نگه دارند، و مردم را مجهز نگه دارند، و اسلام را با دست مردم نگه دارید و خودتان هم در مساجد، در منابر مردم را دعوت به صلاح بکنید، و دعوت به اینکه دنبال مسائل باشند، و بگویید به آنها که فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ، آنی که پیغمبر را نگران کرده است. الآن بدانید که اولیای خدا توجه دارند و نگران‌اند از اینکه خدای نخواسته، این ملت ما از این راهی که رفته است یک وقت خدای نخواسته سستی کند. و بحمد الله‌ تا کنون همه با هم بودید و منسجم بودید و همه روحانیون با هم، با دیگران، مردم با هم، با روحانیون منسجم بودند، و …
… توجه بکنند که هر که آمد یک نقی زد فوراً باور نکنند و صحبت بکنند و به رادیو برسد و به نمی‌دانم چه برسد. این طور صحبت نکنند، به مجالس نبرند. ائمه جمعه نبرند به مجالس صحبتها را، می‌توانند حلش بکنند، نتوانستند هضم کنند. ما باید امروز تحمل کنیم، صبر باید بکنیم. فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[4] این چیزی بود که پیغمبر اکرم گفت، شَیَّبَتْنی سُورَهُ هُود[5] به واسطه این، آن هم به خاطر اینکه وَ مَنْ تابَ مَعَکَ بود، برای اینکه می‌دید نمی‌تواند استقامت کند، ما باید استقامت کنیم، باید حفظ کنیم، باید صبر کنیم.
و ما باید در امورمان مستقیم باشیم؛ همان طوری که رسول خدا به حسب روایاتی که وارد شده است فرموده است: که این آیه شریفه‌ای که وارد شده است که: فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[2] یعنی به آن چیزهایی که امر به تو شده است، دستور داده شده است استقامت کن و کسانی هم که همراه تو هستند، مومنین به تو هستند، آنها هم استقامت کنند. در روایت است که پیغمبر فرمود: شَیَّبَتْنی سُورَهُ هُود[3]- برای این آیه- سوره هود مرا پیر کرد برای این آیه‌ای که وارد شده است که استقامت کن و هر کسی هم همراهت است استقامت کنند. فتح یک کشوری آسان است نسبتاً، حفظ او مشکل است. شما دست به هم دادید همه‌تان- خدا …
… مراجعه می‌کنند باید هوشیار باشید که راضی برشان گردانید. مثل سابق نیست که توی سر مردم بزنید تا راضی بشوند. امروز کسی نمی‌تواند توی سر مردم بزند که بیا راضی بشو یا تن به رضایت بده. امروز مردم همه هوشیار هستند و زیر این بارها نمی‌روند. اما ناراضی درست می‌شود. ما باید دنبال این باشیم که این آیه شریفه را که فرموده است که فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ پیغمبر که فرمود که من ریشم سفید شد برای این، پیر شدم برای این. خود ایشان که استقامت داشت، برای اینکه «وَ مَنْ تابَ مَعَکَ» پهلوش است یعنی پیغمبر مامور شده است که اشخاصی هم که همراه او هستند، اشخاصی هم که ایمان به او آوردند، آنها هم استقامت کنند و آن شما هستید. باید استقامت کنید و ادامه بدهید به این نبردی که کردید. نبردی که با همه کشورهای مخالف اسلام و با ابرقدرتها کردید باید ادامه بدهید؛ و ادامه به این است که هر کس در هر جا هست کار خودش را خوب انجام بدهد. کار به این نداشته باشد که دیگری خوب انجام می‌دهد یا نه، خودش …
… و سپاه با هم ممزوج هستید، ید واحده هستید احساس سرافرازی می‌کنم. من هیچ وقت شماها را فراموش نمی‌کنم. من در مواقع استجابت دعا به شماها دعا می‌کنم. قوی باشید، برومند باشید و از هیاهوی دنیا هیچ وقت به خودتان هراس راه ندهید. این مسائل در صدر اسلام هم بوده است. این هیاهوها و بساطی که مخالفین اسلام در صدر اسلام راه می‌انداختند در زمان خود پیغمبر اکرم و بعدها همیشه بوده است، لکن خداوند امر فرموده است که ما مستقیم باشیم، استقامت کنیم.[1] و اگر چنانچه استقامت کنیم موید به تاییدات الهی هستیم، و شما چون پشتوانه‌تان خدای تبارک و تعالی است از هیچ چیز باک ندارید. دیگران‌اند که پشتوانه‌شان شیطان است و با دست شیطان حرکت می‌کنند. شما که با قدرت الهی دارید حرکت می‌کنید قدرتمندید.
… اصلاح می‌شود، لکن مع الاسف نشده است این کار و نمی‌دانم که چه خواهد شد. و من امیدوارم که‌ خدای تبارک و تعالی به ما قدرت استقامت بدهد، امروز استقامت لازم است. پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- نگران بود راجع به این که آیا ملتش استقامت می‌کنند یا نه؟ تا آن حد که در روایت است که فرموده که شیَّبَتْنی سُورَهُ هُود[2] برای این آیه‌ای که آمده است که فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[3] در عین حال که این آیه در سوره دیگری هم- سوره شوری‌ هم- آمده لکن آن ذیل را ندارد، سوره هود که این ذیل را دارد فرموده است. این به نظر می‌رسد که نگران بوده است از این که ملتش و امتش مبادا خدای نخواسته استقامت نکند. باید ملت ایران، دولت ایران، ارتش ایران، سپاه پاسداران ایران، همه قشرهای ایران توجه کنند که استقامت در مقابل ظلم، در مقابل این قدرتهای بزرگ از اموری است که امر شده است، …
و از نکاتی که حجاج محترم باید به آن توجه کنند، اینکه مکه معظمه و مشاهد مشرفه آینه حوادث بزرگ نهضت انبیا و اسلام و رسالت پیامبر اکرم است، جای، جای این سرزمین محل نزول و اجلال انبیای بزرگ و جبرئیل امین و یادآور رنجها و مصیبتهای چندین سالهای است که پیامبر اکرم- صلی الله علیه و آله- در راه اسلام و بشریت متحمل شدهاند و حضور در این مشاهد مشرفه و امکنه مقدسه و در نظر گرفتن شرایط سخت و طاقت‌فرسای بعثت پیامبر، ما را به مسئولیت و حفظ دستاوردهای این نهضت و رسالت الهی بیشتر آشنا میکند، که واقعاً پیامبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- و ائمه هدی- علیهم سلام الله- در چه غربتهایی برای دینِ حق و امحای باطل، استقامت و ایستادگی نموده‌اند و از تهمتها و اهانتها و زخم زبانهای «ابو لهب» و «ابو جهل» ها و «ابو سفیان» ها نهراسیدند و در عین حال شدیدترین محاصره‌های اقتصادی در شعب ابی طالب، به راه خود ادامه داده‌اند و تسلیم نشدند و سپس با تحمل هجرتها و مرارتها در مسیر دعوت حق و ابلاغ پیام خدا و حضور در جنگهای پیاپی و نابرابر و مبارزه با هزاران توطئه و کارشکنی‌ها به هدایت و رشد همت گماشتهاند که دل صخرهها و سنگها و بیابانها و کوهها و کوچه‌ها و بازارهای مکه و مدینه پر است از هنگامه پیام رسالت آنان که اگر آنها به زبان و سخن میآمدند و از راز و رمز تحقق فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ[17] پرده برمیداشتند، زائران بیت الله الحرام در مییافتند رسول خدا برای هدایت ما و بهشتی شدن مسلمانان چه کشیدهاند و مسئولیت پیروان او چقدر سنگین است. و ملت شهید داده ایران اگر چه در طول دوران مبارزه و جنگ و حوادثِ دیگر انقلاب مظلومیتها و سختیها و درد و رنجهای فراوان دیده است و جوانان و عزیزان گرانقدری را تقدیم راه خدا کرده است ولی یقیناً وسعت مظلومیتها و سختیهایی که بر پیشوایان ما رفته است، به مراتب بالاتر …