یک نکتهى دیگر این است که در گزارش جنگ ــ جنگهاى ملّى و میهنى و عمومى، مثل این جنگ ما ــ دو هدف عمده مورد نظر باید باشد، غیر از اهداف کوچک و ریز و خصوصى و مانند اینها؛ به این دو هدف توجّه بفرمایید: یک هدف گزارش تاریخ است؛ جنگها چون شرایط مخصوصى دارند، غالباً خوب گزارش نمیشوند؛ جنگها اگر خوب گزارش بشوند، یکى از آن گویاترین بخشهاى تاریخ هر ملّت است که حقایق آن ملّت را نشان میدهد؛ ما تاریخ را براى چه گزارش میکنیم؟ غیر از این است که میخواهیم سیرت و مفهوم و حقیقت آن ملّتى را که …
میدان جنگ بهترین صحنه برای گزارش خصوصیات یک ملت
هیچ صحنهاى مثل صحنهى جنگ براى گزارش خصوصیّات یک ملّت و همهى چیزهایى که در گزارهى تاریخى مورد نظر است بهتر نیست؛ شما هر هدفى از گزارش تاریخ دارید، آن هدف را در گزارش میدان جنگ بهتر میتوانید به دست بیاورید؛ وانگهى چون آدمهاى میدان جنگ میمیرند و خیلىها غالباً در میدان جنگ کشته میشوند، خیلىها سرگرمند، خیلىها آدمهاى معمولى عادّىاند ــ سربازهاى معمولى، غالباً آدمهاى معمولىاند ــ لذا توانایى چنین گزارشى هم نیست؛ لذا اگر یک وقتى یک آدم حسابى در یک میدان جنگى …
استفاده از جذابیت جنگ برای بیان حرفهای یک ملت
یک جهت دیگر در گزارش جنگ که باید مورد نظر باشد، این است که چون جنگ یک حادثهى پُرجاذبهاى است، از گزارش جنگ استفاده میشود و باید بشود براى بیان حرفهایى که یک ملّت دارد. یک حرفهایى یک نویسندهاى یا یک ملّتى دارد، از گزارش جنگى براى بیان این حرفها میشود استفاده کرد. این هم خیلى خوب است که من یک فیلمى دیدم از آقاى شمقدرى[11] همین تازه، آوردند پیش من[12] ــ «بر بال فرشتگان» ــ که چند نکتهى خوب در این بود. مثلاً این نکته، خیلى نکتهى خوبى بود که در گزارش جنگى بیان میشود که در این جنگ ما، بچّهها رفتند، بچّههاى سادهاى که …
بیان حقایق معنوی و خصوصیات ملی و اسلامی در گزارش جنگ
حقایق معنوى؛ مثلاً در این گزارشهایى که از جنگ نوشته شده در این چند سالى که من خواندم، آن روح فداکارى، روح تضرّع پیش خدا در ملّت ما، روح مناعت در مقابل دیگران و غیر خدا، روح شجاعت کامل در ملّت ما؛ اینها خصوصیّات ملّى ما است، حرفهایى است که ما داریم، حرفهاى اسلامى است، اینها را در گزارش جنگى میشود زد. اتّفاقاً حالا اسم رمان و فرانسه و مانند اینها را زیاد آوردیم، اینجا هم من حالا یادم افتاد که ویکتور هوگو در بینوایان ــ اگر دیده باشید ــ یک بخشى از جنگهاى ناپلئون را شرح میدهد. به اعتقاد من بهترین صحنهها را در بیان حرفهاى خودش ویکتور هوگو [اینجاها زده]. …
رمان جنگ نمایانگر روحیات و واقعیتهای یک ملت
… از آن قضایا که بعدش آن حکومت بهاصطلاح کمونیستى پاریس، بهاصطلاح آن کمون پاریس، اتّفاق افتاد؛ گمانم تاریخ این جنگ حدود سالهاى ۱۸۷۰ است. امیل زولا آنچنان این جنگ را تشریح کرده که گویا خودش در آن جنگ بوده و بعید هم نیست که بوده، چون خودش هم مال همان زمان است. خب، فرانسوىها در قصّهنویسى چیرهدستند، خیلى رمان نوشتهاند، امّا شاید کمتر رمانى را شما پیدا کنید که روحیّات فرانسوى را و واقعیّتهاى ملّت فرانسه را به قدر این رمان بتواند نشان بدهد؛ فوقالعاده است. این یکى از دو جهتى که گزارش جنگ اهمّیّت دارد.