رفتن به محتوای اصلی

کودتا

نام‌های دیگر: کودتای نظامی، کودتای نافرجام رژیم پهلوی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

براندازی یا قصد براندازی حکومت به دست نظامیان و طرح‌های آن علیه انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع دانشجویان و منشا مفاسد دانستن رژیم‌— ۱۳۵۷/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲
۱۳۵۷۱۳۶۲

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۲۷ پاراگراف)

نهراسیدن از کودتا با پنجاه سال تجربهٔ کودتای رضاخان و محمدرضا

- ما از کودتای نظامی ترسی نداریم. ملت ایران به کودتاهای نظامی عادت کرده است. ما پنجاه سال است زیر بار کودتا هستیم: کودتای رضا خان،[1] کودتای محمد رضا.[2] ما با فشارهای اینها عادت کرده‌ایم. ما از کودتا هیچ ترسی نداریم. من تعجب می‌کنم که ما می‌خواهیم ارتشی را از شرّ استعمار خارج کنیم و آنها خودشان نمی‌خواهند بعضی از بلندرتبه‌ها می‌خواهند نوکر باشند. اصولًا ارتش با ماست. خلاصه ما از کودتای نظامی هیچ ترسی نداریم؛ برای اینکه ملت ایران مهیاست تا آخرین نفس به قیام و نهضت خود …

دستور شاه به کودتا و کشتار و سرپیچی نظامیان از آن

… متحد شدید و اتفاق کلمه شما این شد که آن کاری که او می‌خواست سر شما بیاورد سر او درآورید؛ بیرونش کردید! بعدها هم کسی نمی‌تواند او را بیاورد. اگر می‌توانستند نگهش می‌داشتند [خنده حضار]؛ نگه داشتن آسانتر از بیرون رفتن و برگشتن است. البته آنها الآن به فکر هستند؛ گفته می‌شود که در طیاره که داشته می‌رفته این خبیث امر می‌کرده است به اینکه کودتا کنید [خنده حضار]؛ طیاره در هوا بوده و باز از هوای نَفْسش دست برنداشته [خنده حضار] از آنجا- این طور گفته می‌شود- امر کرده که کودتا. و کودتایی که او می‌گوید دیگر این طور این حرفها نیست: بکشید و بزنید! از او اطاعت نکردند. در همین چند روز هم می‌گویند در یکی از پادگانها- الآن هم، امروز هم برای من باز این را نوشته بودند- دستور داده بودند به اینکه باید [در] شهر همدان کودتا کنید و بمباران کنید و بساط درست کنید. گوش ندادند و اعتصاب غذا کردند و گوش ندادند، و الآن هم آن پادگان دربست …

شایعهٔ کودتای خشن پس از رفتن شاه و تردید در آن

یک راه دیگری که به ما رسیده است- از طریقهای مختلف گفته‌اند و لو اینکه من خیلی باورم نیامده است- قضیه این است که اینها می‌خواهند که کودتا بکنند. این را چند جور تا حالا گفته شده. یکجور اینکه چند نفر از این قصابها را آوردند و جاهای حساس را به آنها دادند؛ این اشخاصِ خیلی خونخوار را سرِ چند تا از این مقامات حساس گذاشته‌اند و بنا دارند که به مجرد اینکه شاه برود آنها کودتا کنند، و کودتای خشن و چه کنند و چه کنند. این را من تا حالا باورم نیامده است برای اینکه اگر شاه بخواهد این کار را بکند، شاه یک آدم پوسیده‌ای است، دیگر این هیچ هویتی ندارد که ارتش از او- عرض کنم که- طرفداری بکند یا چی. اینکه می‌بینید الآن برقرار است، برای این است که این صاحب منصبها که شریک جرم او …

هشدار به کودتاچیان احتمالی دربارهٔ شناسایی و انتقام از آنان

… کرد، دولت نظامی کار را از آن هم بدتر کرد، حالا می‌خواهند فرض کنید طرح بدهند که کودتای نظامی! کودتای نظامی مگر غیر از نظامی است؟ کودتای نظامی معنایش این است که باز یک نظامی می‌آید سرِ کار و باز یک خرده زیادتر مردم را می‌کشند. مردم که ایستادند برایش، مقابلش! اینها باید، این کودتاچیهایی که احتمال من می‌دهم که بکنند- احتمال است ولی بعید به نظر من می‌آید- اینها باید بدانند که ما اینها را شناختیم. اینها باید بدانند که نمی‌توانند خودشان را هیچ جا غایب کنند. اگر یک همچو غلطی بکنند نمی‌توانند اینها فرار کنند؛ هر جا بروند انتقام می‌کشیم. این را بدانند. عاقل بشوند، عقل داشته باشند، دستشان را آلوده نکنند به همچو کثافتکاری. تا حالا هر چی کثافتکاری کردند کردند، از این به بعد این طور نکنند. خیال نکنند که نمی‌دانیم چه کسانی هستند، اینها را ما می‌شناسیم، ملت هم خواهد شناخت. بعید می‌دانم که امریکا …

احتمال کودتای نظامی غیرخشن همراه با سالوس و ظاهرسازی دینی

یک راه سومی هم احتمال می‌رود باشد. و آن این است که یک کودتای نظامی غیر خشن بکنند؛ یعنی یک کودتای نظامی بکنند و شروع کنند به سالوسی. در عین حالی که کودتا نظامی است شروع کنند به سالوسی. شاه را اگر هست بگیرند بکشند او را، او را ردش کنند، اموال شاه را بگویند می‌دهیم به ملت، اذانها را توی مَاْذَنه‌ها بلند کنند- عرض بکنم که- مجالس دعا و اینها را راه بیندازند! این هم یک راهی است که با سالوسی بخواهند این ملت را بازی بدهند و امریکا را- تسلطش را- بر ما حفظ کنند. و اگر شاه هم محفوظ ماند، بعد از اینکه آتش خاموش شد، یا برگردانند یا یک مهره دیگر به جای او کارهای او را انجام بدهد، یعنی نوکر امریکا باشد و باز همان بساط که …

احتمال کودتای نظامی به‌عنوان آخرین ضربهٔ شاه و هشدار برای جلوگیری از آن

3- احتمال این هست که شاه خائن که در حال رفتن است، دست به یک جنایت بزرگتری بزند و آن یک کودتای نظامی است که کراراً تذکر داده‌ام که این آخرین ضربه اوست و لکن ملت دلیر می‌داند که در ارتش به جز تنی چند سرسپرده و خونخوار، که از قرار مذکور در پستهای مهم مستقر شده‌اند و به من نیز معرفی کرده‌اند، جناحهای شریف ارتش به این سرسپردگان اجازه نخواهند داد تا دست به چنین جنایتی که مخالف با ملیت و مذهب آنان است بزنند. من بر حسْب وظیفه الهی و ملی خود به ارتش ایران هشدار می‌دهم و از صاحب منصبان و درجه داران می‌خواهم که در صورتی که چنین توطئه‌ای در کار باشد شدیداً از آن جلوگیری کنند و راضی نشوند چند نفر خونخوار، ملت شریف ایران را به خاک و خون کشند. این وظیفه الهی شما ارتش محترم است که در صورت‌ فرمانبرداری از خائنان بالفطره، پیش خدای تبارک و تعالی مسئول و در جوامع بشریت محکوم و مورد نفرین نسلهای آتیه خواهید بود.

لزوم تجهیز ملت در برابر توطئهٔ کودتا و نهراسیدن از سودطلبان

بر ملت شجاع ایران است که خود را در مقابل چنین توطئه‌ای به هر وسیله ممکن مجهز کنند، و با اتکا به خدای تعالی از اشخاصی که به جز سودطلبی چیزی در نظر ندارند نهراسند، که مبارزات پر شور ملت ایران نشان داده است که نمی‌هراسند؛ و می‌دانند که اینان هم مثل آن خائنین که فرار را اختیار و با مال ملت در خارجْ زندگی را انتخاب کرده‌اند، استقامت را از دست داده‌اند. ملت ایران موظف است که به درجه داران و افسران و صاحب منصبان شریف احترام بگذارند. باید توجه داشته باشند که چند نفر ارتشی خائن نمی‌توانند اکثریت ارتش را آلوده کنند؛ حساب این چند نفر ارتشی خونخوارْ معلوم و از حساب ارتش ایران جداست. ارتش از ملت است و ملت از ارتش؛ …

احتمال کودتای ناکام، خطر انفجار عظیم و توصیه به عاملان به انصراف

- احتمال کودتای نظامی می‌دهم و لیکن این طور که یک شانسی داشته باشد و بتواند ملت را آرام کند، این احتمال نیست؛ بلکه من احتمال یک انفجار عظیمی می‌دهم که جلوگیری آن بسیار مشکل است. و من توصیه می‌کنم به کسانی که می‌خواهند این کودتا را بپا کنند- چه عاملین داخلی و چه عاملین خارجی- این کار را نکنند که هیچ نفعی به حال آنها ندارد. و من اشخاصی که در داخل در این فکر هستند می‌شناسم؛ به من معرفی شده‌اند و آنها باید ملاحظه کنند که برای آنها بسیار خطرناک است. و امریکا هم اگر چنانچه دستی در این کار داشته باشد باید خودداری کند که اگر چنین چیزی بشود، ملت ایران از امریکا می‌داند و برای امریکا …

امکان وقوع آن به‌عنوان آخرین سنگ رژیم به‌سوی ملت

- وقوع چنین کودتایی ممکن است. در این حال این آخرین سنگی خواهد بود که رژیم به سوی ملت می‌افکند. و ملت مصمم است با استقرار یک حکومت اسلامی به مبارزه ادامه دهد و هر نوع رژیم دیگری با مخالفت ملت روبه خواهد شد.

خبر کودتای در شرف تکوین و مسئول دانستن آمریکا در صورت وقوع

و اما قضیه کودتا. الآن از ایران به من اطلاع دادند که یک کودتای نظامی در شُرف تکوین است و می‌خواهند کشتار زیادی بکنند؛ و از من خواسته‌اند کالاهای امریکایی را تحریم کنم، و به امریکا اخطار کنم که اگر چنین کودتایی بشود از چشم شما می‌بینند؛ و اگر شما حُسن نیت دارید باید جلوگیری کنید. برای من گفته‌اند، پیغام داده‌اند، که اگر کودتای نظامی بشود، حکم جهاد مقدس باید داد. من کودتا را نه به صلاح ملت می‌دانم،و نه به صلاح امریکا؛ اگر (کودتا) بشود از چشم شما می‌دانیم. من نمی‌دانم ملت امریکا بعدها چه خواهد کرد؛ و من به حکم اینکه یک شخص روحانی هستم، …

نترسیدن ملت از کودتا و خفه شدن آن با پیوستن ارتشیان

… باقی بگذارند، تا من یک شورای انقلاب تاسیس کنم از اشخاص پاکدامن، برای نقل قدرت؛ تا امکانات مناسب جهت حکومت مبعوث ملت انجام گیرد. و در غیر این صورت امید آرامش نیست؛ و خوف آن دارم که اگر کودتای نظامی بشود، انفجاری بشود در ایران، که کسی نتواند جلوی آن را بگیرد. و ملت ایران از کودتای نظامی نمی‌ترسد؛ برای آنکه ماههاست که با قدرت نظامی- هر چه سخت تر- با مردم معامله شده است و نتوانسته‌اند آرامش برقرار سازند. و الآن نظام و ارتش که از چند ماه قبل، سست تر و ضعیف تر است، برای آنکه در باطن ارتش اختلافات ایجاد شده است و بسیاری به ما می‌پیوندند و کودتا را خفه می‌کنند؛ لکن با کشتاری، که من میل ندارم واقع شود. من به شما توصیه می‌کنم، از کودتا جلوگیری کنید که اگر بشود ملت ایران از شما می‌دانند، و برای شما ضرر دارد. این تمام پیغام من است به کارتر.

ناتوانی کودتا در حل مشکل ایران با تجربهٔ دولت نظامی پیشین

… حال- حکومتش بر خلاف قانون است و ملت ایران نمی‌تواند حکومت او را قبول کند. منتهی شدن به کودتای نظامی همین است که تا کنون بوده است و با حکومتهای نظامی یا دولت نظامی رفتار کرده است. و ما در راه اسلام و کشور خودمان، کوشش خودمان را تا آنجا که بتوانیم خواهیم کرد. در ایران کودتای نظامی مسئله‌ای را حل نمی‌کند؛ زیرا دولتِ قبل از بختیار، خود یک کودتای نظامی بود و مشکل ایران حل نشد.

شکسته شدن کودتای نظامی احتمالی مانند حکومت نظامی

… نظامی است؛ یک چیز تازه‌ای نیست. همان نظامی‌ای که آن روز حکومت نظامی بود و مردم شکستند، امروز دولت نظامی است و مردم شکستند او را و الآن شکسته [شده‌] است، فردا همین است؛ یک چیز تازه‌ای نیست. مردم همین که دیده‌اند، یک چیز غریبه‌ای نمی‌بینند که بترسند از آن. همین نظامی است، اسمش را می‌گذارند کودتای نظامی! این هم شکسته می‌شود. نمی‌شود یک مملکتی که همه‌ ایستاده‌اند و مشتها را گره کرده‌اند و می‌گویند بزنید و ما استقلال می‌خواهیم، ما رد نمی‌شویم، مرد و زنش یک مطلب دارند، آن زنی که چهار تا بچه‌اش را کشتند در بهشت زهرا آن طور فریاد می‌زند و داد می‌زند و مردم را دعوت می‌کند به اینکه دست …

تازه نبودن کودتای احتمالی برای ملتی که حکومت و دولت نظامی را شکسته

… کرد، ما احتیاج نداریم شما چه کاری بکنید، ما خودمان خواهیم کرد، بعد از این ممکن است که باز این قضیه کودتای نظامی در کار بیاید، لکن آخرش همین نظامی است و همین پیرمردهایند و همین تفنگها! بیشتر از این چیزی نیست که! این ملت از آن وقتی- که الآن چند ماه است- ... حکومت نظامی‌اش را دیده است و شکسته حکومت نظامی را؛ دولت نظامی‌اش هم که حالا هست و می‌بیند کاری از آن نمی‌آید و شکسته او را هم؛ بعد هم کودتای نظامی، باز یکی دیگر، یک نظامی دیگر می‌آید؛ یک چیز تازه‌ای نیست.

کودتا به دست بیگانگان، ادامهٔ وضع کنونی و ناتوان از حل مشکلات

- بن بست کنونی رژیم، نتیجه دیکتاتوری شاه و برنامه‌های استعماری او متکی به ارتش و سازمانهای پلیسی است و کودتای نظامی که قهراً به دست اجانب انجام می‌شود، چیزی جز ادامه وضع کنونی نیست. فلذا هیچ مشکلی را حل نمی‌کند و تا حکومتی به دست خود مردم سرکار نیاید مبارزه آنان ادامه خواهد داشت.

بی‌اثری تهدید به کودتا با وجود حکومت نظامی سراسری

اینها از کودتای نظامی هم مایوسند، ولی ذکرش را می‌کنند. کودتای نظامی! الآن‌ همان کودتای نظامی است! مگر کودتای نظامی چه می‌کند؟ [در] کودتای نظامی یک نظامی‌ای می‌آید سرِ کار، با خشونت با مردم رفتار می‌کند اگر چنانچه خیلی آدم خشنی باشد؛ گاهی هم ممکن است که خشونت نداشته باشد؛ خوب، الآن در تمام ایران حکومت نظامی است، منتها در عده‌ای از شهرها رسماً حکومت نظامی …

پایان دوران راه‌حل کودتا و وابسته و اشغالگر شدن ارتش در صورت کودتای خارجیان

- با رفتن شاه، خلا قدرت سیاسی به وجود نخواهد آمد. ادامه حکومت شاه خود ایجاد خلا قدرت سیاسی کنونی را در ایران نموده است. عمر دوران راه حل با کودتای نظامی، پایان یافته است. اگر خارجیان این کودتا را انجام دهند، ارتش ایران بیش از پیش به یک ارتش وابسته و اشغالگر تبدیل خواهد شد و این امر، خلا قدرت سیاسی کنونی ایران را تشدید خواهد نمود.

بی‌اثری کودتای نظامی به نفع شاه بر مردم مقاوم

… حرفی را که به آنها زدم به شما هم صریحاً می‌گویم که به امید خدا پیروزی نزدیک است؛ من شاه را بیرون می‌کنم، رژیم شاهنشاهی را از بن خواهم کند و جمهوری اسلامی را جایگزین آن خواهم کرد. و اما کودتای نظامی در مقابل این ملت؛ نه! به هیچ وجه این گونه معانی مطرح نیست. اما کودتای نظامی به نفع شاه اگر صورت گیرد دردی را دوا نمی‌کند؛ چرا که امروزه مردم در چنین کودتایی به سر می‌برند و با این وصف مقاومت کرده‌اند. باز می‌گویم راهی جز برکناری شاه و برچیده شدن نظام شاهنشاهی باقی نمانده است.

یکسان بودن کودتا با دولت نظامی موجود

- کودتای نظامی هم همین دولت نظامی است. چه کودتا بشود و چه نشود، ما بنای این داریم که به مخالفت خودمان ادامه بدهیم؛ و ما تحمل مصایب را به خاطر رسیدن ملتمان به آزادی و استقلال خواهیم داشت.

بی‌نتیجه ماندن هر کودتا و اقدام ضد اسلامی در برابر ندای اسلام

… یا کمونیست باشند، درصدی از ملت هستند که در بین ملت تحلیل می‌روند. ملتی که اسلام را می‌خواهد، معقول نیست که طرفدار شوروی باشد؛ و معقول نیست که شوروی در آن دست داشته باشد. شوروی از ندای اسلام برای قفقاز می‌ترسد و شوروی می‌ترسد که این ندای اسلام را تقویت کند؛ و می‌دانید که در این ندای اسلامی، هر کودتایی که در آن بشود و هر مطلبی که ضد اسلامی باشد، بدون نتیجه می‌ماند و عقیم می‌ماند. بنا بر این، نظریه دست شوروی، بی‌پایه و باطل است و اساس ندارد.

بی‌اثری کودتا و ادامهٔ مبارزه تا برپایی جمهوری اسلامی واقعی

- در تحلیل نهایی، ارتش نیز از همین مردم است. و از هم اکنون نیز مشکلاتی در داخل آن ایجاد شده است. امید ما آن است که ارتشیان به خود آمده و به صفوف مردم بپیوندند. به هر صورت ایجاد یک کودتای نظامی چیزی را تغییر نمی‌دهد. و تا روزی که یک جمهوری اسلامی واقعی ایجاد نگردد، مبارزات مردم ادامه خواهد یافت.

بی‌فایدگی کودتا و آوردن نوکری دیگر به جای شاه

… شاه تا نرود آرامش برای مردم پیدا نمی‌شود، با مطالعه اوضاع ایران و کارهایی که شاه برای خارجیها کرده و به نفع خارجیها کرده است، خوب مطالعه شده است این مسائل؛ معلوم است که دیگر نمی‌شود با این حرفها کار را درست کرد. حالا هم این تیر آخری را هم به ترکش گذاشتند. و آن قدمِ بعد از این، این است که یک کودتای نظامی بشود و شاه را ببرند و یک نوکر دیگری بیاید! آن هم فایده ندارد. تا دست دیگران، مثل امریکا و شوروی و اینها در ایران کار می‌کند نه آرامش برای مردم هست و نه این اعتصابات را می‌توانند ختمش کنند. باید آنها دست بردارند از ایران. ایران- ملت ایران- می‌خواهد مستقل باشد؛ می‌خواهد آزاد باشد. باید آزادی بدهند به ملت یعنی ملت را رها …

شکست‌خوردگی پیشاپیش کودتا یا نخست‌وزیر نظامی

… کردند و شروع کردند به قرآن خواندن. ملزم شدند به اینکه برگردانند و باز به همان مقدار. تظاهرات هم در همه اینجاهایی که حکومت نظامی هست‌ و غیر نظامی- یعنی آنهایی که نظامی رسمی است و نظامی غیر رسمی- تظاهرات هم در همان جا به قوت خودش باقی است! پس این هم شکست خورد؛ از شکست خوردن این، باز یک کودتای نظامی یا یک نخست وزیر نظامی هم شکست خورده است. اگر بی‌عقلی کنند و یک حکومت نظامی سرتاسری- یعنی یک نخست وزیر نظامی- بیاورند و بخواهند مردم را با آن حکومت نظامی بترسانند، مردم ترسشان ریخته است دیگر، اعتنا به این حرفها ندارند. همان بچه‌های کوچولو هم پاسبانها را عاجز کرده‌اند و مقابله کردند با پاسبانها. آنها …

بی‌فایدگی حکومت نظامی دیگر پس از شکست نظامیِ قلدر

… که خواستِ مردم است نمی‌کنید، پس نمی‌تواند درست بشود. این هم به شکست منتهی می‌شود. صد در صد شکست است برای اینکه یک مطلبی نیست که یک کلمه‌اش درست باشد. این نیرنگ هم هر جوری‌اش بکنند فایده ندارد؛ بخواهند نظامی‌اش کنند، نظامی هست و شکست خورده؛ نظامی شکست خورده. یک نظام دیگر رویش بیاید، معلوم نیست حالا دیگر همچنین هم نظامیها هم قبول بکنند این معنی را؛ برای اینکه وقتی دیدند یک نظامیِ قلدری مثل آن مردک شکست خورده، آنها هم دیگر بالاتر از او نیستند در شقاوت! می‌دانند که آن هم شکست خورده است. پس، نه حکومت نظامی و نه کودتای نظامی و نه این خدعه‌ها و حکومت آشتی- اینها فایده‌ای نکرد.

ناکامی هر حکومت نظامی برآمده از کودتا در برابر ایستادگی ملت

… همه برای این است که حفظ کنند او را، و غارت کنند ما را. حفظِ این، برای غارت. خودشان هم می‌خواهند غارت بکنند و الّا اگر می‌دانستند یکی بهتر از این می‌توانند بیاورند، می‌بردندش. همچو عشقی به چشم و ابروی ایشان ندارند! لکن الآن نمی‌توانند این را برش دارند. هر کس را بیاورند، ما همین هستیم. اگر بنا شد که کودتا کنند، یک نظامی روی کار بیاورند، یا باید بکُشد، یا باید برود. همین طوری که حالا هستش. یا باید مسلسل را بکِشد و همه ملت را بکُشد و یا باید کنار برود. تا امریکا نرود و تا دست این ابرقدرتها از روی مملکت ما برداشته نشود، ما نهضتمان برقرار است و فریادمان هم برقرار است و کارها را ما انجام می‌دهیم و ان شاء الله موفق خواهیم شد.