قرار داشتن کار مربیان کانون بر نقطهٔ اصلی و پر کردن خلأ زمان
پس نکتهی اوّل، در مورد اهمیت کار بر روی کودکان و نوجوانان است. من به شما عرض کنم که شما مربّی عزیز، شما که در کتابخانه با کودک مواجه میشوید، شما که قصّه میگویید، شما که کتاب میفرستید، شما که کتاب میخوانید و شما که در کار هنری و آفرینش هنری خودتان، آن کودک را مخاطب قرار میدهید، بدانید که الان درست روی نقطهی اصلی و اساسی حرکت میکنید. شما درست آن کاری را که باید انجام گیرد انجام میدهید. آن کسی میتواند از کار خود، شاد و خشنود و از رضای الهی خاطرجمع باشد که خلأِ لحظه را پر کند. خلأِ لحظه این است و شما این خلأ را پُر میکنید. پس، این نکتهی اوّل در مورد اهمیت کار بر روی کودکان و نوجوانان است؛ یا به تعبیر بهتر، برای کودکان و نوجوانان است که در حقیقت برای آینده، برای خانوادهها، برای کشور و تاریخ است.
توصیه به تولید با رعایت محتوا و تکنیک و یافتن مخاطب
اولاً، خوش آمدید و خسته نباشید. تشکر از برادران و خواهران، حرف اول ماست. گزارشی که آقای چینی فروشان لطف کردند، خیلی خوب است. یعنی همه یا بسیاری از آن چیزهایی که ما میخواهیم سفارش کنیم، بحمدالله مورد نظرتان هست و این ما را خوشحال میکند. من هم اگر بخواهم به شما به عنوان کانون - مجموعهی این مؤسسهی فرهنگی - سفارشی بکنم، همینهاست: تولید کنید و در تولید، محتوا و تکنیک را، رعایت کنید. مخاطبین خودتان را بیابید و حقیقتاً آنها را مخاطب قرار دهید. تلاشتان را توسعه، عمق و کیفیت دهید. به مسائل بیرون کار، از جمله جناحبندیهای باندی و خطی و سیاسی، آلوده نشوید. اینهاست که هر کسی را که بخواهد کار درستی بکند گرفتار میکند. دامن از آنها برچینید و رها کنید و یا نگذارید آلوده شوید.
سهم کانون در تولیت فرهنگی جامعه و نترسیدن از جنجال
خلاصهی حرفم این است: شما گوشهای از محدودهی رسمی فرهنگید. آن تولیت فرهنگی جامعه، یک بخشش مربوط به کانون است که شما باشید: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. تا آنجا که میتوانید در این زمینه کار کنید و از هو و جنجالها نترسید. از اینکه به شما بگویند مرتجعید، اصلاً نترسید. از اینکه بگویند متحجرید و نمیفهمید، اصلاً ملاحظه نکنید. خودشان متحجرند. آنهایی که به شما میگویند متحجر، خودشان ملتفت نیستند که حرف چه کسی را میگویند و از دهان چه کسی حرف میزنند! این حرف از زبان متولیان فرهنگ مسلط جهان است؛ یعنی فرهنگ غرب. آنها خودشان …
توصیه به کار فرهنگی صحیح و انقلابی در محدودهٔ مسئولیت کانون
بنابراین، از این تهمتها و اهانتها نترسید. شما روشنفکرید؛ شما روشن بینید؛ شما دلسوزید؛ شما آن به اصطلاح بنای نو هستید. نهال نوی که امید به آن هست، شمایید. بروید انشاءالله دنبال کار فرهنگی صحیح و انقلابی و درست و آن را در محیط کار خودتان تأمین کنید. توقع بیشتری هم نداریم. در همان محدودهی کار خودتان و آن مقداری که مسؤولیت شماست. البته کم هم نیست. کوچک هم نیست. محدودهی بسیار مهمی است؛ چون مخاطبش کودکانند. کار کنید تا ببینیم خدای متعال چه خواهد کرد. انشاءالله به کار شما، برکت خواهد داد و تأثیر آن را بیش از تأثیر کار کسانی خواهد کرد که به ظلم و زور. فرهنگی را که مورد علاقه و عقیدهشان …
سفارش ویژه برای رسیدگی روحی به کودکان بم و کامل نشدن آن
البته بنده قبلًا به کانون پرورش فکرى کودکان و نوجوانان در این خصوص بهطور ویژه سفارش کرده بودم؛ به بعضى از مسئولان فرهنگى هم سفارش کردهام؛ منتها کارى که باید در این مورد انجام بگیرد، گویا به صورت کامل انجام نگرفته است. اگر ما به این نقاط آسیبپذیر نرسیم، اشکالاتى ایجاد خواهد شد که بعدها خودش را نشان مىدهد.
قدردانی از تلاشها و زحمات کانون و گردانندگان آن
در ابتدا به همهی برادران و خواهران عزیز و مسؤولان گرامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، خوشامد عرض میکنم. بنده شخصاً این دیدار را در درجهی اوّل، با این هدف قرار گذاشتم که اظهار ارادتی به این کانون و گردانندگان آن و شما کرده باشم؛ چون حقیقتاً در این چند سال -همانطور که آقای چینی فروشان فرمودند- من نگاهی از دور بر تلاشها و زحمات شما داشتهام.
تشکر از مدیران و دعا برای انجام مسئولیت سنگین کانون
به هر حال من از زحمات یکایک شما عزیزان، بخصوص مدیران عزیز و گردانندگان کارها و دنبال کنندگان سیاستهای اصلی این کانون، حقیقتاً متشکرم و امیدوارم خداوند به شما توفیق دهد و بتوانید این مسؤولیت سنگینی را که طبیعت این کانون و نام آن و مسؤولیت پذیرفتهی آن بر دوش هر کسی میگذارد که به آن مستند است، انشاءاللَّه به بهترین وجهی انجام دهید. شما بااخلاص و همهی توان و شوق و عشقی که دارید، کارها را میکنید؛ خدای متعال هم نتایج را مترتّب خواهد کرد و انشاءاللَّه به کار شما برکت خواهد داد.
مرکز تلاش برای زبان و ادبیات با شیوههای هنری
… را از انقلاب میگیرد، دلش میخواهد - مثلاً - بداند که امام و پدر این انقلاب، وقتی حرف میزد، چه میگفت که در ترجمه نمیشود فهمید؛ لذا زبان فارسی یاد میگیرند. امروز اینطور است. بههرحال، امیدواریم زبان فارسی گسترش پیدا کند. زبان فارسی زبانی است با ظرفیت و با کشش. یکی از مراکزی که باید در آن، روی زبان و ادبیّات - بخصوص با شیوههای هنری - تلاش شود، مرکز شماست؛ چون شما با نسلی کار میکنید که آن نسل هرچه را که از شما فرا گرفت، برایش ماندگار خواهد بود.
تحسین آثار هنری هوشمندانهٔ کانون و لزوم تکثیر آن
ما چرا نقش هنر را در کارهای معمولىِ زندگی خودمان، اینقدر دست کم میگیریم!؟ الان همین کارهای هنری که آقای چینیفروشان اشاره فرمودند و من هم بعضی از آنها را دیدهام، کاملاً حاکی از هوشمندی است. ظاهراً یکی دو تا از آنها هم از تلویزیون پخش شد که خیلی هوشمندانه و خوب تهیه شده بود. اینگونه کارها را هرچه میتوانید باید تکثیر کنید. هنر، تا آن نهاییترین لایههای ذهن انسان نفوذ میکند و ماندگار و سازنده است. هرچه میتوانید از هنرِ خوب، هنرِ فاخر - نه آبکی و پیش پا افتاده - استفاده کنید.
امکان تغییر جهت کل مجموعه با حضور یک فرد درستجهت
… از پیشنهادها این بود که بخش معارف کلاً در اختیار یکی از شما آقایان گذاشته بشود. من این را قبول کردم و گفتم فکر درستی است. البته نمیدانم حالا چهقدر اصلاً در این زمینه پیش رفتید؛ آیا بحثی شده یا نه؛ این الان دیگر در ذهنم نیست. غرض، بعضی از جاها اینطور است. یا مثلاً میدان کار در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اصلاً به گونهیی است که اگر فردی در آنجا باشد که دارای جهت درستی است، میتواند همهی آن قطار را از این طرف برگرداند. یعنی تکیهی بعضی از جاها به ارادههای فردی، کمتر است تا بعضی جاهای دیگر. بنابراین، باید تدابیری اندیشید.
کارهای ظریف و کممدعا در نقاط دوردست
بدیهی است که آن همه کارهای ظریف و کممدّعا و در نقاط دوردست و آن همه احساس مسؤولیت، تنها با مخاطبانی که قاعدتاً اهل تبلیغ نیستند، به آسانی قابل دیده شدن از نزدیک هم نیست؛ چه برسد از دور! لیکن از آنچه که شده و از آنچه که دیده میشود، میتوان آنچه را که از دور به چشم امثال بنده هم نمیآید، حدس زد.
مأموریت پر کردن خلأ رسیدگی به استعدادهای مسلمان
… که تشویق میشوند، به همان اندازه که برایشان جایی باز هست، میبینیم آثار خوب ارائه میدهند. معلوم میشود استعداد در اینها خیلی خوب است. متأسفانه فرهنگ رسمی ما، به این چیزها نپرداخته است؛ مراکز رسمی فرهنگی، به این چیزها نپرداختهاند و اینها مظلوم واقع شدهاند. شما باید این خلأ را پر کنید.