رفتن به محتوای اصلی

کار و تلاش

نام‌های دیگر: کار سخت، کار مؤمنانه، کرامت شغلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ارزش کار و کوشش و نقش آن در پیشرفت فرد و کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

میدان جنگ، میدان آزمون است. مثل همین بوته زرگری است که وقتی طلا را در آن میگذارند و حرارت میدهند، ناخالصیها خودش را نشان میدهد، والاّ تا وقتی که به شکل انگشتر است و در دست کسی قرار دارد، معلوم نمیشود کدامیک عیارش بالا و یا پایین است. ما در ارتش از آدمهای خوب و شخصیّتهای مؤمن برخوردار بودیم؛ آدمهای ناباب هم داشتیم. جنگ تکلیف همه را معلوم کرد و مانند بوته زرگری شد. فشاری که اوّلِ جنگ وارد شد، مقداری از عرقها را در آورد و در همان قدمهای اوّل، بخشی از آلودگیها را فوراً سُترد. به دنبال آن، ارتش سینه خود را گشود و سرش را بلند کرد و به ایمان و تقوا و دیانت مجهّز شد. البته منظور از این ارزشها، مقدّس مآبی و فقط سرپایین انداختن و ذکر گفتن نیست. تلاش مؤمنانه هر کس، انجام دادن کار به مقتضای نیاز است. در میدان جنگ یک طور است و در میدان سازندگی درون ارتش طور دیگر. وقتی سازماندهی مطرح میشود، یک طور است و وقتی صحبت از ابزار و تجهیزات و یا نشان دادن آمادگی و مانور کردن است، طور دیگر است. ایمان و تقوا و دین در این جاها خودش را نشان میدهد، والاّ بعضی کسان خیال کردند که اگر زودتر از وقتْ به نمازخانه رفتند و ریشی هم گذاشتند و تسبیحی هم به دست گرفتند و احیاناً در مقابل این یا آن مسؤول خم و راستی هم شدند، قضیّه تمام است. البته قضیّه در یک دیدار دوستانه فعلاً تمام است، اما در مقام عمل، خیر! قضیّه این گونه تمام نمیشود، بلکه با کار مؤمنانه تمام خواهد شد.
یکی از این برادرها گفت ما حاضریم؛ پژوهشگاه به ما بدهید یا اجازه بدهند ما پژوهشگاه درست کنیم تا در فلان قضیه - مثلاً فرض کنید انرژی خورشیدی یا هر چیز دیگر - فعالیت کنیم. خیلی خوب، آن گروه دیگر دانشجوئی هم بگویند خیلی خوب، ما هم در فلان مسئله‌ی دیگر رقابت مثبت علمی میکنیم با اینها. رقابت مثبت یعنی این؛ یعنی مسابقه‌ی دویدن: «سابقوا الی مغفرة من ربّکم». مسابقه‌ی در کار خیر، مسابقه‌ی در تولید، مسابقه‌ی در فراگیری و تحقق دادن آن معلومات در خارج و کمک کردن به محیط زندگی مردم. این مسابقه خیلی خوب است، رقابت خیلی خوب است؛ اما دست به گریبان شدن، دعوا کردن، آن هم سر چیزهای کوچک، سر چیزهای بسیار کوچک و حقیر، نه. این را ما نمیپسندیم؛ هم در محیط دانشگاه، هم در محیط کل کشور، هم در محیط روحانیت؛ در همه‌ی محیطها.
کار به معنای وسیع کلمه، شامل کار یدی، کار جسمی، کار فکری، کار علمی، کار مدیریّتی، در واقع محور پیشرفت و حرکت و حیات مستمرّ جامعه است؛ این را باید همه‌مان بدانیم. اگر کار نباشد، سرمایه، مواد، انرژی، اطّلاعات، هیچ‌کدام برای انسان مفید نخواهد بود. کار است که مثل روحی میدمد در سرمایه، در انرژی، در موادّ اوّلیّه، و آن را تبدیل میکند به یک موجود قابل مصرف، تا انسانها بتوانند از آن استفاده کنند. ارزش کار، اینها است.

شاهدها (۲۰ پاراگراف)

لزوم تلاش و به کار انداختن استعدادها پس از رفع سایهٔ طاغوت

رژیم ستمشاهی، سعی میکرد مردم را به تنبلی سوق دهد. در زبان نه؛ امّا در عمل این‌گونه بود. ما باید امروز - بعد از آن‌که بحمداللَّه سایه شوم طاغوت از سر این کشور و ملت کم شده است - تلاش کنیم، کار کنیم و نیرو و استعدادمان را به‌کار بیندازیم.

اهمیت دادن به کار، صفتی اسلامی حتی در جوامع غیرمسلمان

حالا اینکه میبینید فرضاً جوامع اسلامی به کار اهمیت نمیدهند، اینها اسمشان اسلامی است، اما این اهمیت ندادن اسلامی نیست، یا جوامع غربی و یا مثلاً اینکه جامعه‌ی ژاپن برای نفس کار اهمیت قائلند، آنها جوامع غیر اسلامی هستند، لکن این حرکت و این صفت و اخلاق‌شان، صفت و اخلاق دینی و اسلامی است یا اینکه میبینید مثلاً یک محقق مسلمان و یک عالم، یا دانشمند مسلمان، برای اینکه علم خود، و دانش خود و فکر خود ش را مصرف کند، بفکر این است که از این راه چقدر پول در خواهد آورد؟ فرضاً اگر یک پزشکی است که یک پزشکی است که به جای اینکه برود در آزمایشگاه پزشکی یا در مرکز تحقیقات پزشکی بنشیند و تحقیقات پزشکی بکند، همان دو ساعت، ۳ ساعت را مثلاً در مطب خودش میگذراند، چون درآمد این ۲ ساعت مطابق چند برابر درآمدش در آزمایشگاه است. ولذا طبیعی …

لزوم تبدیل کار به یک ارزش در کشور

نکته‌ی‌ دیگری‌ هم که در ذهنم بود تا به شما آقایان و خانمها عرض کنم، این است که در این برنامه‌ها، چیز جدیدی‌ نیست. همان حرفی‌ است که جناب‌عالی‌ هم گفتید[4] : مسأله‌ی‌ ارزش دادن به کار. یعنی‌ در کشور ما، کار باید تبدیل شود به یک ارزش. الان، حقیقتاً این طور نیست.

نگاه ابزاری به کار برای نان درآوردن و مطرح نبودن آن به‌عنوان عبادت

کار، امروز وسیله‌ای‌ است برای‌ نان در آوردن که در یک حدش ایرادی‌ هم ندارد. اما اگر کسی‌ احساس کرد که از بیکاری، بیشتر نان در می‌‌آورد، به کار هیچ نگاهی‌ نخواهد کرد! امروز کار، به عنوان یک عبادت و یک عمل خوب، اصلاً مطرح نیست.

لزوم احساس تکلیف به کار و شرم از بیکاری حتی بدون نیاز مادی

ما این پیوند را در خیلی‌ از جاهای‌ دیگر هم باید به وجود بیاوریم. یکی‌ همین مسأله‌ی‌ کار. یعنی‌ واقعاً انسان باید ولو به این کار نیاز مادی‌ هم ندارد، ولو ضرورت هم برایش نیست؛ اما احساس کند که باید کار کند. یعنی‌ انسان از بیکاری، باید خجالت بکشد. اگر هیچ‌کس هم نفهمید، پیش خودش، وجداناً آزرده باشد. کسی‌ که به خدا معتقد است - که بحمدالله مردم ما چنینند - باید احساس مؤاخذه‌ی‌ خدایی‌ کند. این را باید شما جا بیندازید. چه کسی‌ باید این کار را بکند؟ خوب؛ من می‌‌توانم یک بار در سخنرانی‌ بگویم: «آقایان! کار ارزش است؛ عبادت است.» اما این شما هستید که باید همین …

کار به‌عنوان ارزش و فضیلت اسلامی

در مورد کارگران، نکته‌ای که لازم است عرض کنم این است که کار، یک ارزش و یک فضیلت اسلامی است. فقط این نیست که کسیکه کار میکند، سازندگی و تولید میکند - چه تولید صنعتیوفنّی، چه تولید کشاورزی و چه هرگونه تولیدی که برای جامعه به‌نحوی مفید وسازنده است - و شغلی راانجام میدهد تا نانی بخورد؛ بلکه هر کارگر تولیدکننده، درحال‌زنده‌کردن و مجسّم کردن یک فضیلت اسلامی است. کار، فضیلت و ارزش است. با بیان دیگری میتوانیم عرض کنیم که نظام اسلامی و میهن عزیز ما، در طول سالهای بعدازانقلاب تا امروز، با دشمنان روبه‌رو و سینه به سینه بوده است. این، حقیقت واضحی است که در طول سالهای متمادی تا امروز، دشمنان اسلام و ایران و دشمنان فضیلت و درستی، هیچ فرصتیرا برای …

کار به‌عنوان مبارزه و عامل بی‌نیازی کشور از بیگانگان

در این میدان عظیمِ مبارزه جهادی ومبارزه اسلامی، کار، یک مبارزه است. شماکه کارگر هستید، در هر کارخانه، در هر مزرعه ویادر هرنقطه که مشغول کاری هستید، این کار، کشور شما را از دشمنان و بیگانگان بینیاز، و به آبادانی کشور و آسایش مردم کمک میکند. شما در حال مبارزه‌اید و این مبارزه بسیار مؤثّری ست. اگردردوران جنگ، مبارزه کارگران در دستگاههای تولیدی ودر صف تولید نبود، ما در جنگ وضع بدی پیدا میکردیم.لذا شما مشاهده کرده‌اید که در طول این دوران - بخصوص در اوایل پیروزی انقلاب - دشمنان تلاش میکردند کارخانه‌ها یا مزارع را ازکار تولیدی محروم کنند. شاید یادتان …

لزوم انجام محکم کار و بالاتر از استانداردها به‌عنوان دستور اسلامی

این حدیث را مکرّر عرض کرده‌ام که فرمود: «رحم الله امرء عمل عملا فأتقنه[1] .» خداوند رحمت کند کارگر و کسی را که کاری انجام دهد، و خوب و محکم انجام دهد. کارگر مسلمان باید کارش را بالاتر و بهتر از معیارها و حدود و استانداردهای کار اجراکندو تحویل دهد. این، فرهنگ و دستور اسلامی است.

کار به‌عنوان فضیلت، عبادت و مبارزه، نه اسقاط تکلیف یا صرفاً نان‌آوری

این روزها - که روزهای بزرگداشت کارگران است - عرضم این است که هم خود کارگران، هم مسؤولین نظام کارگری کشور و هم نویسندگان، باید روی این نکته تکیه کنند که امروز کار، یک فضیلت و ارزش و یک عبادت و مبارزه است. کار را به‌عنوان اسقاط تکلیف نباید انجام داد، که به خود بقبولانیم «حالا کاری انجام دهیم و مسأله از سرمان باز شود!» کار را به عنوان یک امر تحمیلی نباید تلقّیکرد. کار به عنوان مقوله‌ای «فقط نان در آور» نباید تلقّی شود. کارگر با کار خود، علاوه بر این‌که زندگی خودش را تأمین میکند، زندگی جامعه را نیز تأمین میکند. واین، یک عبادت بزرگ و عمل الهی ست.

کار به‌عنوان ارزشی والا و جهاد در هر جبهه

… امر بازسازی و همکاریهای گوناگون با دولت، مراحل زیادی است که ملت باید حضور خود را در همه آن مراحل نشان دهد. از دولت عزیز و مسؤولین زحمتکش و خدمتگزار هم می‌خواهم که برای کیفیّت حضور مردم در سازندگی کشور، برنامه‌ریزی و آنان را برای بازسازی کشور سازماندهی کنند. به همه توصیه می‌کنم که کار را یک ارزش والا بدانند. امروز حقیقتاً کار، در هر جبهه‌ای که باشد، یک جهاد محسوب می‌شود. کسانی هم که برای خودشان کار می‌کنند، باید بکوشند که کارشان در جهت اهداف کشور، ملت و مصالح عمومی باشد. مردم باید وحدت خودشان را حفظ کنند. باید همدلی و بنیان مرصوص وحدت ملی را که بسیار با ارزش و ارجمند است حفظ کنند. علاج دردهای ملت، در بلند مدت و کوتاه مدت، وحدت و یکپارچگی است.

لزوم از دست ندادن لحظه‌ای برای تلاش صادقانه در روزگار کنونی

نکته دیگری که در نظر دارم به شما عرض کنم، این است که ما در روزگاری هستیم که باید یک لحظه را هم برای تلاش صادقانه از دست ندهیم. نکته این است که دو نوع زندگی برای آحاد بشر وجود دارد. یک زندگی، زندگی برای نیازهای مادّىِ شخص است. زحمت میکشد، کار میکند، دوندگی میکند برای خود، برای شخصِ خود و آنچه که به شخص او مربوط میشود. این زندگی، وقتی که در فضای کنونی جامعه ما مطرح میشود، برای افراد …

عبادت بودن کار عشایر وقتی به سازندگی کشور بینجامد

… که تسلیم شدن در مقابل دشمن، ضد دین است. بفهمانید که همبستگی و همکاری و محبت و الفت بین خود، از دین است. بفهمانید که دعواهای عشایری که به خونریزی منتهی می‌شود، برخلاف دین است. بفهمانید که بعضی از رسوم غلط عشایری در ازدواج و امثال اینها، برخلاف دین است. بفهمانید که کار کردن عشایر در هرجایی که هستند، چه در روستا، چه در دامداری، چه در مرتع، چه در شهر - مشغول هر کاری که هستند - وقتی به سازندگی کشور منتهی شود، یک عبادت است. بفهمانید که پیروی راه ائمه علیهم‌السّلام، امروز این است که همه تلاش کنند تا اسلام و مکتب اهل بیت را زنده کنند. اینها همان چیزهایی است که افراد یک ملت را مثل پولاد آبدیده می‌کند و دشمن نمی‌تواند در آنها نفوذ کند. ایمانشان را قوی کنید. آنها را به اعمال شرعی …

لزوم افزایش تلاش در برابر مشکلات زیاد

این، عرض ما خدمت شما برادران و خواهران بود. ان‌شاءالله موفق باشید. البته اشاره به ضعفها و مشکلات مالی کردید. اینها هم هست؛ اما اینها را باید تا حدود زیادی تحمل کرد. وقتی که انسان می‌بیند مشکل زیاد است، باید تلاشش را زیاد کند. وقتی می‌رسیم به جایی که سخت است و نمی‌شود آن‌جا را کند، باید ضربه را قویتر وارد کنیم و قوت را بیشتر کنیم تا خداوند هم کمک کند.

عوامل رشد روحیهٔ کار در ملت‌ها مانند فشار جنگ و گرسنگی

فرض کنید فشاری که در جنگ جهانی دوم به ملت ژاپن وارد آمد، این ملت را آنچنان متحول کرد که به دنبال پیشرفت‌ها رفتند و به پیشرفتهای علمی رسیدند. فشارهای جنگ مثلاً ملتهایی را به کار وا میدارد. فشار گرسنگی ملت را به کار وا‌میدارد. تشویق دولت‌ها ملت را به کار وامیدارد و همه‌ی این عوامل موجب میشود تا این صفات در بعضی از ملتها رشد کند و در بعضی از ملتها رشد نکند و این اختصاص ندارد به اینکه این ملت دین دارد یا نه. این صفات، صفات دینی است و آن ملتی که اینها را ندارد، ولو اعتقاد دینی هم داشته باشد، اما از دین‌داری به همین مقدار کاستی دارد نمیشود او را یک ملت دین‌دار دانست. بنابراین این بشارت دادن انبیاء بشارت دادن به یک زندگی راحت و یک آینده‌ی توأم با همه‌ی زیبائیهای …

تأثیر علاقه‌مندی مردم به کار بیش از دانستن مفاهیم اقتصادی

… می‌‌کنم که «رحم الله امرء عمل عملاً فأتقنه.[5] » این را باید شما در برنامه‌هایتان جا بیندازید. یعنی‌ اینها به نظر من اساسی‌ ترین کار شماست. کشور، به کار وابسته است. شما در میدان کار اقتصادی، کدام معرفت را با ارزشتر از معرفت محکم کاری‌ می‌‌خواهید القا کنید؟ حالا گیرم که همه‌ی‌ معارف و واژه‌های‌ اقتصادی‌ را مردم فهمیدند - خوب؛ این البته چیز خوب و مثبتی‌ است - اما این چقدر در واقعیت زندگی‌ تأثیر دارد؟ در حالی‌ که اگر مردم به کار علاقه مند شدند، بسیار تأثیر دارد. از همین باب است، مسأله‌ی‌ کارگرایی‌ و نه مدرک گرایی. این، چیزی‌ است که در نمایشنامه‌ها و در داستانها می‌‌توانید بیاورید؛ این حقیقت را که «آن کس که زودتر وارد میدان سازندگی‌ کشور شود، با ارزشتر است.» اگر شما یک تکنیسین بشوید، مدرک فوق دیپلم بگیرید و بیایید در …

تلاش همگانی مردم افغانستان برای راه‌اندازی زندگی عادی و تأمین غذا

ج - تلاش عمومی مردم اعم از کارگران و کشاورزان و صاحبان حِرَف و صنایع و دیگر مشاغل ضروری برای راه‌اندازی جریان عادی زندگی و تأمین مایحتاج عمومی بخصوص غذای مردم.

همراهی کارآمدی با ایمان و لزوم انجام باکیفیت کار به‌عنوان مبارزه

… از این قبیل، شعارهای دروغین درست میکردند تا کارخانه‌های ما را به تعطیل بکشانند. این تلاش را چه‌کسی جواب داد؟ این تلاش را چه‌کسی خنثی کرد و چه‌کسی بر دهان دشمنان اسلام و جمهوری اسلامی زد؟ همین طبقه کارگر. همین دستهای کارگران ما که با دلهای مؤمن حرکت میکردند. وقتی دستِ کارآمد، با دل مؤمن همراه و همنوا باشد، آن وقت کارها کیفیّت پیدا میکند. من میخواهم عرض کنم: کارگران کشور، در هرنقطه که مشغول کار سازنده‌ای برای آبادانی کشور هستند، بدانند که مشغول مبارزه‌اند. این مبارزه را هر چه میتوانید باکیفیّت بهتر و محکمتر انجام دهید.

نکوهش انتظار نتیجه بدون عمل به استناد دعای شب اول ماه رمضان

از جمله موانع دیگری که انسان را از راه کمال بازمیدارد، تنبلی، تن‌پروری، بیاعتنایی به کار و بی شوقی نسبت به حرکت است. شمادر دعای شب اول ماه رمضان می خوانید: «الّلهم اجعلنا ممّن نوی فعمل و لا تجعلنا ممّن شقی فکسل و لا ممّن هو علی غیر عمل یتکل.[2] » ببینید چه عبارتهای پر مغز و چه درسی در پوشش دعاست! دعا کننده از این‌که جزو کسانی باشد که دچار کسالت و بیعملی هستند، به خدا پناه می‌برد. نمیخواهد از جمله کسانی باشد که میخواهند، اما عمل نمیکنند و انتظار دارند بدون کارکردن نتیجه بگیرند و بدون کِشتن بدروند. « و لا تجعلنا ممّن شقی فکسل و لا ممّن هو علی غیر عمل یتکل.» میگوید: خداوندا! مرا جزو کسانیکه فقط به آرزو تکیه میکنند و به عمل و تلاش نمیپردازند، قرارمده.

کار با بازوی خود امیرالمؤمنین (ع) در آبادانی زمین

… امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است که: «کانت غلَّة علىٍّ اربعین الف دینار.» ظاهراً مربوط به دوران بیست و پنج ساله است که آن بزرگوار فراغت بیشتری داشت و به آباد کردن ملک و حفر چاه و از این قبیل امور میپرداخت. زمینهای زیادی را آن حضرت به دست خود آباد کرده بود. در یک روایت دارد: «بکدّ یَدِه و عرق‌جبینه.» چنین نبود که کارگر بگیرد و آنها حفر چاه کنند؛ نه. خودش کلنگ بر میداشت، با بازوی خودش چاه میکَند و زمین آباد میکرد و در آمد زیادی هم داشت.

انسان واقعی کسی که با کوشش به کار و مبارزه بازگردد

… و با چه زحمتی‌ خودش را از درون جنگلها به جایی‌ می‌‌رساند. بعد پایش را قطع می‌‌کنند و پای‌ چوبی‌ می‌‌گذارد و دوباره با همان پای‌ چوبی‌ پرواز می‌‌کند! «داستان یک انسان واقعی‌!» یعنی‌ او را به عنوان یک انسان واقعی‌ البته با معیارهای‌ مارکسیسم مطرح می‌‌کند. واقعاً یک انسان واقعی‌ نیز همین است دیگر! تلاش کند، کوشش کند، تا بالاخره خودش را به خانه‌ی‌ اول، یعنی‌ کار و تلاش و مبارزه برساند. این کتاب شیرین، زیبا و کم هزینه یعنی‌ با قیمت کم - را در شوروی‌ چاپ کرده‌اند که من چاپ شوروی‌‌اش را دارم. یعنی‌ تبلیغاتچیهای‌ کمونیست نشسته‌اند و درباره‌ی‌ هر موضوعی‌ کتاب نوشته‌اند: رمان، کار هنری‌ و نه گزارش؛ چون گزارش که ارزشی‌ ندارد. امثال ما اگر بنشینیم …