رفتن به محتوای اصلی

کار و تلاش

نام‌های دیگر: کار سخت، کار مؤمنانه، کرامت شغلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ارزش کار و کوشش و نقش آن در پیشرفت فرد و کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

میدان جنگ، میدان آزمون است. مثل همین بوته زرگری است که وقتی طلا را در آن میگذارند و حرارت میدهند، ناخالصیها خودش را نشان میدهد، والاّ تا وقتی که به شکل انگشتر است و در دست کسی قرار دارد، معلوم نمیشود کدامیک عیارش بالا و یا پایین است. ما در ارتش از آدمهای خوب و شخصیّتهای مؤمن برخوردار بودیم؛ آدمهای ناباب هم داشتیم. جنگ تکلیف همه را معلوم کرد و مانند بوته زرگری شد. فشاری که اوّلِ جنگ وارد شد، مقداری از عرقها را در آورد و در همان قدمهای اوّل، بخشی از آلودگیها را فوراً سُترد. به دنبال آن، ارتش سینه خود را گشود و سرش را بلند کرد و به ایمان و تقوا و دیانت مجهّز شد. البته منظور از این ارزشها، مقدّس مآبی و فقط سرپایین انداختن و ذکر گفتن نیست. تلاش مؤمنانه هر کس، انجام دادن کار به مقتضای نیاز است. در میدان جنگ یک طور است و در میدان سازندگی درون ارتش طور دیگر. وقتی سازماندهی مطرح میشود، یک طور است و وقتی صحبت از ابزار و تجهیزات و یا نشان دادن آمادگی و مانور کردن است، طور دیگر است. ایمان و تقوا و دین در این جاها خودش را نشان میدهد، والاّ بعضی کسان خیال کردند که اگر زودتر از وقتْ به نمازخانه رفتند و ریشی هم گذاشتند و تسبیحی هم به دست گرفتند و احیاناً در مقابل این یا آن مسؤول خم و راستی هم شدند، قضیّه تمام است. البته قضیّه در یک دیدار دوستانه فعلاً تمام است، اما در مقام عمل، خیر! قضیّه این گونه تمام نمیشود، بلکه با کار مؤمنانه تمام خواهد شد.
یکی از این برادرها گفت ما حاضریم؛ پژوهشگاه به ما بدهید یا اجازه بدهند ما پژوهشگاه درست کنیم تا در فلان قضیه - مثلاً فرض کنید انرژی خورشیدی یا هر چیز دیگر - فعالیت کنیم. خیلی خوب، آن گروه دیگر دانشجوئی هم بگویند خیلی خوب، ما هم در فلان مسئله‌ی دیگر رقابت مثبت علمی میکنیم با اینها. رقابت مثبت یعنی این؛ یعنی مسابقه‌ی دویدن: «سابقوا الی مغفرة من ربّکم». مسابقه‌ی در کار خیر، مسابقه‌ی در تولید، مسابقه‌ی در فراگیری و تحقق دادن آن معلومات در خارج و کمک کردن به محیط زندگی مردم. این مسابقه خیلی خوب است، رقابت خیلی خوب است؛ اما دست به گریبان شدن، دعوا کردن، آن هم سر چیزهای کوچک، سر چیزهای بسیار کوچک و حقیر، نه. این را ما نمیپسندیم؛ هم در محیط دانشگاه، هم در محیط کل کشور، هم در محیط روحانیت؛ در همه‌ی محیطها.
کار به معنای وسیع کلمه، شامل کار یدی، کار جسمی، کار فکری، کار علمی، کار مدیریّتی، در واقع محور پیشرفت و حرکت و حیات مستمرّ جامعه است؛ این را باید همه‌مان بدانیم. اگر کار نباشد، سرمایه، مواد، انرژی، اطّلاعات، هیچ‌کدام برای انسان مفید نخواهد بود. کار است که مثل روحی میدمد در سرمایه، در انرژی، در موادّ اوّلیّه، و آن را تبدیل میکند به یک موجود قابل مصرف، تا انسانها بتوانند از آن استفاده کنند. ارزش کار، اینها است.

شاهدها (۲۸۴ پاراگراف)

کار به‌عنوان ارزش و فضیلت اسلامی

در مورد کارگران، نکته‌ای که لازم است عرض کنم این است که کار، یک ارزش و یک فضیلت اسلامی است. فقط این نیست که کسیکه کار میکند، سازندگی و تولید میکند - چه تولید صنعتیوفنّی، چه تولید کشاورزی و چه هرگونه تولیدی که برای جامعه به‌نحوی مفید وسازنده است - و شغلی راانجام میدهد تا نانی بخورد؛ بلکه هر کارگر تولیدکننده، درحال‌زنده‌کردن و مجسّم کردن یک فضیلت اسلامی است. کار، فضیلت و ارزش است. با بیان دیگری میتوانیم عرض کنیم که نظام اسلامی و میهن عزیز ما، در طول سالهای بعدازانقلاب تا امروز، با دشمنان روبه‌رو و سینه به سینه بوده است. این، حقیقت واضحی است که در طول سالهای متمادی تا امروز، دشمنان اسلام و ایران و دشمنان فضیلت و درستی، هیچ فرصتیرا برای …

کار به‌عنوان مبارزه و عامل بی‌نیازی کشور از بیگانگان

در این میدان عظیمِ مبارزه جهادی ومبارزه اسلامی، کار، یک مبارزه است. شماکه کارگر هستید، در هر کارخانه، در هر مزرعه ویادر هرنقطه که مشغول کاری هستید، این کار، کشور شما را از دشمنان و بیگانگان بینیاز، و به آبادانی کشور و آسایش مردم کمک میکند. شما در حال مبارزه‌اید و این مبارزه بسیار مؤثّری ست. اگردردوران جنگ، مبارزه کارگران در دستگاههای تولیدی ودر صف تولید نبود، ما در جنگ وضع بدی پیدا میکردیم.لذا شما مشاهده کرده‌اید که در طول این دوران - بخصوص در اوایل پیروزی انقلاب - دشمنان تلاش میکردند کارخانه‌ها یا مزارع را ازکار تولیدی محروم کنند. شاید یادتان …

لزوم انجام محکم کار و بالاتر از استانداردها به‌عنوان دستور اسلامی

این حدیث را مکرّر عرض کرده‌ام که فرمود: «رحم الله امرء عمل عملا فأتقنه[1] .» خداوند رحمت کند کارگر و کسی را که کاری انجام دهد، و خوب و محکم انجام دهد. کارگر مسلمان باید کارش را بالاتر و بهتر از معیارها و حدود و استانداردهای کار اجراکندو تحویل دهد. این، فرهنگ و دستور اسلامی است.

کار به‌عنوان فضیلت، عبادت و مبارزه، نه اسقاط تکلیف یا صرفاً نان‌آوری

این روزها - که روزهای بزرگداشت کارگران است - عرضم این است که هم خود کارگران، هم مسؤولین نظام کارگری کشور و هم نویسندگان، باید روی این نکته تکیه کنند که امروز کار، یک فضیلت و ارزش و یک عبادت و مبارزه است. کار را به‌عنوان اسقاط تکلیف نباید انجام داد، که به خود بقبولانیم «حالا کاری انجام دهیم و مسأله از سرمان باز شود!» کار را به عنوان یک امر تحمیلی نباید تلقّیکرد. کار به عنوان مقوله‌ای «فقط نان در آور» نباید تلقّی شود. کارگر با کار خود، علاوه بر این‌که زندگی خودش را تأمین میکند، زندگی جامعه را نیز تأمین میکند. واین، یک عبادت بزرگ و عمل الهی ست.

کار به‌عنوان ارزشی والا و جهاد در هر جبهه

… امر بازسازی و همکاریهای گوناگون با دولت، مراحل زیادی است که ملت باید حضور خود را در همه آن مراحل نشان دهد. از دولت عزیز و مسؤولین زحمتکش و خدمتگزار هم می‌خواهم که برای کیفیّت حضور مردم در سازندگی کشور، برنامه‌ریزی و آنان را برای بازسازی کشور سازماندهی کنند. به همه توصیه می‌کنم که کار را یک ارزش والا بدانند. امروز حقیقتاً کار، در هر جبهه‌ای که باشد، یک جهاد محسوب می‌شود. کسانی هم که برای خودشان کار می‌کنند، باید بکوشند که کارشان در جهت اهداف کشور، ملت و مصالح عمومی باشد. مردم باید وحدت خودشان را حفظ کنند. باید همدلی و بنیان مرصوص وحدت ملی را که بسیار با ارزش و ارجمند است حفظ کنند. علاج دردهای ملت، در بلند مدت و کوتاه مدت، وحدت و یکپارچگی است.

خشنودی انسان از تلاش سخت و اختیاری، برخلاف کار اجباری

… و قهرى که دست شما نیست ــ که ورزش چه بخواهید، چه نخواهید در جسم شما میگذارد ــ یک چیز دیگر هم هست و آن اینکه شما احساس میکنید که امروز کار بیشترى کردم. یک روز وقتى یک برنامه‌ى خوب تنظیم میکنید، وقتى یک اجراى خوب دارید، وقتی یک کار جدید میکنید، خوشحال‌ترید. وقتى یک روز، یک ساعت بیشتر وقتتان را مصرف میکنید ــ از روى اختیار البتّه، نه از روى اجبار؛ کار اجبارى، این خواص را ندارد؛ وقتى‌ که اختیاراً یک ساعت بیشتر میمانید سرِ کار ــ آخر سر میگویید امروز یک ساعت بیشتر ماندم، یعنى یک خشنودى از خودتان و از کار خودتان دارید. بنابراین هر چه این تلاش سخت‌تر، سنگین‌تر، پیگیرتر و به نظر خود آدم درست‌تر باشد، خوشحالى انسان هم بیشتر است. خب این یک اصل کلّى است؛ این مخصوص ایران و توران و شرق و غرب عالم نیست؛ همه‌‌جا همین‌‌جور است؛ هر جایى که یک مشت اندیشمند آنجا دارند زندگى میکنند.

تلاش، معیار به دست آوردن و حفظ دستاوردهای مادی و معنوی

… آن هم همین‌جور: «وَمَن اَرادَ الأخِرَةَ وَسَعی لَها سَعیَها وَهُوَ مُؤمِنٌ»[3] تا آخر آیه، بعد میفرماید: کُـلا نُمِدّ؛ ما همه را کمک میکنیم؛ هؤُلاءِ وَ هؤُلاء؛[4] اینها را و آنها را. هر کسى تلاش کرد، خدا به او کمک میکند در همان راهى که تلاش کرده است. تلاش، معیار و میزان براى به دست آوردن دستاوردها است. براى حفظ دستاوردها هم همین‌جور؛ بى‌تلاش نمیشود.

لزوم حرکت و تلاش حتی با امکانات اندک

بودجه و مانند اینها البتّه ضروریّات است و بى‌مایه فطیر است؛ این معلوم، امّا در مایه خلاصه خیلى سر خودتان را بند نکنید. حالا من نمیدانم چه جورى میشود این حرف را بیان کرد و جا انداخت؛ من عقیده‌ام این است که با مایه‌ى کم و بى‌مایه هم میشود یک مقدارى حرکت کرد؛ اگرچه مسئولین و دستگاه‌ها وظیفه دارند، شکّى نیست، باید به وظیفه‌شان عمل کنند، امّا ما که حرکت میکنیم، باید بالاخره هر جور میتوانیم حرکت کنیم: «به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل».[10] باید تلاش کرد، باید حرکت کرد و پیش رفت. ان‌شاءالله‌ که خداوند توفیق بدهد و روزبه‌روز پیشتر بروید.

بی‌حد بودن کار تا رسیدن به نتیجه و هدف

… بین ببریم؛ محروم را از محرومیّت خارج کنیم؛ هدف این است. وَالّا [اینکه] شما بگویید آقا! من کار کردم، خب در یک اداره هم یک نفر ممکن است بگوید «آقا، من باید هشت ساعت کار میکردم یا شش ساعت کار میکردم، ده ساعت کار کردم؛ خب بس است دیگر»؛ این منطق، منطق درستى نیست. البتّه اگر خسته میشوید، اگر احتیاج به استراحت دارید، باید استراحت کنید تا آماده بشوید براى کار ــ استراحت را نفى نمیکنیم ــ امّا کار، حد ندارد؛ کار تا آن حدّى است که به نتیجه برسیم؛ به آن هدف و مقصودى که مورد نظر است، نزدیک بشوید. تا آنجایى که انسان توان دارد باید کار کند. این مطلب اوّل.

کار مفید در نظام اسلامی، حسنه و ذخیرهٔ الهی و مدد به تکامل جامعه

در جمهورى اسلامى هر کسى که مشغول کار به معناى اعمّ کار ــ کار فرهنگى، کار اقتصادى، کار خدماتىِ صحیح و مفید ــ است باید بداند دارد حسنه انجام میدهد، براى خدا دارد کار میکند، پس عمرش بیهوده تلف نشده. یک روز که شما کار کنید، یک روز در دیوان الهى ذخیره کرده‌اید، یک روز به ملّت فایده رسانده‌اید، یک روز به سِیر تکاملى این جامعه مدد رسانده‌اید؛ فرهنگ اسلام این است، نه آنچه متأسّفانه در بعضى از برنامه‌هاى هنرى ما و رادیو و تلویزیون ما، انسان مشاهده میکند که کسى بعد از سى سال کار احساس میکند که کارش به هدر رفته، عمرش تلف شده! این فرهنگ، فرهنگ اسلامى نیست؛ این فرهنگ، فرهنگ قرآنى نیست. سى سال [که] کار …

کار با وجدان و نیت نیک، عبادت و ذخیره نزد پروردگار

… ما، فیلم‌هاى ما، سینماى ما، تلویزیون ما، رادیوى ما این مفاهیم باید منعکس بشود. من نمیدانم این دستگاه رسمىِ هنرى ما کِى میخواهد با اعماق تفکّر اسلامى آشنا بشود! در قالبهاى هنرى، مینویسند، غلط؛ اجرا میکنند، غلط؛ حرف میزنند، غلط؛ چرا؟ منطق اسلام این‌جور نیست. اسلام میگوید که شمای کارگر که خوب کار میکنید، با وجدان کار، کار میکنید، با نیّت حَسَن کار میکنید، شمای معلّم که براى احساس مسئولیّت درس میدهید، شمای کارمند که براى پیشبرد جامعه و گشودن گره‌هاى جامعه کار میکنید، هر یک ساعت کارتان ذخیره‌اى است در پیش پروردگار؛ حسنه است. هر یک ساعت کارتان، یک ساعت این ملّت را جلو میبرد. انسان از چنین کارى دیگر خستگى پیدا نمیکند؛ انسان از چنین کارى دیگر احساس کسالت نمیکند و معلّمان کشور و کارگران کشور و کارگران کارخانه‌ها و مزارع و صنعتگران کشور و محقّقین کشور و کارمندان دستگاه‌هاى اجرائى کشور و مدافعان از حریم امنیّت کشور و هر کسى در هر نقطه‌اى از این کشور اسلامى مشغول این‌چنین کارى است، باید بداند که در حال عبادت است.

لزوم تداوم تلاش و نفی احساس پایان وظیفه

تلاش را دنبال کنید؛ هیچ ‌کس نگوید من وظیفه‌ام را انجام داده‌ام، کار من تمام شد. در اسلام این‌‌جورى نیست؛ در اسلام، آن امام بزرگوار ما که نزدیک نود سال عمر را با تلاش گذراند و در آخرین روزهاى زندگى‌اش هم کار میکرد، تلاش میکرد، هیچ‌ وقت خودش را طلبکار ندانست از ملّت و از خدا و از دنیا؛ همیشه خودش را بدهکار میدانست؛ با اینکه هیچ ‌کس نیست در دنیا که نقش آن دست …

کار در کارخانه و مزرعه و اداره و بازار مایهٔ استحکام پایه‌های کشور

به موازات آن، باید محتواهاى اسلامى را [اهمّیّت داد]؛ یعنى علم ــ شما که دانشجو هستید و دیگر کسانى که مشغول تحصیلند، به درس خواندن، کار عملى و تحقیقى در محیط دانشگاه، رشد دادن و شکوفا کردن استعدادها ــ و کار در محیط کار ــ اعمّ از کارخانه، مزرعه، اداره، بازار؛ همه‌ جا؛ هر جا که کار هست، تلاش هست، اشتغال هست، بخصوص سازندگى هست ــ پایه‌ها و بنیه‌ها را محکم میکند. این هم، از لحاظ حرکت مردم در جهت روشن کردن چراغ اسلام در این مُلک.

توصیه به کارگران به کار جدی و عبادت دانستن کار برای پیشرفت کشور

من به کارگران سفارش میکنم که در هر بخشى مشغول کار هستند ــ کارگاه‌هاى بزرگ، کارگاه‌هاى کوچک، کارهاى دستى، کارهاى ماشینى عظیم، کارهاى کشاورزى و روستایى ــ هر‌ جا هستند، این روزها را روزِ کار بدانند، این دوران را دوران کار جدّى بدانند و کار را هم عبادت بدانند. این کارى که شما براى توسعه و پیشرفت کشور میکنید، یک عبادت قطعى است. به مسئولان هم سفارش میکنم که پاس طبقات کارگر و محروم و مستضعف و این مردم مؤمن را بدارند؛ آنها را در قوانین، در مراجعات ادارى، در کارهاى گوناگونى که با دستگاه‌هاى دولتى دارند، مورد توجّه قرار بدهند.

لزوم تلاش همهٔ دولت و ملت در صحنهٔ داخلی و خارجی

و دوّم، تلاش. همه باید تلاش کنند. دولت و ملّت باید تلاش کنند. دستگاه‌هاى گوناگون دولتى، هر کدام باید تلاش مناسب خودشان را بکنند و بحمدا‌لله‌ میکنند. من شاهدم و میبینم که دستگاه‌هاى دولتى تلاش خوبى را دارند انجام میدهند. امروز ما در همه‌ی صحنه‌ها احتیاج داریم به تلاش؛ در صحنه‌ی داخلى و در صحنه‌ی خارجى. در صحنه‌ی داخلى، تلاش براى بازسازى کشور، براى رفع مشکلات مردم، براى زنده کردن ثروت خفته و خاموش این ملّت و به میدان آوردن این استعداد عجیبى که در این کشور وجود دارد؛ و در صحنه‌ی خارجى، مقابله‌ی هوشمندانه با سیاستها و تبلیغات …

زنده کردن روحیهٔ کار و تلاش در مردم با روش‌های عملی پیامبر

یک نمونه هم مسئله‌ی ایجاد فضای کار و تلاش در جامعه است. پیغمبر اکرم اکتفا نمیکردند به اینکه دستور بدهند که مردم باید کار کنند و تلاش کنند؛ [بلکه] با روشهای مختلف، روحیه‌ی کار و تلاش را در مردم زنده میکردند. پیغمبر گاهی که یک جوانی را مشاهده میکرد، اگر میدید او بیکار است، میفرمود: اِنَّ ا‌لله لا یُحِبُّ الشّابُّ الفارِغ؛[20] خدا از جوانی که عمر خودش را تلف میکند و به بیکاری میگذراند، خشنود نیست.در یک روایتی دارد که رسول اکرم وقتی جوانی را میدید که «کانَ یُعجِبُه» …

برتری همسفران پرکار بر عابدی که کارش را به دوش دیگران می‌انداخت

… کرد پس کارهایش را چه کسی میکرد، کسی که وقتی از مرکب پیاده میشود دائم مشغول نماز و قرآن است، غذای او را چه کسی میپخت، وسایل او را چه کسی فرود می‌آورد و سوار میکرد؟ آنها در جواب گفتند یا رسول‌ا‌لله‌! ما؛ ما با کمال میل همه‌ی کارهای او را برایش انجام میدادیم. پیغمبر فرمود: کُلُّکُم خَیرٌ مِنه؛[22] همه‌ی شماها از او بهترید. اینکه او کار خودش را انجام نمیداد و به دوش شما می‌انداخت و خود مشغول عبادت میشد، موجب نمیشود که او مرد خوبی باشد؛ مرد خوب، شما هستید که کار میکنید و تلاش میکنید و حتّی کار [فرد] دیگری را هم شما به عهده میگیرید. با این‌گونه روشها، فضای زندگی در جامعه‌ی اسلامی پُر میشود از علاقه‌ی به کار و تلاش زندگی. همه‌ی این مواردی که عرض کردم، امروز مورد ابتلاء و احتیاج ما است.

فراخوان ملت به کندن رخت عزا و تلاش برای هدف‌های امام

۲) پایان یافتن عزاى رسمى، به معناى پایان یافتن درد و داغ ملّت ایران در این سوگ بزرگ نیست. یاد جاودانه‌ی امام کبیر ما، هم با خاطره‌هاى شیرین حیات بابرکت او، و هم با فقدان تسلّاناپذیر او همواره همراه خواهد بود. با این همه، من با تشکّر مجدّد و با تبریک عید سعید قربان که خاطره‌ی غم‌انگیز محرومیّت از حج را بار دیگر زنده میسازد و فریاد ملّت ما در برائت از کفّار مستکبر و عمّال مرتجع آنان [را] رساتر میسازد، از عموم ملّت ایران میخواهم که رخت عزا از تن برکنده و جامه‌ی کار و تلاش و جد و جهد به تن کنند و با توان و نیروى جدیدى که تجسّم لطف خدا بر امام ما در ممات او است، به سمت هدفهاى او پیش روند. حرکت به سمت هدفهاى امام و انقلاب و تأمین عمران و آبادى و عدالت اجتماعى و حفظ مواضع انقلابى و ساختن کشورى نمونه، کار و تلاش و جد و جهد میطلبد.

کار با جسم ارزش و بیکاری ضدارزش در نظام ارزشی اسلام

… هم عامّه‌ی مردم، باید بدانند که کارگر شأن معنوى و انسانى بالایى در جامعه دارد. اگر ما به نظام ارزشى اسلام نگاه کنیم، پول‌دار بودن اصلاً ارزش نیست؛ پول‌دار بودن جزو ارزشها به حساب نمی‌آید؛ حتّى دارا بودنِ بسیارى از خصوصیّات نفسانى جزو ارزشها به حساب نمی‌آید. امّا کارگر بودن ‌-یعنى با جسم خود کار کردن، ولو براى شخصِ خودش کار کند- یک ارزش است. بیکارى یک ضدّارزش است. حالا اگر این کارى که انسان با جسم خودش دارد انجام میدهد، در پیشبرد زندگى جامعه نقشى داشته باشد، این ارزشْ مضاعف و دو برابر خواهد شد. لذاست که رسول اکرم (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) دست کارگر را بوسید. این «دست کارگر را بوسیدن» یک امتیاز مادّى براى کارگر نیست امّا یک امتیاز معنوى است، براى این است که شأن کارگر در جامعه بالا برود. این مسائل باید تأمین بشود.شما کارگران باید توجّه داشته …

لزوم مضاعف شدن کار همهٔ اقشار در برابر اهتمام مضاعف دشمنان

… خنثى میگردیده است. در این برهه‌ی حسّاس که دشمنان بیش از همیشه به خرابکارى در نظام جمهورى اسلامى می‌اندیشند، لازم است که با هوشیارى عمومى ملّت، این توطئه نیز خنثى گردد. امروز باید علی‌رغم خواست دشمن، چرخهاى نظام جمهورى اسلامى بهتر و روان‌تر از همیشه حرکت کند. باید روند تولید داخلى ‌-اعمّ از تولیدات کشاورزى و صنعتى- شتاب گیرد و دستگاه‌هاى ادارى و دولتى و نهادهاى انقلابى، حوزه‌هاى علمیّه و دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتى، مؤسّسات فرهنگى و هنرى، روند حرکت خودکفایى در ارتش و سپاه و سایر مراکز تولیدى، مراکز کسب و پیشه‌ورى و دیگر بخشهاى دولتى و غیر دولتى ‌-که به نحوى در اداره‌ی امور کشور و تأمین نیازهاى حال و آینده‌ی جامعه نقش دارند- با همّتى بلندتر و انگیزه‌اى بیشتر از گذشته به کار مشغول باشند.اینجانب از همه‌ی کسانى که در تنظیم و اداره‌ی امور جارى کشور نقشى بزرگ یا کوچک دارند، از کارگران و عناصر فنّى، کشاورزان و روستاییان، مدیران و کارکنان دولتى، علماى اعلام و روحانیّون محترم، دانشگاهیان و دانشجویان، کسبه و پیشه‌وران، نویسندگان و گویندگان و هنرمندان، نیروهاى مسلّح و قواى نظامى و انتظامى، مسئولان نهادهاى انقلابى و دیگران صمیمانه درخواست میکنم که با توجّه به اینکه امروز اهتمام دشمنان نسبت به ما مضاعف است، آنان نیز کار و تلاش خود را مضاعف کنند و در فضائى آکنده از صفا و خلوص و همکارى و هوشیارى، دشمنان را از تعرّض به جمهورى اسلامى مأیوس کنند؛ مخصوصاً از دولت محترم و مجلس معظّم شوراى اسلامى که هر یک به نحوى با برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی بازسازى کشور ارتباط دارند، این مسئله را مشمول اهتمام شایسته‌ی خود بنمایند.

تلاشگری دائمی و خالصانهٔ امیرالمؤمنین (ع) به‌عنوان نخستین خصلت او

… مشخّص و روشن گذشت. قبل از آن هم على هرگز غیر خدا را عبادت نکرده بود، هرگز در مقابل هیچ بتى ــ چه جاندار و چه بى‌جان ــ سر تسلیم فرود نیاورده بود؛ امّا در این ۵۳ سال زندگى، امیرالمؤمنین به پیغمبر و به اسلام و به این مکتب و به مبارزه‌اش ایمان آورده بود. این ۵۳ سال را شما نگاه کنید؛ در این مدّت، شما یک روزِ بیکار در زندگى علىّ‌بن‌ابى‌طالب نمى‌بینید؛ دائماً کار، دائماً تلاش، دائماً عمل، آن هم به ‌طور خالص براى خدا و در راه اسلام. تا وقتى در مکّه بودند، سرباز فداکار و پاک‌باخته‌ى پیغمبر؛ آن‌ وقتى که همه پیغمبر را رد کردند، او ایمان آورد؛ آن ‌وقتى که همه او را تنها گذاشتند، او محکم دامان پیغمبر را چسبید؛ آن‌ وقتى که دیگران جرئت اظهار همکارى و همراهى با پیامبر را نداشتند، او صریحاً و با …

امکان پیروی از تلاشگری علی هرچند با کمیت و کیفیتی کمتر

… مسلمان در سراسر آفاق اسلامى! این امام امّت اسلام، این فرزند بزرگ اسلام، این شاگرد بزرگ پیغمبر و این معلّم بزرگ قرآن، على است که همه‌ى ما را به عمل و تلاش و مبارزه و مجاهده دعوت میکند؛ نه‌ فقط با زبانش، بلکه هم با زبانش و هم با عملش؛ این خصلت اوّل على. این را من و شما میتوانیم تقلید کنیم؛ این چیزى نیست که بگویى علىّ‌بن‌ابى‌طالب کار میکرد، من نمیتوانم. البتّه کمّیّت کار من [و شما] و کیفیّت کار من ‌و شما با على فرق دارد؛ خود آن حضرت هم فرمود که شما نمیتوانید مثل من و در حجم من عمل کنید؛ وَلٰکِن اَعینونى بِوَرَعٍ وَ اجتِهاد؛[5] به من کمک کنید؛ کمک شما به على به این است که ورع و پرهیزکارى و اجتناب از محرّمات و مشکوکها را پیشه کنید. وَ اِجتِهاد؛ هر چه میتوانید، کوشش کنید. [اگر …

تلاش دائمی و خالصانهٔ امیرالمؤمنین برای خدا در راه اسلام

… مشخص و روشن گذشت. قبل از آن هم، علی، هرگز غیر خدا را عبادت نکرده بود، هرگز! درمقابل هیچ بتی ـ چه جاندار و چه بی‌جان ـ سرِ تسلیم فرود نیاورده بود. اما در این پنجاه‌وسه سال زندگی، امیرالمؤمنین به پیغمبر و به اسلام و به این مکتب و به مبارزه‌اش ایمان آورده بود. این پنجاه‌وسه سال را شما نگاه کنید، در این پنجاه‌وسه سال، شما یک روزِ بی‌کار در زندگی علی‌بن‌ابی‌طالب نمی‌بینید؛ دائماً کار، دائماً تلاش، دائماً عمل، آن‌هم به‌طور خالص برای خدا و در راه اسلام.

باز بودن راه تلاش برای همه و رسیدن هر کوشنده به مقصود

… صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه هم کار می‌کند، کار در دوران قدرت، در دوران آقایی. در زمان پیغمبر، یکی از بزرگ‌ترین فرماند‌ه‌های سپاه پیغمبر، در غالب جنگ‌ها و همۀ جنگ‌ها امیرالمؤمنین است. می‌رود بیل می‌زند، می‌رود باغداری می‌کند، می‌رود آبیاری می‌کند و ازاین‌قبیل. ببینید، پول اگر بخواهید به‌دست بیاید، باید کار کنید، دانش اگر بخواهی، باید درس بخوانی، مقام سیاسی اگر بخواهی، باید تلاشِ لازم را بکنی. و راهِ تلاش در مقابل همگان باز است؛ همه، هرکسی تلاش کرد، می‌رسد.

برتری کارگر پرتلاش بر عابد بی‌تلاش در تأمین معاش

… که آن هم حسنه‌ی مهمّی است، این است که کارگر نیازهای دیگران را برآورده میکند. شما برای مردم مصنوعات صنعتی،‌ کشاورزی،‌ خدماتی تولید میکنید، در اختیار آنها میگذارید؛ یعنی به زندگی دیگران دارید کمک میکنید. از لحاظ انسانی این دو نقطه بسیار باارزش است، حسنه است. اگر فرض بفرمایید ما بخواهیم ارزش‌گذاری کنیم، کسی هست که اهل عبادت و مانند اینها است منتها برای زندگی خودش و بقای خودش و اهلش هیچ ‌گونه تلاشی انجام نمیدهد، کارگر که تلاش میکند، کار میکند، از او افضل است. این ارزش‌گذاری است. این مربوط به کارگر به حیث کارگری، به حیث انسانی.

آفرینش انسان برای حرکت و مخالفت سکون با خواست خدا

… راه رفتن تند. وَ جاءَ مِن اَقصَى المَدینَةِ رَجُلٌ یَسعىٰ؛[7] میدَوید. «سعی» یعنی تند حرکت کردن. بین کوه مشکلاتی که در زندگی وجود دارد، هیچ وقت متوقّف نمانید، هیچ وقت معطّل و متحیّر نمانید؛ حرکت کنید، سرعت به خرج بدهید؛ درس سعی، اشاره‌ی نمادین سعی این است. حرکت به عرفات، به مشعر، به منا، معنایش این است که شما که آمدید مکّه، چند روز در خود مکّه [هم] ساکن نباشید. «سکون» برخلاف خواست خدای متعال برای بشر است. بشر برای «حرکت» آفریده شده. دست دارید، پا دارید، زبان دارید، عقل دارید، توانایی دارید، قوّت دارید، باید حرکت کنید؛ حرکت. رفتن به عرفات، رفتن به مشعر، رفتن به منا.

احترام ذاتی کار

… خدا دوست دارد که وقتی انسان یک عملی را انجام میدهد، آن عمل را محکم‌کاری کند، درست انجام بدهد؛ تعبیر روایت این است: اِنَّ اللهَ تَعالیٰ یُحِبُّ اِذا عَمِلَ اَحَدُکُم عَمَلاً اَن یُتقِنَه.[5] پس پیدا است که عملی که در لسان روایات هست، شامل این‌جور عملی هم هست. این [عمل،] احترامِ ذاتی دارد.

لزوم کار بیشتر برای رسیدن به سطح مطلوب اقتصادی

… بکنم به برادران و خواهران و حضّار عزیز، اوّل، مسئله‌ی اقتصاد و شعار سال[11] است. خب، توضیحات خوبی را آقای رئیس‌‌جمهور بیان کردند و بحمدالله تلاش خیلی خوب و متراکم دارد انجام میگیرد؛ حقّاً و انصافاً انسان این را میبیند و به معنای واقعی کلمه دارد کار میشود. خب در عین ‌حال، نیازها به کار، بیش از اینها است؛ یعنی خیلی باید کار کنیم تا بتوانیم به سطح مطلوب یا لااقل نزدیک به مطلوب برسیم.

ناکامی دشمن با همت جوانان و لزوم تلاش پیگیر و خستگی‌ناپذیر

… تلاش میکنند که اقتصاد کشور را به زانو دربیاورند؛ دشمن به طور جدّی [تلاش میکند]؛ ما این را در برخوردهای خصمانه‌ی آمریکا و بقیّه‌ی همراهان او در طول زمان احساس کرده‌ایم. مقصودشان فروپاشی اقتصاد ایران است؛ مقصودشان به زانو درآوردن کشور از لحاظ اقتصادی است. البتّه با همّت جوانان ما و تلاشهای فراوانی که در این کشور از سوی مردم و مسئولین انجام گرفته، دشمن موفّق نشد و به حول و قوّه‌ی الهی باز هم موفّق نخواهد شد. ولی به هر حال دشمن در قضیّه‌ی اقتصادی علیه جمهوری اسلامی پیگیر است، فعّال است؛ ما هم باید فعّال باشیم، باید پیگیر باشیم، بایستی مصمّم در این راه حرکت کنیم، با فکرِ درست و تلاش خستگی‌ناپذیر و شبانه‌روزی.

تلاش انسان، موجب شمول تفضلات الهی

… البتّه از خدا باید خواست، لکن باید تلاش کرد. دعا و تضرّع و طلب از خدای متعال غالباً آن وقتی اجابت میشود که انسان در راه آنچه از خدا خواسته است قدم بردارد. برای شفای بیماری‌تان دعا میکنید لکن به پزشک هم مراجعه میکنید، و خدای متعال دعای شما را اجابت میکند. ما تحوّل را از خدا میخواهیم، لکن بایستی خودمان هم تلاش کنیم؛ تلاش ما است که موجب میشود خدای متعال تفضّلاتش را شامل حال ما بکند و این مطلوب را برآورده کند.