رفتن به محتوای اصلی

کار فرهنگی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی، برنامه‌ریزی و اثر آن‌ها در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار نخست‌وزیر و اعضاى هیئت دولت— ۱۳۶۸/۰۵/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

کار فرهنگى را درست لخت کنیم، بفهمیم کار فرهنگى یعنى چه. کار فرهنگى آنچه لباس فرهنگى دارد نیست؛ لباس فرهنگى یعنى نوشته و کاغذ و قلم و مانند اینها؛ این میشود فرهنگ امّا کار فرهنگى این نیست. کار فرهنگى یعنى روح فرهنگى در آن باشد، یک حرکت فرهنگى باشد، [فرد را] رشد بدهد و فعل و انفعال را در ذهن او، در مغز او، در جان او، در عواطف او به ‌وجود بیاورد. اگر شما مدرسه درست کردید و این مدرسه در روح این کودکى که هدف شما است و آماج کار تبلیغى شما است، اثر مثبت نگذاشت، این کار چیست؟ میتوانید ادّعا کنید کار فرهنگى است؟ نه، این کار فرهنگىِ ضد است؛ اگر کار فرهنگى باشد، میشود ضد؛ میخواهم حسّاسیّت قضیّه را توجّه بکنید.
مسئله‌ی بعدی این است که کار فرهنگی در دانشگاه، اصل است؛ یک کار فوق برنامه، یک کار حاشیه‌ای نیست؛ به کار فرهنگی اهمّیّت باید داده بشود. البتّه معنای کار فرهنگی کنسرت آوردن در دانشگاه یا مثلاً فرض کنید که حرکات موزون در دانشگاه نیست؛[14] اینها کار فرهنگی نیست، اینها کار ضدّ فرهنگی است. کار فرهنگی یعنی کاری که ذهنها را با فرهنگ انقلاب و فرهنگ اسلام آشنا کند؛ این کار فرهنگی است. مسئولان میدان را برای دانشجوهای ارزشی و برای استادان ارزشی باز کنند؛ بگذارند استاد ارزشی و دانشجوی ارزشی، به معنای واقعی کلمه در محیط دانشگاه تنفّس کنند. البتّه سفارش بنده به دانشجوها و اساتید انقلابی ارزشی هم این است که نقش‌آفرینی کنند. ما به جوانها گفتیم افسران جنگ نرم هستید، شما [اساتید] هم فرماندهان جنگ نرم هستید؛ خیلی خب، فرماندهی کنید، نقش‌آفرینی کنید. جنگ نرم در جریان است. از آن‌روزی که بنده گفتم «جنگ نرم» تا امروز که دو سه سال است، شدّت این جنگ چند برابر شده. دشمن دارد میجنگد با ما. این مسئله‌ی زبان که خانم قهرمانی[15] بیان کردند، خیلی مطلب مهم و نکته‌ی جالبی بود اگر مورد دقّت و توجّه قرار بگیرد. با ما دارند از همه‌طرف از لحاظ فرهنگی میجنگند؛ علّتش هم واضح است و بارها گفته‌ایم. خب باید خودمان را آماده کنیم.

شاهدها (۷۳ پاراگراف)

پاسخ کار فرهنگی باطل، کار فرهنگی حق است

جواب کار فرهنگىِ باطل، کار فرهنگی حقّ است. در مقابل کسی که از ابزار فرهنگی استفاده میکند، ابزار فرهنگی لازم است. امروز یکی از بهترین ابزارهای فرهنگی، نماز جمعه است. نماز جمعه یک تریبون فرهنگی است. روز جمعه است؛ همه جمعند. جوانان میآیند؛ مرد می‌آید؛ زن می‌آید؛ همان جوانی که آن فیلم را دیده یا آن کتاب را خوانده یا آن مقاله‌ی مضرّ را خوانده است، می‌آید؛ پدر و مادر او، …

ایجاد سنگرهای فرهنگی و فرصت کار برای همهٔ مستعدان

… بکنند، مُسِنها و پیرمردها هم باید بکنند؛ همه باید بکنند؛ مسئله، مسئله‌ى یک قشر خاصّى نیست؛ مسئله، مسئله‌ى ایران است، مسئله‌ى اسلام است، مسئله‌ى عزیزترین اندوخته‌هاى یک ملّت است؛ مگر شوخى است؟ دشمن میخواهد با این شوخى کند؛ دشمن میخواهد آن را به بازى بگیرد؛ [لذا] باید جبهه‌ى فرهنگى به ‌وجود بیاید، سنگرهاى فرهنگى باید به ‌وجود بیاید، باید همه کار کنند و امروز روز کار است. امروز روزى است که همه‌ى [افراد] داراى استعداد میتوانند در زمینه‌ى فرهنگى کار کنند؛ کارِ نکرده هم زیاد است و باید انجام بگیرد. این، آن چیزى است که من امروز براى خطاب به همه‌ى اهل فکر و فرهنگ و هنر و ادب و دانش و معلومات و معارف عرض میکنم و آن را یک چیز لازم میدانم. البتّه شما جایگاه خودتان را دارید، شما تبریزى هستید، شما جزو پیشروان هستید و ان‌شاءالله‌ که در این میدان هم جزو پیشروان …

عقب‌ماندگی و کم‌کاری کشور در محصولات فرهنگی در دهه‌های اخیر

… مثلاً این‌که ترجمه کتابهای خارجی، خوب است یا نه؟ من اعتقاد دارم که ما نباید از ترجمه که باب بسیار وسیعی در فرهنگ است، خودمان را محروم کنیم. آثار خیلی خوب در نوشته‌های خارجی هست که می‌توانید از آنها استفاده کنید. هیچ ملتی از ترجمه بی‌نیاز نیست؛ بخصوص ملت ما. زیرا ما در بسیاری از عرصه‌های زندگی، از جمله در عرصه‌ی کار فرهنگی و دستاوردهای فرهنگی و محصولات فرهنگی حقیقتاً عقب هستیم. یعنی در این چندین ده سال گذشته - قبلش را کاری ندارم - که جلو چشم ماست، خیلی کم‌کاری داریم. ملت، روشنفکرها و دست اندرکاران فرهنگی ما، واقعاً آن کاری را که باید، نکرده‌اند. من یادم هست که زمانی مرحوم آل احمد، در صحبتهایی در سال ۴۷ در مشهد - که یک سال قبل از فوتش بود - ادعا می‌کرد و می‌گفت: «ما در تمام طول دوران ورود فرهنگ نو به کشورمان، دوتا یا یکی بیشتر، ترجمه‌ی خوب نداریم.» ادعای او این بود. یعنی می‌گفت: «ترجمه‌های خوب، صورت …

لزوم بازنگری، شناخت و درمان عیوب و افزایش سرعت حرکت

مثل همه‌ى مردم دیگر که وقتى نقصى در کارشان باشد خودنگرى میکنند، بازنگرى میکنند، راه‌هاى جدید را جستجو میکنند، عیوب را میفهمند، علاج میکنند، ]باید[ ببینیم مشکل چیست؛ عیوب را پیدا کنیم، درمان کنیم، راه جدید پیدا کنیم، میان‌بُر اگر هست، بزنیم؛ سرعت اگر کم است، بیشتر کنیم.

پرسش از هدف و اثربخشی پوستر و سیلک در بزرگداشت‌ها

… که چه کار میخواهید بکنید؛ این است مطلب. حالا پوستر و مانند اینها خوب است، بنده هم از آن آدمهایى که ضدّ پوستر باشند نیستم. حالا بعضى‌‌‌‌‌‌ها هستند که از آن طرف افتاده‌‌‌‌‌‌اند که ضدّ پوسترند؛ تا صحبت پوستر، سیلک و همین چیزها بشود، فورى یک ‌‌‌‌‌‌جورى میشوند. بنده حالا آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌جورى نیستم امّا از پوستر و سیلک، شما چه مقصودى را تعقیب میکنید و اینها چقدر آن مقصود را تأمین خواهند کرد؟ این واقعاً یک سؤال است. حالا پنج هزار سیلک در این تهران بزرگ ــ حالا ایران را کار نداریم ــ کجا دیده میشود؟ پنج هزار سیلک یک خیابان را پُر خواهد کرد؛ یعنى ما وقتى ‌‌‌که یک جایى یک سمینارى در یک خیابانى داریم، از دو طرف خیابان وقتى که سیلک بزنیم که همه بدانند که این خیابان جاى این …

نگه داشتن مردم با کار فرهنگی و بی‌ثمری جهاد بدون آن

… باید پشتوانه باشد؛ البته برای کسانی که اهل حقند. کسانی که اهل باطل و سازشند، اصلاً به کار جهادی احتیاج ندارند. بروند سازش کنند و مشکلاتشان را - اگر حل شد - حل کنند. کسانی که اهل حقند، این‌طور نیستند. بدون کار جهادی، کار سیاسی و تحرک، هیچ فایده‌یی ندارد. کار سیاسی، باید پشتوانه‌ی جهاد نظامی داشته باشد و هر دوی اینها، بدون کار فرهنگی بیثمر خواهد بود. کار فرهنگی، مردم را با شما نگه خواهد داشت. اکثرتان یا جمع کثیری از شما، بحمداللَّه عالم، فاضل، درس‌خوانده، زحمت‌کشیده و واردِ به مفاهیم اسلامی و قرآنی هستید. کار فرهنگی را ان‌شاءاللَّه دنبال کنید. ان‌شاءاللَّه که خداوند همه‌ی شماها را موفق و مؤید بدارد.

انتظار کمک به مدرسه و تحصیل مستضعفان از بخش فرهنگی بنیاد

… آدمى از بیرون، در خیابان دارد راه میرود، میفهمد یک بنیادى هست به نام بنیاد مستضعفان که یک قسمت فرهنگى هم دارد، بینه‌وبین‌ا‌لله‌ به ذهنش می‌آید که بخش فرهنگى بنیاد مستضعفان چه کارى باید انجام بدهد؟ یعنى اگر الّا و لابد بخش فرهنگى لازم دارد، باید چه‌کار بکند؟ آدم به نظرش میرسد که بخش فرهنگى بنیاد قاعدتاً باید برود یک جایى که مدرسه ندارد، یک چند مدرسه براى مستضعفان درست کند؛ مثلاً کتاب و دفتر بخرد، بین مستضعفان تقسیم کند؛ یا فرض بفرمایید که به چند دانشجوى مستضعف بورس بدهد، بگوید بروید فلان جا تحصیل کنید؛ یا پولى کنار بگذارد، بگوید هر کس از دانشجوها که مشکل دارد، بیاید [استفاده کند]؛ یا برود جستجو کند و به خانواده‌اى که میخواهند بچّه‌هایشان را دانشگاه بگذارند، [امّا] براى ورودى دانشگاه پول ندارند [کمک کند]؛ آدم از بخش فرهنگى این را میفهمد. بینکم‌وبین‌ا‌لله‌ …

گرایش اصلی به کار فرهنگی مگر آنکه مسئولیتی واجب شود

… دستهاى کارآمد و مغزهاى هوشمند، در جمهورى اسلامى متصوّر نیست؛ هر جا باشند، با همند.بنده قبل از رحلت حضرت امام (اعلى ا‌لله‌ مقامه) که ماه‌هاى آخر مسئولیّت من بود، با خودم فکر میکردم که خواهم رفت و به کارهاى فرهنگى مشغول خواهم شد. این گرایش اصلى ماها است دیگر؛ دوست میداریم به کارهاى فرهنگى بپردازیم. ذهنیّت بنده، آقاى مهندس موسوى و بعضى دیگر از دوستان، غالباً همین‌جورى است؛ یعنى کشش اصلی‌مان به سمت و به طرف کارهاى فرهنگى است؛ مگر اینکه مسئولیّتى بر دوشمان قرار بگیرد و بر ما واجب بشود. البتّه همان وقت هم در یک جمعى گفتم که اگر بر من واجب بشود و تکلیف بشود و من را مأمور کنند به ریاست عقیدتى _ سیاسى گروهان ژاندارمرى زابل ‌-چون میدانم آنجا گروهانى هست و میدانم هم عقیدتى _ سیاسى دارد؛ مثلاً آقاى محتشمى[2] بنده را میفرستادند آنجا- میرفتم مشغول …

مسئولیت همگانی، نه فقط بر عهدهٔ سازمان‌های فرهنگی

امروز نیروی مقاومت بسیج - که مجموعه‌ی عظیمی در سازمان وسیعی از عمدتاً جوانان کشور است - باید این مسؤولیت را بر دوش خود احساس کند که دست جوانان نوخاسته‌ی کشور را در سرتاسر این کشور بگیرد. این کارها فقط بر عهده‌ی سازمانهای موظّف فرهنگی نیست. البته آنها وظیفه دارند، روحانیت وظیفه دارد، گویندگان دینی وظیفه دارند، همه‌ی مسؤولان کشوری به هر نحوی وظیفه دارند؛ اما این سازمانِ عظیم نیروی مقاومت بسیج میتواند این نقش بزرگ را ایفا کند که برای استقرار معنویّت در جامعه، به عنوان ملجأ و پناهگاهِ دلهای باصفای جوانان و راهنمای دلسوز و دردشناس و همدل، دست جوانان را بگیرد. عزیزان من! خود را بسازید و آماده‌ی این نقش عظیم کنید.

امید به تأثیر بیشتر کار فرهنگی صحیح از تحمیل فرهنگ با زور

… و انقلابی و درست و آن را در محیط کار خودتان تأمین کنید. توقع بیشتری هم نداریم. در همان محدوده‌ی کار خودتان و آن مقداری که مسؤولیت شماست. البته کم هم نیست. کوچک هم نیست. محدوده‌ی بسیار مهمی است؛ چون مخاطبش کودکانند. کار کنید تا ببینیم خدای متعال چه خواهد کرد. ان‌شاءالله به کار شما، برکت خواهد داد و تأثیر آن را بیش از تأثیر کار کسانی خواهد کرد که به ظلم و زور. فرهنگی را که مورد علاقه و عقیده‌شان است، بر مردم تحمیل می‌کنند.

اهمیت کار مربوط به جامعهٔ فرهنگی کشور

اوّلاً از زیارت برادران و خواهران ‌- که کار مهمّى را بر عهده گرفته‌اید ‌- خیلى خوشحالم. بحمدا‌لله‌ چهره‌هاى شناخته‌شده‌اى هستید و سوابق انقلابى و اسلامىِ قابل توجّهى در جمع شما هست که بسیار هم باارزش است. و کار هم چون مربوط به مسائل فرهنگى و جامعه‌ی فرهنگى کشور است، کار بسیار مهمّى است. البتّه یکى از کارهاى جامعه‌ی فرهنگیان، رسیدن به امور فرهنگیان است؛ [البتّه] آن امورى که به‌هرحال به شما ارتباط پیدا میکند ‌- نه آن امورى که به مسئولین آن ربط پیدا میکند ‌- مثل همین مسائل فرهنگى یا طرح بعضى از مشکلات و نیازها و پیشنهادها با وزارت ذی‌ربط که …

کار فرهنگی کاری بسیار مهم

… عمل نمیکند؛ خب، او نکند؛ عمل نکردن او بر تقوا، موجب این نمیشود که ما هم بر تقوا عمل نکنیم. ما باید بر اساس تقوا عمل کنیم. خداوند ‌ان‌شاءالله‌ کمک کند که این حقایق را همه‌ی ما ‌- اوّل خود من و بعد هم بقیّه‌ی برادرها و خواهرها ‌- درست بفهمیم و به آن عمل بکنیم. به‌هرحال کار فرهنگى، کار بسیار بسیار مهمّى است.

لزوم برنامه‌ریزی متناسب با خصومت دشمن

… که مغزهاى کارآمد و درخشان و استعدادهاى برجسته، اینجا رشد کنند یا بمانند؛ اصلاً دستگاه‌هایى دارند براى اینکه استعدادهاى درخشان را در کشورهاى مختلف شناسایى کنند و آنها را بربایند؛ چه در دوران کودکى و نوجوانى و جوانى، و چه در دوران به‌ثمررسیدگى و کارایى. خب، پس ما از همه طرف مواجه هستیم با دشمنى و خصومت دشمنان اساسى و فرهنگی‌مان در عالم که نگذارند ما چه در زمینه‌ی فرهنگ عمومى و ذهنیّتها و عمل فرهنگى مردم و چه در زمینه‌ی کار مَدرَسى و تربیت نیروى انسانى، به مقاصد خودمان برسیم. ما باید متناسب با دشمنى دشمن و خصومت دشمن برنامه‌ریزى بکنیم.