رفتن به محتوای اصلی

کار خیر

نام‌های دیگر: کار نیک

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انجام کارهای نیک، مصادیق آن و شتاب در آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جلسه یازدهم تفسیر سوره بقره— ۱۳۷۰/۰۸/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۲
۱۳۷۰۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

«یا موسی نافس فی الخیر اهله واستبقهم الیه». در کار خیر با اهلش منافست کن. منافست یعنی حالت رغبتِ رقابت آلودی که انسان به چیزی پیدا میکند. «واستبقهم الیه»، یعنی به سوی خیر از همه اهل آن سبقت بجو. «فان الخیر کاسمه» «خیر» مثل اسم خودش نیکو و پسندیده است. ظاهراً مراد کارهای نیک و عمومی و احسان به مؤمنین و کمک به برادران و اتّحاد و عبادت پروردگار و زهد در دنیا و دیگر صفات خوب است. لفظ «خیر» یک معنای افعل تفضیلی هم دارد که نشان دهنده بهتر بودن است. میفرماید: کارهای خیر مثل اسمش است و از هر چیز دیگر بهتر است. کارهای نیکی که انسان انجام میدهد، از هر آنچه که به ذهن بگذرد، بهتر است. اگر به عیادت مریض میروید، اگر به مؤمن احسان میکنید، اگر در کارها تعاون میکنید، اگر علم میآموزید، اگر به دنیا بیاعتنایید، اگر جهاد فی سبیل اللَّه و یا امر به معروف و نهی از منکر میکنید و اگر عبادت خدا را انجام میدهید؛ همه‌اینها کارهای خیر است. این کارها از همه اموری که به ذهن انسان بگذرد، مثل مال و فرزند و جاه و مقام و دیگر ارزشهای گوناگون بهتر است. هم مرحوم مجلسی و هم صاحبِ تحف العقول چند احتمال میدهند که یکی از آنها همین احتمال است. احتمالات دیگر هم میدهند که ظاهراً همین احتمال متیقن است.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

مصادیق کار خیر و برتری آن بر مال و فرزند و جاه

… و عبادت پروردگار و زهد در دنیا و دیگر صفات خوب است. لفظ «خیر» یک معنای افعل تفضیلی هم دارد که نشان دهنده بهتر بودن است. میفرماید: کارهای خیر مثل اسمش است و از هر چیز دیگر بهتر است. کارهای نیکی که انسان انجام میدهد، از هر آنچه که به ذهن بگذرد، بهتر است. اگر به عیادت مریض میروید، اگر به مؤمن احسان میکنید، اگر در کارها تعاون میکنید، اگر علم میآموزید، اگر به دنیا بیاعتنایید، اگر جهاد فی سبیل اللَّه و یا امر به معروف و نهی از منکر میکنید و اگر عبادت خدا را انجام میدهید؛ همه‌اینها کارهای خیر است. این کارها از همه اموری که به ذهن انسان بگذرد، مثل مال و فرزند و جاه و مقام و دیگر ارزشهای گوناگون بهتر است. هم مرحوم مجلسی و هم صاحبِ تحف العقول چند احتمال میدهند که یکی از آنها همین احتمال است. احتمالات دیگر هم میدهند که ظاهراً همین احتمال متیقن است.

دیدن پیشرفت کار، بزرگ‌ترین مشوق نیکوکاران

... مشوّق واقعی همین است که ببینند کار پیش میرود... یعنی کار را جوری پیش ببرید که آن کسی که خیّر است و دارد کمک میکند و دارد پول میدهد و دارد وقت میگذارد یا ذهنش را، فکرش را، در خدمت این کار میگذارد، وقتی نگاه میکند به واقعیّت کار، ببیند این کار پیش رفت؛ این بزرگ‌ترین مشوّق است. آن وقت وقتی این شد، رضای خدای متعال هم البتّه هست؛ ما هر کاری که برای خدا بکنیم، هیچ چیز از دست نخواهیم داد؛ یعنی در میزان الهی، پَرِ کاهی هم حذف نمیشود، از نظر دور نمیماند؛ یک ساعت کار کردن، تلاش کردن، فکر کردن، موجب میشود که در میزان الهی کفّه سنگین بشود. …

دیدن ثمرهٔ کار، بزرگ‌ترین مشوق نیکوکاران

… بعید میدانم دولت در این برهه‌ى از سال و از زمان بتواند کمک قابل توجّهى به شما از لحاظ مالى بکند؛ یعنى الان شرایط دولت جورى نیست که بتوانند یک کمک قابل توجّهى بکند؛ لکن سفارش میکنیم. اینها مشوّق نیست که گمرکى نگیرند، یا بگیرند و کم بگیرند؛ اینها مشوّق نیست؛ مشوّق واقعى همین است که ببینند کار پیش میرود. وقتى که این خانم[5] کمک میکند به یک بیمارستان، یا آن برادر[6] ــ که آن روزى که آقایان شیرازى‌ها اینجا بودند،[7] چند نفر اینجا بودند که معرّفى کردند و گفته شد که بیمارستان ساختند یا امثال این کارها ــ وقتى دیدند که این کارى که انجام دادند، این پولى که خرج کردند، دارد از آن استفاده میشود، مردم دارند بهره میبرند، این بزرگ‌ترین مشوّق است؛ این خوب است. یعنى کار را جورى پیش ببرید که آن کسى که خیّر است و دارد کمک میکند و دارد پول میدهد و دارد وقت میگذارد یا ذهنش را، فکرش را در خدمت این کار میگذارد، وقتى به واقعیّت کار نگاه میکند، ببیند این کار پیش رفت؛ این بزرگ‌ترین مشوّق است. وقتى این[طور] شد، …

اهل خیر بودن مردم و نهضت مدرسه‌سازی و بیمارستان‌سازی خیرین

مردم ما اهل خیرند. این واقعیت را نباید نادیده گرفت. مال حالا هم نیست، از سابق هم همین‌طور بوده، حالا هم بیشتر هست. این نهضت مدرسه‌سازی - خیرین مدرسه‌ساز - همین قدر که راه باز میشود برای اینکه مردم بیایند و کمک کنند، شما ببینید چقدر مردم کمک میکنند. این نهضت درمانگاه‌سازی و بیمارستان‌سازی که از قبل از انقلاب در مشهد راه افتاد؛ الان شاید بهترین بیمارستان مشهد یا یکی از بهترین بیمارستانهای مشهد، بیمارستانی است که با همین پولهای مردم اداره میشود و همین خیرین آن را اداره میکنند. در جاهای دیگر هم هست. اخیراً چند ماه قبل از این، از شیراز کسانی آمده بودند پیش من که اینها راجع به کارهای بهداشتی و درمانی کارهای بسیار باارزش و مفیدی انجام داده بودند، که ما توصیه کردیم این را با جاهای دیگر هم درمیان بگذارید و انجام دهید. مردم این‌جورند. این …

شتاب در انجام کار خیر به سبب بی‌خبری از آینده

بسم‌اللَّه‌الرّحمن‌الرّحیم. انسان کار خیر را هرچه زودتر انجام دهد، بهتر است. انسان از یک ساعت بعدِ خود خبری ندارد. من اول وقت مجال و امکان دارم و زنده هستم؛ بنابراین به سوی این کار میشتابم.

بی‌پاداش نماندن کار خوب غیرمؤمن نزد خدا

«انما یتقبل الله من المتقین»[18] : خدا از متقین و پرهیزکاران فقط قبول میکند، این همان قبول عالی است که انسان را به تکامل و به مراحل بالای معنوی میرساند که متعلق به متقین است. اما اگر غیر متقین و غیر مؤمن انفاقی بکند یا یک کار خوبی انجام بدهد خدای متعال آن کار خوب را بیپاداش نمیگذارد، یعنی، یا در همین زندگی پس از مرگ به نحوی به او پاداش خواهد داد، اگر چه آن پاداش با پاداش متقین متفاوت است.

تشویق مردم به مشارکت در مدرسه‌سازی، بیمارستان‌سازی و آزادی زندانیان دیه

یک نکته‌ی مهم در نماز جمعه و خطبه‌ها ــ که این دیگر آخرِ عرایض ما است ــ تشویق آحاد مردم و مخاطبین شما به حضور در میدانهای مختلف است. فرض کنید حضور در میدانهای اجتماعی و خدمات اجتماعی؛ مثلاً بنا میشود در یک شهری مدرسه‌سازی کنند، مردم به شرکت تشویق بشوند، هر کسی هر مقداری که میتواند، هر جوری که میتواند. مثلاً فرض کنید در یک شهری، خیّرین درصدد برمی‌آیند که بیمارستان‌سازی کنند ــ از این کارهای خیر همیشه بوده، الان هم هست و میکنند ــ یا بنا میگذارند دیه‌ی زندانی‌هایی را که به خاطر دیه در زندانند، اداء کنند و آنها را از زندان آزاد کنند؛ از این کارهای خیر. مردم تشویق بشوند به اینکه در این مسائل شرکت کنند؛ این یک میدان است؛ یک میدانِ مسائلِ اجتماعی است.

مدرسه‌سازی کاری با اجر الهی و صدقهٔ جاریه با نیت خالص

… داشت که بحمدالله برطرف شد. و کمکهاى مردم نقش بسیار زیادى داشته است؛ و این کار باید ان‌شاءالله ادامه پیدا کند. شما آقایانى که مسئول این قضیّه هستید و خودتان را درگیر این کار بزرگ و زیبا کرده‌اید، این کار را با شوق و با رغبت و با انگیزه ان‌شاءالله ادامه بدهید؛ بدانید خداى متعال به شما اجر خواهد داد؛ این کار ثواب دارد، این کار حسنه است، این کار صدقه‌ى جاریه است. و نیّتهایتان بحمدالله خالص است، خالص نگه دارید و این کار را پیش ببرید.

فراوانی مردم خیر و لزوم معرفی کار و اعتماد به آنها

البته باید به صداوسیما و مانند اینها هم سفارش بشود - که حالا من میگویم ان‌شاءالله سفارش بکنند - تا آنها هم به افکار عمومى، وجود یک چنین کارى را تفهیم کنند. و خوشبختانه در اطراف کشور شبیه این کارها دارد رشد میکند؛ روزبه‌روز دارد بیشتر میشود. خیّرین درمان در این چند سال اخیر، به‌وجود آمده‌اند که دارند کارهاى خوبى انجام میدهند. به‌هرحال مردم خیّر در کشور فراوان و زیادند و مایلند کارِ خوب انجام بدهند؛ باید کار را به آنها معرّفى کرد و به آنها اعتماد کرد.

لزوم سرعت و سبقت گرفتن در کارهای خیر

… روز مبارکی برای ملت ایران قرار دهد. مردم هم مطمئّناً به سمت صندوقهای رأی خواهند شتافت و آراء خودشان را در صندوقها خواهند ریخت و مثل همیشه، این در راه موفقیّت ملت ایران، گام دیگری خواهد بود. درخواست من از مردم این است که اوّلاً سرعت گیرند و با شتاب حرکت کنند. در هر کار خیری باید سرعت گرفت؛ «و سارعوا الی مغفرة من ربّکم[1] » یا «فاستبقوا الخیرات[2] ». به سوی کارهای خیر باید سبقت گرفت و پیش رفت. هرچه زودتر انسان این‌کار را انجام دهد، بهتر است.

لزوم انجام آن در اول وقت و پرهیز از تأخیر

توصیه‌ی من این است که هر چه بیشتر شرکت کنند، هر چه زودتر پای صندوقها بیایند، معتقدم کار نیک را بایستی در اوّل وقتِ آن انجام داد؛ به تأخیر نباید انداخت.

برتری کار خیری که زود و به‌هنگام انجام گیرد

و این توصیه را هم مثل همیشه میکنم که مردم عزیزمان نگذارند این کارِ بزرگ امروز را برای آخر وقت؛ همین اول وقت بیایند؛ «خیر الخیر ما کان عاجله»؛ بهترینِ کارهای خیر، آن کار خیری است که زود، بهنگام انجام بگیرد. از حالا تا عصر ممکن است انسان برایش یک عارضه‌ای پیش بیاید، کاری پیش بیاید، دستپاچه بشود. الان وقت زیادی است؛ در این فرصت - در ساعات اول روز - مردم بروند.