… حکومت و سیاست جدا میدانند. باید به این نادانان گفت که قرآن کریم و سنت رسول الله- صلی الله علیه و آله- آن قدر که در حکومت و سیاست احکام دارند در سایر چیزها ندارند؛ بلکه بسیار از احکام عبادی اسلام، عبادی- سیاسی است که غفلت از آنها این مصیبتها را به بار آورده. پیغمبر اسلام (ص) تشکیل حکومت داد مثل سایر حکومتهای جهان لکن با انگیزه بسط عدالت اجتماعی. و خلفای اول اسلامی حکومتهای وسیع داشتهاند و حکومت علی بن ابی طالب- علیه السلام- نیز با همان انگیزه، به طور وسیعتر و گستردهتر از واضحات تاریخ است. و پس از آن بتدریج حکومت به اسم اسلام بوده؛ و اکنون نیز مدعیان حکومت اسلامی به پیروی از اسلام و رسول اکرم- صلی …
رنج برای تربیت مردم و نجات مظلومان از ظالمان
شما ملاحظه میکنید که پیغمبر اکرم از همه بیشتر رنج کشید برای تربیت مردم؛ برای اینکه این مظلومین را از دست آن ظالمها نجات بدهد. و بعدش هم کسانی که متعهد بودند و به جای او بودند آنها هم همه رنج کشیدند، و همه- عرض میکنم که- زحمت کشیدند، و همه برای این بود که چه بکنند. خوب، میبینید که پیغمبر اسلام با آن وضعی که آن وقت داشت و بندههایی که همه خاضع او شده بودند، توی مجلس وقتی مینشست …
تشکیل حکومت و بنا نهادن سیاست بر پایهٔ دیانت
رسول الله، پایه سیاست را در دیانت گذاشته است. رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلم- تشکیل حکومت داده است؛ تشکیل مراکز سیاست داده است. و سایر خلفای اسلام تا آنجایی که به انحراف کشیده نشده بود در صدر اسلام، باید همه آنها را نفی کنند. باید آنها را این آخوندهای درباری و این سلاطین نوکر مآب، باید پیغمبر اکرم و خلفای اسلام را طرد کنند، و بگویند که آنها مسلم نبودند. برای اینکه آنها دخالت در سیاست …
نگرانی از استقامت نداشتن امت در تفسیر شیبتنی سورهٔ هود
… سوره هود یک ذیلی دارد و آن این است که: فَاسْتَقِمْ کَما امِرتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ[11] استقامت، خواسته است که ملتها مستقیم باشند. کسانی که به پیغمبر گرایش پیدا کردند و رسیدند به اینکه پیغمبر، پیغمبر اسلام است و ایمان به او آوردند، اینها هم باید مستقیم باشند. پیغمبر برای این ذیل میفرماید که: شَیَّبَتْنی سوُرَه هُود و الّا استقامت خودش را، خوف نداشت از اینکه خودش استقامت داشته باشد. داشت، خودش میدانست دارد، اما میترسید که ما استقامت نداشته باشیم. اگر ببینید که در بین تودههای مردم، در بین اشخاص، دلسردی برای این نهضت پیدا میشود، بدانید استقامت توی کار نیست یا دارد میرود از دست. کاری بکنید که این تودههای مردم استقامت داشته باشند در این نهضتی که کردهاند. این نهضت یک امر الهی است. و خدا فرموده است …
سختیهای پیوستهٔ زندگی آن حضرت در مکه و مدینه
آقایان باید آن قضایایی که در صدر اسلام گذشته است، آن سختیهایی که به خود پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله- گذشته است، آن وقتی که در مکه بودند، و همان وقتی که در مدینه بودهاند، [ملاحظه نمایند] اگر کسی تاریخ ایشان را ببیند، میبیند که ایشان یک روز میشود گفت خوش نداشته است، البته خوش به اعتبار نظرهای مادی و هر روزشان اشتغال به اموری داشتهاند و برای ایشان زحمت مهیا میکردند. آن وقت که در مکه بودند آن بساطی که قریش سر ایشان آوردند، آن قدر اهانت، آن قدر اذیت که نتوانست ایشان بماند در خود مکه و آنها هم ایشان را حصر اقتصادی کردند نمیگذاشتند چیزی به ایشان برسد. گاهی اینها با یک زحمتهایی [ثروت] گیر میآوردند؛ مثل خدیجه[1] که یک ثروتمندی بود و به پای پیغمبر ریخت، آنجا رسید که میگویند پوست چیز را میمکیده است که یک قوّتی بگیرد. ما باید فکر کنیم که پیغمبر چه کرده است. برای چی این کارها را میکرده است، یک بشر است، اما …
نقل بوسیدن پینهٔ کف دست کارگر به نشانهٔ ارزش کار
… باید شما خودتان بعد فکرش را بکنید و مطالعه کنید در بین خودتان. جوانهای خودتان را مقایسه کنید با آنهایی که بیکار میگذرانند و به هرزه دری و به هرزهگری عمر خودشان را میگذرانند، و آن ارزشی که شما دارید، شما برادران دارید و آن ارزشی که اسلام به شما داده است. از پیغمبر اکرم شنیدهاید که نقل شده است که کف دست یک کارگر را- یعنی، همان محلی که کار درش تاثیر کرده و پینه بسته- آنجا را بوسید و این، یک نشان ارزش است برای کارگر در طول تاریخ؛ پیغمبر اسلام، که اولین فرد انسانهاست و بزرگترین انسان کامل است، نسبت به کارگر آن طور تواضع بکند و کف دست او را که علامت کار است، ببوسد! این نکته دارد که کف دست را بوسیده، نه پشت دست را؛ کف دست آثار کار درش هست، میخواهد ارزش کار را به عالمیان اعلام کند، به مسلمین اعلام کند که ارزش کار این است که آنجایی که کارگر کار کرده است، در اثر کار یک نشانهای پیدا کرده است؛ من آنجا را میبوسم که ملتهای …
بوسیدن کف دست کارگر با تواضع و اعلام ارزش کارگر
… [فعالیت میکنند] و خود کشورهای کمونیستی و سرمایه داری، این دو بلوک سرمایه داری و کمونیستی، نسبت به کارگر چه جور هستند و اسلام نسبت به کارگر چه جور است. اول شخص اسلام را من عرض کردم. اول شخص اسلام، مصدّع[3] اسلام بود و شارع اسلام از قِبلَ خدای تبارک و تعالی. رفتار او با کارگر آن بود عرض کردم که کف دست کارگر را با تواضع بوسید و این نشان کارگری را بوسید و برای کارگران افتخار ایجاد کرد. ارزش انسانی را توجه داشت که کارگر [انسان است؛] کارگر آن روز استقلال داشت و هر چه کار میکرد برای خودش بود و استقلال داشت و ارزش داشت و آن ارزش را، محل ارزش را بوسید پیغمبر اکرم و اعلام کرد ارزش کارگر را.
مشاهدهٔ بیحجاب حقایق و رنج از نرسیدن انسانها به کمال
و اینها معجزه رسول اکرم است که با مبدا وحی آن طور آشنایی دارد که اسرار وجود را برای او بازگو مینماید و خود با عروج به قلّه کمال انسانیت حقایق را آشکارا و بدون هیچ حجاب میبیند و در عین حال در تمام ابعاد انسانیت و مراحل وجود، حضور دارد و مظهر اعلای هُوَ الاَوّلُ وَ الْآخِرُ وَ الْظّاهِرُ وَ الْباطِن[7] میباشد، و میخواهد همه انسانها به آن برسند و چون نرسیدهاند گویی رنج میبرد، و شاید طه. ما انْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرآنَ لِتَشْقی[8] اشاره لطیفهای به آن باشد و شاید ما اوذی نبیّ مثل ما اوذیت[9] نیز مربوط به همین معنی باشد.
تأسف جانفرسا از ایمان نیاوردن مشرکان از سر عشق به بندگان
راستی چرا پیمبر خاتم- صلی الله علیه و آله و سلم- از ایمان نیاوردن مشرکان آن گونه تاسف و تاثر جان فرسا داشت که مخاطب شد به خطاب لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلی آثارِهِم انْ لَمْ یُوْمِنُوا بِهذا الْحَدِیثِ اسَفاً[19] جز آن که به همه بندگان خدا عشق میورزید و عشق به خدا عشق به جلوههای او است. او از حجابهای ظلمانی خودبینیها و خودخواهیهای منحرفان که منجر به شقاوت آنان و منتهی به عذاب الیم جهنّم که ساخته و پرداخته اعمال آنان است رنج میبرد و سعادت همه را میخواست؛ چنانچه برای سعادت همه مبعوث شده بود و مشرکان و منحرفان کوردل با او که برای نجات آنان آمده بود دشمنی میکردند.
غربت و مظلومیت و اطاعتنشدن حتی از سوی نزدیکان
… معدود انگشت شماری که بگذرید، دیگر اینها قابل مقایسه با این پاسدارهای ما، با این قوای انتظامی و نظامی ما نیستند. شما کدام ملت را سراغ دارید که با این همه گرفتاری و رنج و با این همه شهید دادن و خون دادن و با این همه زجر و ناکامی، این طور مستقیم ایستاده باشند؟ آن عراق و کوفه و آنها در صدر اسلام و آن مکه و مدینه در صدر اسلام، صدر نورانی اسلام، پیغمبر در زمان خودش غریبتر و مظلومتر بود از حالا؛ اطاعتش را نمیکردند؛ نزدیکانشان هم اطاعتش را نمیکردند. امیر المومنین- سلام الله علیه- در صدر اسلام، مظلومتر از هر حاکمی در هر وقت بود. آن قدر اذیتش میکردند! همان مقدسها ایستادند مقابلش، گفتند: باید [قبول کنی] قرآن را بالای نیزه کردند [گفتند]:
تجلی تمامعیار مکتب توحید در مکتب محمدی
… و بالاترین و ارزشمندترین مقصدی است و مقصودی است که از صدر عالم در ازل و از پس این جهان تا ابد عرضه شده است و خواهد شد؛ و آن مکتب الوهیت به معنی وسیع آن و ایده توحید با ابعاد رفیع آن است که اساس خلقت و غایت آن در پهناور وجود و در درجات و مراتب غیب و شهود است؛ و آن در مکتب محمدی- صلی الله علیه و آله و سلم- به تمام معنی و درجات و ابعاد متجلی شده؛ و کوشش تمام انبیای عظام- علیهم سلام الله- و اولیای معظم- سلام الله علیهم- برای تحقق آن بوده و راهیابی به کمال مطلق و جلال و جمال بینهایت جز با آن میسر نگردد. آن است که خاکیان را بر ملکوتیان و برتر از آنان شرافت داده، و آنچه برای خاکیان از سیر در آن حاصل …
قیام یکتنه و نهی از هراس از کمی نیرو
… پس از دیگر حل میکند، و در ظرف چهار سال تمام چیزهایی که یک کشور مستقل باید داشته باشد. دارا هست، در عین حالی که همیشه در فشار بوده و همیشه در محاصره اقتصادی و در محاصره نظامی بوده. مایوس از خدا نباشید، خدا را حاضر بدانید و قدرت خدا را در همه جا فعال بدانید. و مراجعه به صدر اسلام بکنید که یک نفر انسان به تمام معنا، لکن در نظر کفار ضعیف و مستضعف، قیام کرد و یک انقلاب به این بزرگی را که دنیا را تحت سیطره خودش درآورده است ایجاد کرد. از وحدت افراد و کمی افراد هراس نکنید که خدای تبارک و تعالی به شما کمک میکند، و وقتی که شما نصرت بکنید از خدای تبارک و تعالی، وعده نصرت داده است و کمی عده با اینکه قدرت روحی در کار باشد و انسجام در کار باشد و تعهد به اسلام در کار باشد، اسباب ضعف نخواهد شد.
فدا کردن همهٔ داشتهها در راه اسلام و نداشتن آسودگی
… حالی که بسیار از بزرگانمان را از دست دادیم و بسیار از جوانان ارزشمندمان را از دست دادیم و خسارات بسیار بر ما وارد شد از دست دشمنها، مع ذلک آنچه که به دست [آورد] اسلام عزیز بود، و اسلام ارزش دارد که همه چیز در راه او داده بشود، چنانچه اولیاء خدا چنین کردند. پیغمبر اسلام هر چه داشت در راه اسلام داد؛ در تمام عمر آسودگی نداشت این سرور. و حسین بن علی- سلام الله علیه- همه چیزش را فدای اسلام کرد و در صدر اسلام همه چیز فدای اسلام بود، و ما هم باید اقتدای به آنها بکنیم، و ما هم امت همان پیغمبر و شیعه و پیرو همان اشخاصی هستیم که در صدر اسلام بودند. ملتها باید از جا برخیزند، اگر بنشینند و منتظر …
جلب نظر مردم و توجه دادن آنان به حق، سرمشق مسئولان
… خلاف اسلام است، اگر این طور بشود و تکرار بشود، این خطری است برای شما و برای همه. و اگر دولت هم بخواهد این طور مشی که گاهی وقتها میشود، این را ادامه بدهد و مردم را در فشار قرار بدهد، بازار را در فشار قرار بدهد، بداند که فاتحه آن دولت هم خوانده خواهد شد. جلب نظر مردم از اموری است که لازم است. پیغمبر اکرم جلب نظر مردم را میکرد. دنبال این بود که مردم را جلب کند، دنبال این بود که مردم را توجه بدهد به حق. شما هم باید دنبال همین معنا باشید، دولت باید دنبال همین معنا باشد، ارتش باید همین معنا را داشته باشد، پاسدارها باید همین طور باشند. اگر خدای نخواسته، بعضی از پاسدارها جوانی بکنند و یک کاری که بر خلاف موازین است انجام بدهند، اگر این تکرار بشود خدای نخواسته، چشم مردم از آنها، رای مردم از آنها برمیگردد و مورد سئوال واقع میشوند و این مصیبت است. شما گمان نکنید که قدرت نظامی شما را نگه داشته …
میلاد پیامبر، مبدأ حرکت معنوی انسانها در محیط آلوده به شرک
من قبلًا تبریک این عید بزرگ سعید اسلامی را که در آن روز مبدا حرکت انسانها به سوی عالم دیگر بنیانگذاری شد و مبدا حرکتهای معنوی در محیطی که آلوده به همه شرکها و پلیدیها بود، تبریک عرض میکنم. و به همه ملت اسلام تبریک ولادت با سعادت رسول اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- و ولادت فرزند بزرگوارش، مبدا همه فیضها و حامل پیامهای رسول اکرم، حضرت صادق- سلام الله علیه- تبریک عرض میکنم. و به همه مهمانان عزیزی که از بلاد مختلف تشریف آوردند، ائمه جمعه و شاید …
عبرت از تنهایی پیامبر و پیشبرد کار با اتکال به خدا
… و میبینند. تکلیف نیست؟ مسلمین دیگر در این عصر تکلیفی ندارند؟ مسلمین تنها هستند؟ ما نباید از تاریخ رسول الله عبرت بگیریم؟ یک نفر آدم پاشد و همچو کارهایی کرد. ما نباید از تاریخ عالم عبرت بگیریم که یک نفر موسی پاشد و با فرعون چه کرد؟ ما باید عبرت بگیریم. آقا آن روز پیغمبر اکرم عدهای همراهش نبود، خودش بود و خودش با همه دشمنها، حتی عشیره خودش دشمنش بودند. لکن اتکال به خدا، توجه به او، فنای در او، کار را پیش برد. نمیشود که انسان هم خودپرست باشد و هم خداپرست. نمیشود که انسان هم منافع خودش را ملاحظه کند و هم منافع اسلام. باید یکی از این دو تا باشد، یا باید الهی باشد یا شیطانی، این دو راه است. شما علاج بکنید مردم را به اینکه از این هواهای نفسانی بیرون بروند.
همراهی فقیران با اسلام و اشکال مخالفان به پستی یاران
… یعنی، اگر جنگ میکردند برای خدا بود و اگر صلح میکردند برای خدا و اگر دعوت میکردند برای خدا. و هیچ یک از انبیا را سراغ نداریم که گوشهگیری کرده باشد؛ چوپان است، عصایش را بر میدارد و راه میافتد برای نجات مردم و فرعون، ولی فرعون نتوانست نجات پیدا کند. و اسلام است که راه افتاد با همین فقیرها و با همین مردم که در نظر اشخاص دیگر مردم پایین بودند و اشکال به پیغمبر میکردند که با تو یک دسته اراذل و مردم پست هستند! و امروز تمام خوبیهایی که در دنیا هست و تمام آثار خیر، اثر دعوت انبیاست؛ یعنی، مردمی که دعوت انبیا را قبول کردند، آثار خیر گذاشتند و یک دسته هم که اعوجاج داشتند و آثار خیر گذاشتند، باز هم اینها از آثار انبیاست؛ برای اینکه آثار انبیا اسباب این شد تا آنها از خوف …
سیر الی الله بودن جنگ و حکومت در سیرهٔ او
همین کاری که شما میکنید در وزارت خارجه و سفرا در خارج، چنانچه راه مستقیم اسلامی باشد، خودش «سیر الی الله» است. «سیر الی الله» لازم نیست که انسان گوشهای بنشیند و بگوید من «سیر الی الله» میخواهم بکنم. خیر، «سیر الی الله» همان طوری [است] که سیره انبیا و خصوصاً پیامبر اسلام [بود] و کسانی که مربوط به او بودند؛ در عین حالی که در جنگ وارد میشدند، آدم میکشتند، کشته میدادند، حکومت داشتند، همه چیز داشتند، همهاش «سیر الی الله» بود. این طور نبود که آن روزی که حضرت امیر مشغول به قتال است «سیر الی الله» نباشد، آن روزی که مشغول نماز است، باشد. خیر، هر دویش «سیر الی الله» است و لهذا، پیامبر میفرماید که ضَرْبَهُ علیٍّ یَوْمَ اْلخَنْدَق افْضَلُ مِنْ عِبادَهِ الثَقَلَیْن[2] این برای این است …
اشکال درافتادن با آمریکا، همان اشکال بر درافتادن پیامبر با ابوسفیانها
اگر آقایان توقع دارند که خوب شما چرا با امریکا در افتادید که این جنگها واقع بشود و این بساط بشود، ما میدانیم که در افتادن با امریکا و همه قدرتها این توابع را دارد، لکن این اشکالی است که ما باید، این آقایان باید به خود پیغمبر بکنند که چرا با «ابو سفیان» ها درافتادی تا عمویت[1] را بکشند؟ تا آن افراد به آن بزرگی را بکشند؟ خوب، تو هم تسلیم میشدی تا آنها [کشته نشوند] گوشه خانهات مینشستی! به امیر المومنین هم این اشکال وارد است. اشکالی که آقایان میکنند اگر وارد باشد به ما، به او هم وارد است؛ خوب، شما چرا با معاویه مخالفت کردی؟ خوب، همه گفتند معاویه را بگذارد در حکومت شام باقی باشد و از او عفو بشود و چرا گفتی که من یک ساعت ظالم را نمیگذارم سر …
حضور در همهجا و کناره نگرفتن از صحنه برای ذکر در مسجد
من امیدوارم که شما آقایان با صفای قلب در کنار یکدیگر باشید و مردم را به صلاح و سداد[2] دعوت کنید و همه در صحنه باشید و مردم را به حضور در صحنه دعوت کنید. این طور نیست که آدم خوب کسی باشد که در کناری نشسته باشد و تسبیحی دست بگیرد و در مسجد ذکر بگوید. اگر انسان خوب این گونه بود حضرت رسول- صلی الله علیه و آله و سلم- و حضرت امیر مومنان هم این کار را میکردند. ما ندیدیم در تاریخ کسی گفته باشد رسول اکرم و امیر مومنان در جایی از صحنه کنارهگیری کنند و در مسجد بنشینند و ذکر بگویند، بلکه بعکس در همه جا حضور داشتند و در صحنه بودند. بنا بر این، اینکه عدهای نشستهاند و میگویند باید کنارهگیری کرد، درست نیست.
گرفتاری از حاضر نشدن مردم برای جنگ و کمک
ما تاریخ صدر اسلام را میبینیم که آنهایی که برای خدا کار میکردند با چه مشکلاتی روبرو بودند، خود پیغمبر با چه مشکلاتی روبرو بود، حضرت امیر با چه مشکلاتی روبرو بود. قرآن چقدر شکایت میکند از مردمی که حاضر نیستند که به جنگ بروند، حاضر نیستند که- عرض میکنم- کمک بکنند. خود پیغمبر چقدر در این امر گرفتاری داشت، حضرت امیر چقدر صحبت میکرد در این امور، حتی گاهی نفرین میکرد که اینها حاضر نیستند به هیچ کاری. بحمد الله که اینجا بدون نفرین، مردم حاضر [ند] و حاضر به احسن [وجه] بودند. چیزی است که خدا کرده است؛ نعمتی است که خدا به ما داده است. همه ملت ما الآن همه جور حاضرند. و ما تبلیغات سوء را باید خنثی کنیم؛ یعنی، آن به عهده این قشر از جمعیت روحانیون است که این …
ادامهٔ تبلیغ اسلام با وجود تهمتها و ناسزاها
… در هر صورت، ما باید مهیا باشیم و مردم باید در وضع موجود و با جنگ تحمیلی که درگیر آن هستیم و همه ابرقدرتها با ما دشمناند، فکر این را بکنند که دولت در چه وضعی و با چه مشکلاتی روبروست و توقع این را نداشته باشیم که هر چه میخواهیم، در خانه ما حاضر باشد. و همه میدانیم که این دشمنیهاتازگی ندارد؛ چرا که در زمان پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- چه تهمتها و ناسزاها به ایشان میگفتند، ولی ایشان از تبلیغ دین اسلام دست برنمیداشت. و حالا اگر کم و کسری در مملکت وجود دارد، ما متاثریم و دولت و مسئولین با همه توان خود در رفع کمبودها میکوشند و کارهای مهمی انجام دادهاند که امیدوارم به یاری خداوند بهتر بشود.
ناشناخته نشستن در مسجد و مأمور بودن همه به اطاعت از ایشان
… پایین ندارد و آن «دوله» ها و «سلطنه» ها رفتهاند و ما خودمان هستیم، لکن باید نظم و نظام باشد. شما باید برای خدا مراتب و سلسله مراتب را حفظ کنید. و اگر بنا باشد هر کسی خودش رای بدهد و علی حده عمل بکند، آن وقت است که معنویات و موفقیتهای عادی هم از بین میرود. و شما میدانید با آنکه پیغمبر اکرم در مسجد مینشست و کسی که وارد میشد نمیدانست که کدام یک از آنها پیغمبر است، با این حال، همه مامور اطاعت از او بودند. ما همه با هم برادر هستیم، لکن اگر نظام نباشد، برادری هم به هم میخورد؛ مثلًا، اگر در جنگ بنا باشد از فرماندهی اطاعت نشود، مسلماً شکست خواهیم خورد. در جنگ، آن وقتی شکست نیست که همه گوش به فرمان کسی باشند که وقتی نقشه و فرمان میدهند همگی به آن عمل کنند: وَ …
مأموریت هدایت پس از رسیدن به مرتبهٔ عالی انسانیت
… بلکه مامور به آشنا نمودن و آشتی دادن گمراهان، با این جلوهها هستند، اگر چه کم توفیق یافتهاند. و آنان که با رسیدن به بعض مقامات و نوشیدن جرعهای از خود بیخود شدند و در صعق باقی ماندهاند گرچه به کمالاتی بزرگ راه یافتهاند لکن به کمال مطلوب نرسیدهاند. موسی کلیم- صلوات [اللّه] و سلامه علیه- که از تجلّی حق به حال صعق افتاد با عنایت خاصّه افاقه یافت و مامور خدمت شد، و رسول اللّه خاتم با رسیدن به مرتبه عالی انسانیت و آنچه در وهم کس نیاید، به مظهریّت اسم جامع اعظم با خطاب یا ایُّها الْمُدَّثِّرُ. قُمْ فَاَنْذِر[10] مامور هدایت شد.