رفتن به محتوای اصلی

پیامبر اکرم (ص)شخص

نام‌های دیگر: رسول خدا (ص)، رسول اکرم (ص)، پیامبر اسلام (ص)، حضرت محمد (ص)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیامبر اسلام و زندگی، رسالت و سخنان او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه عرفانی : مکتوب عرفانی به آقای میرزا جواد همدانی (حجت)— ۱۳۱۴/۰۴/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۱۴ تا ۱۳۶۷
۱۳۱۴۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۴۴ پاراگراف)

انسان کامل در رأس عالم و مظهر اسما و صفات الهی

… به حسب مراتب وجودشان، به حسب مراتب کمالشان برداشتهایی دارند، لکن محدود است. باید خودشان سِیر بکنند و مراتب کمال را یکی پس از دیگری به آن برسند و به اندازه کمالی که پیدا می‌کنند از این حقایق و مِن‌ جمله بعثت برداشت- به حسب آن مقدار از کمال که دارند- بکنند. رسول خدا- صلّی الله علیه و آله و سلم- انسان کاملی است که در راس مخروطه این عالَم واقع است. ذات مقدس حق تعالی که غیب است و در عین حال ظاهر است، مستجمع همه کمال به طور غیر متناهی است، در رسول اکرم متجلی است به تمام اسما و صفات و در قرآن متجلی است به تمام اسما و صفات.

اندوه از اجابت اندک دعوت و خواست انسان کامل‌شدن همه

پیغمبر غصه می‌خورد برای اینکه، دعوت می‌کند و اجابت کم می‌شود؛ فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَّفْسَکَ.[7] و یکی از غصه‌های انبیا هم همین است که تعلیماتشان را نتوانستند به ثمر برسانند به آن طوری که تعلیم اقتضا می‌کند. پیغمبر می‌خواست همه مردم را علی بن ابی طالب کند ولی نمی‌شد. و اگر بعثت پیغمبر هیچ ثمره‌ای نداشت الّا وجود علی بن ابی طالب و وجود امام زمان- سلام الله علیه- این هم توفیق بسیار بزرگی بود. اگر خدای تبارک و تعالی، پیغمبر را بعث می‌کرد برای ساختن یک همچه انسانهای کامل، سزاوار بود؛ لکن آنها می‌خواستند که همه آن طور بشوند، …

بخشیدن غنایم جنگ حنین به اهل مکه و مخالفان

… در کردستان و فداکاری می‌کنید، این فداکاری در دنیا عوض ندارد که شما عوض بگیرید. اگر توی ذهنتان آمد برویم یک عوضی بگیریم، معلوم می‌شود برای خدا نبوده، برای دنیا بوده. اگر قضیه تقسیم اموال است، این معلوم شد مال دنیا بوده که حالا می‌خواهند تقسیم اموال بکنند. در جنگ «حنین» که مسلمین پیش بردند و غنایمی به دست آوردند، پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- تمام این غنایم را داد به همین اهالی مکه و ابو سفیان و امثال اینها، همه غنایم را به آن کسانی که مخالفش بودند داد.

پاسخ به گلهٔ یاران در تقسیم غنایم: سهم شما پیامبر است

بعضیها گله کردند که آخر مثلًا چه، ما هم بودیم، فرمود که شما حاضر نیستید که آنها شترها را ببرند و شما پیغمبر همراهتان باشد؟ آنها شتر بردند، قسمت شما پیغمبر است. حیف است انسان فداکاری بکند، آن وقت شتر بخواهد.[4] شما که الآن بعضی‌تان در، شاید خودتان هم بودید در کردستان، و آن وقایع کردستان و آن فداکاریها، حالا که‌ برگردید شتر می‌خواهید؟! برای خودتان یک چیزی می‌خواهید؟! چیزی می‌تواند مقابل این فداکاری باشد؟! بگذرید از …

یکسانی ظاهری کار پیامبر و منافق و تفاوت الهی و شیطانی بودن آن

… می‌دادند، و بین آنها پیغمبر اکرم بود و اشخاصی که تبعیت مطلق از او کرده بودند بود و منافقها هم بودند و آنهایی که هجرت نکرده بودند آنها هم بودند، کار [همه‌] به حسب صورت مثل هم بود: همه جنگ می‌رفتند، همه فرض کنید کار دیگر می‌کردند؛ لکن معناش با هم فرق می‌کرد. آن کاری که از رسول خدا- صلی الله علیه و آله- صادر می‌شد با آن کاری که از یک منافق صادر می‌شد در صورت یکی بود؛ معناش دوتا بود. آن الهی بود؛ این شیطانی بود. آن کسی که گرفتار این ظلمتها هست کارهایش هر چه کار هم بکند، نورانیت ندارد؛ و لو کارهایی که عبادی باشند باز آن نورانیت درش نیست؛ فقط یک ادای تکلیفی است. نماز می‌خواند، [اما] نماز [او] یک ادای تکلیفی است که معاقب نیست برای اینکه [نگویند] چرا نخواندی. لکن نماز، …

خطاب الهی به پیامبر دربارهٔ تخلف به‌عنوان سرمشق تکلیف مردم

… که اگر یک چیزی بر خلاف آن چیزی که من گفته بودم بگویی «، وتینت»[1] را قطع می‌کنم. اخذت می‌کنم و رگ کمرت را پاره می‌کنم. برای اینکه اجرا باید بکنی آن که اسلام گفته. تو مجری آن هستی. البته معلوم بود که او مجری است و البته معلوم بود که هیچ وقت تخلف نمی‌کند. لکن سرمشق است این. به آن فرد اول این اخطار را می‌کند تا من و شما بفهمیم مطلب را. تکلیف‌مان را بفهمیم. به فردی که معلوم است، خدا هم می‌داند این را که این تخلف کن نیست، یک قدم آن طرف نخواهد گذاشت، لکن به او به طور اینکه اگر این کار را بکنی، به او می‌گوید تا همه مردم تکلیفشان را بفهمند که اگر پیغمبر این طور است دیگران هم همین طور. و اگر ما تخلف کنیم از قوانین الهی، تا یک حدودی خدای تبارک و تعالی، مهلت می‌دهد. لکن یک وقت هم اگر از مهلتش گذشت دیگر معلوم نیست چه خواهد شد. حالایی که ما همه فریاد می‌زنیم و بر ضد این اشخاصی که همه چیز ما را بردند این صداها را می‌کنیم که امریکا کذا، اگر …

انزوا در مکه و شکست در برخی جنگ‌ها

ما تاریخ اسلام پیشمان هست و می‌بینیم که پیغمبر اکرم در بعضی از جنگها شکست خورده. در مکه هم که بوده است دائماً در انزوا، و بدون اینکه بتواند یک کاری انجام بدهد. گاهی حبس بوده است توی آن غار. خوب، حبس بود آنجا. مدینه هم که تشریف آوردند، البته نهضت را پیش بردند، لکن [در] بعضی جنگها شکست خورد. حضرت امیر- سلام الله علیه- هم در جنگ با معاویه شکست خورد. یعنی شکستی که از لشکر خودش، از آن اشخاص نادان مقدس مآب شکست خورد. حضرت سید الشهدا هم شکست خورد و کشته شد. اما پیروزی نهایی را داشتند آنها. مکتبشان شکست نخورد با کشته دادن. دشمنشان را عقب زدند. معاویه و …

تحمل مشقت فراوان در راه خدا و لزوم پیروی از او

… که از شمال آمده‌اند، آنها هم راه را که طی کرده‌اند، راه خدا بوده است، برای خدا بوده است. آن چیزی که سهل می‌کند مشکلات را، این است که ما برای اسلام تحمل زحمت می‌کنیم. ما از موالی خودمان، از آقایان خودمان، از اولیای خودمان، از معصومین خودمان تبعیت می‌کنیم. ما از رسول خدا- صلی الله علیه و آله و سلم- تبعیت می‌کنیم. آنها هم تحمل مشاق[3] زیاد کردند. مشقتهایی که برای ما شاید ممکن نیست که تحمل کنیم. آن قدری که پیغمبر خدا تحمل مشقت برای خدا کرد، ماها نمی‌توانیم. لکن ما هم قطره‌ای هستیم از این دریای بی‌پایان، به اندازه‌ای که یک قطره، یک ذره می‌تواند فداکاری کند، باید فداکاری کنیم. این اسلام است و قرآن است و خدا.

مجری قانون خدا و بی‌حکمی در برابر آن

… هیچ ابداً از خودشان یک‌ مطلبی یک جریاناتی نبوده است. آنها دنبال این بودند که قانون را اجرا کنند. البته در بعضی از اموری که، امور جزئیه بوده است، خوب، حاکم دخالت داشته است. اما در اصول و در آن چیزهایی که باید در کشوری اجرا بشود، تابع قانون الهی بودند. اصلًا رسول خدا- صلی الله علیه و آله- که در راس همه است، هیچ وقت یک مطلبی، یک حکمی، یک قانونی نداشته است در مقابل قانون خدا، مجری قانون خدا بوده است.

غلبه بر دشمنان با یاران و تجهیزات اندک به سبب اتکال به خدا

… که اگر پیغمبر اسلام غلبه کند، آنها دیگر آن ظلمها را، آن غارتگریها را نمی‌توانند بکنند. از این جهت، مجهز شدند و همه قشرها را تجهیز کردند بر ضد رسول خدا، و بحمد الله موفق نشدند. و امروز همان معنی است. همان معنایی که در صدر اسلام بود و مواجهه اسلام بود با کفر. و پیغمبر اکرم تجهیزاتی نداشتند. اینها عددشان کم، تجهیزاتشان کم و آن طرف دارای ثروتهای زیاد، تجهیزات زیاد. مع ذلک چون خدا می‌خواست، چون اتکالشان به خدا بود، از این جهت غلبه کردند. افراد کم بر افراد زیاد غلبه کردند. و افرادی که هیچ تجهیزات صحیحی نداشتند، بر افرادی که قشرهای مختلفی که از اطراف جزیره العرب جمع شده بودند که نگذارند اسلام محقق بشود، افراد کم و تجهیزات کم، بر افراد زیاد و تجهیزات زیاد غلبه کردند. برای اینکه، اتکالشان به خدا …

جنگ‌های پیامبر در مدینه برای رساندن مردم به سعادت

زمان رسول الله سیزده سالی که در مدینه بودند هیچ سالی بی‌جنگ نبود. همه‌اش جنگ بود. جنگ نه جنگی که این حکومتها می‌کنند. برای رساندن مردم به سعادت. پیغمبرها می‌بینند که مردم غرق دارند می‌شوند؛ غرق در آتش می‌شوند. آنها می‌بینند آن ظلمتهایی که به ماها احاطه کرده است، و آن چیزهایی که ما را دارد می‌کشد طرف چاه ویل؛ جهنم. آمده‌اند که ماها را نجات بدهند. با موعظه نجات بدهند. با زور نجات بدهند. پیغمبر اکرم- در …

برتری پیامبر بر همهٔ موجودات به سبب فهم و عمل به قرآن چنان‌که هست

… نمی‌شود، انسان است که هم در طرف کمال، ما فوق همه چیز است هم در طرف شقاوت و نَفْس، ما فوق همه است. اگر تربیت بشود، آن تربیتی که کتابهای‌ الهی- قرآن کریم- آن تربیت را متکفّل[1] شده است، اگر ما تربیت بشویم به تربیتهای قرآنی، بالاترین موجود در کمال خواهیم شد. پیغمبر خدا که افضل موجودات است برای این است که آن طور که هست، فهمیده است، و آن طور که هست عمل کرده. هر کس قرآن را آن طور که هست بفهمد و آن طور که هست عمل کند، آن طور که دستور داده است عمل بکند، این از تمام موجودات افضل می‌شود. لکن نه آن طوری که پیغمبر می‌فهمد کس دیگر می‌تواند. نه آن عملی که او می‌کند کس دیگر می‌تواند. و لهذا او افضل است. و اگر چنانچه یک علف …

بی‌فایده بودن پیامبری بدون پیروی از او

… پیروی نداشته باشیم، یا پیروی‌مان بسیار ضعیف باشد، ما به حسب واقع، شیعه نیستیم، به حسب ادعا شیعه هستیم. اگر ما ادعامان این باشد که قرآن، کتاب ماست، لکن هیچ صفحه‌ای از قرآن را به آن عمل نکرده باشیم، قرآن را ادعا داریم که کتاب ما است، به حسب واقع کتاب ما نیست. اگر ما بگوییم پیغمبر، پیغمبر ما هست، ادعایش آسان است، لکن تا پیروی ازش نکنیم، نمی‌توانیم بگوییم پیام‌آوری است از خدا. اگر ما به حرف او اعتنا نکنیم، پیامبریش برای ما فایده ندارد. و اگر چنانچه به حرف اولیا عمل نکنیم، شیعه‌گریش برای ما فایده ندارد، فایده‌اش ضعیف است.

جهانی بودن دعوت پیامبر و محصور نبودن آن به عربستان

… «یا ایّها الناس». ما که نهضت کردیم، برای اسلام نهضت کردیم؛ جمهوری جمهوری اسلامی است؛ نهضت برای اسلام نمی‌تواند محصور باشد در یک کشور، و نمی‌تواند محصور باشد در حتی کشورهای اسلامی. نهضت برای اسلام، همان دنباله نهضت انبیاست. نهضت انبیا برای یک محل نبوده است. پیغمبر اکرم اهل عربستان است؛ لکن دعوتش مال عربستان نبوده؛ محصور نبوده به عربستان؛ دعوتش مال همه عالم است.

تبعیت از قانون الهی و ناتوانی در تخلف از آن

شما از ولایت فقیه نترسید، فقیه نمی‌خواهد به مردم زورگویی کند. اگر یک فقیهی بخواهد زورگویی کند، این فقیه دیگر ولایت ندارد. اسلام است، در اسلام قانون حکومت می‌کند. پیغمبر اکرم هم تابع قانون بود، تابعِ قانون الهی، نمی‌توانست تخلف بکند. خدای تبارک و تعالی می‌فرماید که اگر چنانچه یک چیزی بر خلاف آن چیزی که‌ من می‌گویم تو بگویی، من ترا اخذ می‌کنم و وَتینَت[2] را قطع می‌کنم![3] به پیغمبر می‌فرماید. اگر پیغمبر یک شخص دیکتاتور بود و یک شخصی بود که از او می‌ترسیدند که مبادا یک وقت همه قدرتها که دست او آمد دیکتاتوری بکند، اگر او یک شخص دیکتاتور بود، آن وقت فقیه هم می‌تواند باشد. اگر امیر المومنین- سلام الله علیه- یک آدم دیکتاتوری بود، آن وقت فقیه هم …

نقل نفی فخر عرب بر عجم از پیامبر با وجود عرب بودنش

پیغمبر اکرم در عین حالی که خودشان عرب بودند، از ایشان نقل می‌کنند که فرموده‌اند که فخری از عرب بر عجم نیست؛ و از عجم بر عرب نیست. هیچ کدام به دیگری تَفوُّقی ندارد. همه آنها از یک پدرند و از یک مادرند، و علی السواء هستند. در عین حالی که اسلام این معنا را می‌گوید، جمهوری اسلام همین معنا را می‌خواهد پیاده بکند، ما همین معنا در راس برنامه‌هایمان هست، مع ذلک خوب، تبلیغات می‌کنند.

اندوه پیامبر برای کفاری که مسلمان نمی‌شدند و به عذاب می‌رسیدند

… کنید که مُهذَّب باشید، عمل کنید به آن چیزی که شما را به او دعوت کردند. اخلاقتان را، آدابتان را، معنویاتتان‌ را تقویت کنید به طوری که یک انسانی باشید که وقتی که همه عالم را می‌بینید، همه را سعادتشان را بخواهید. یک انسانی باشید که به همه عالم محبت داشته باشید. پیغمبر اکرم این طور بوده که حتی کفار را هم وقتی که ملاحظه می‌فرمود که اینها مسلم نمی‌شوند، غصه می‌خورد برای آنها که چرا باید اینها مسْلم نشوند و بعد به آن شقاوتها و به آن عذابها برسند.

ادارهٔ سیاست جامعه و فرستادن والی و جنگ همراه با قداست

… مملکت را حفظ می‌کردند و منافات با قداست هم نداشتند؛ یعنی ما روحانیون، قداستشان از حضرت امیر زیادتر باشد؟ اینها ادعا دارند یا او را قداست برایش قائل نیستند؟! این منطق این است که شما قداستتان را حفظ کنید و کار نداشته باشید دیگر به حکومت و به جریان سیاست مملکت. خوب، اینها می‌خواهند بگویند پیغمبر اسلام و حضرت امیر- سلام الله علیه- قداست خودشان را حفظ نکرده بودند؟ برای اینکه آنها کار داشتند، نمی‌توانند بگویند آنها کار نداشتند. حضرت امیر، والی می‌فرستاد، خود پیغمبر هم این طور والی می‌فرستاد آن طرف و آن طرف، جنگ می‌کردند؛ با کذا و سیاست مملکت دست خود آنها بود. این آدمی که می‌گوید که بگذارید روحانیت قداست خودش را حفظ کند منطقش این است که امیر المومنین هم قداست نداشت! برای اینکه این داخل شد در امور مملکتی و اینها، خود پیغمبر هم که نداشت! پس معلوم می‌شود تو نمی‌خواهی خواهی قداست ما حفظ شود، تو یک شیطنتی می‌کنی که …

دلسوزی برای هدایت کفار و سعادت همهٔ بشر

… نیست زبان، مطرح نیست- عرض می‌کنم- ناحیه، و این حرفها حرفهای غیر اسلامی است، طاغوتی است. اسلام آمده است برای همه بشر و می‌خواهد همه بشر را وارد کند در سعادت. در قرآن که به پیغمبر اکرم می‌فرماید که تو چرا این قدر غصه می‌خوری برای اینهایی که مسلمان نمی‌شوند. پیغمبر غصه می‌خورد برای کفار که نمی‌آیند. در یک جنگی که یک دسته‌ای را اسیر کرده بودند و بسته بودند و می‌آوردند، فرمود که ببین، من با زنجیر این را می‌خواهم به بهشت ببرم! اینها را ما اسیر کردیم آوردیم آدمشان کنیم و بفرستیمشان به بهشت.[2] پیغمبر و همین طور سایر پیغمبرهای آسمانی اصلًا بنایشان بر این است که همه بشر را سعادتمند کنند، هیچ نظری ندارند که یک ناحیه‌ای باشد و یک ناحیه دیگر. در عین حالی که خوب پیغمبر اکرم، عرب است و عربستانی است، لکن می‌فرماید هیچ عربی بر هیچ عجمی تَفوُّق ندارد؛ هیچ عجمی هم بر هیچ عربی. میزانْ اطاعت خدا و تقواست. وقتی این طور باشد، خوب، همه ما برادر هستیم و همه ما چه هستیم و با همه بشر ما خوب هستیم و می‌خواهیم …

اندوه پیامبر برای هدایت نیافتن کفار

… ندهید؛ برای اینکه اسلام غمخوار همه است. اسلام غمخوار بشر است؛ نه همان غمخوار شما. اسلام آمده است، روی غمخواریی که به بشر دارد، اینکه بشر را از این اعوجاج‌ها و از این انحرافها و از این اموری که برای خود بشر تباهی می‌آورد نجات بدهد، برای نجات ملتها، همه ملتها. پیغمبر اسلام غصه می‌خورده برای مردم، برای کفّار که چرا مسلمان نمی‌شوند؛ چرا اینها هدایت نمی‌شوند. اسلام را از آن نترسید.

پیر شدن پیامبر از سورهٔ هود به سبب مسئولیت استقامت امت

… ارواح مردم باشد؛ قلوب مردم را حفظ بکند. شماها مامورید که قلبهای مردم را حفظ بکنید. در آیه شریفه دو جا آمده است که فَاسْتَقِمْ کَما اُمِرْتَ. لکن در یک سوره وَ اسْتَقِمْ کَما امِرْتَ[5] است؛ و در یک سوره: فَاستَقِم کَمَا اُمِرتَ و مَنْ تَابَ مَعَکَ[6]. روایت شده است از پیغمبر اکرم که شَیَّبَتْنِی سورهُ «هودٍ» لِمَکَانِ هذه الآیهِ.[7] در سوره «شورا» هم هست. نفرمود سوره «شورا»؛ فرمود سوره «هود؛» برای اینکه در سوره «هود» وَ مَنْ تابَ مَعَکَ است؛ یعنی چون استقامت ملت را هم به عهده من گذاشته است، که مستقیم باش و هر که با توست مستقیم باشد، این من را پیر کرد.

هجرت به مدینه و فتح مکه به دست یتیم طردشده از ایام‌الله

امر دومی که فرموده است خدای تبارک و تعالی به حضرت موسی: وَ ذَکِّرْهُمْ بِاَیَّامِ اللهِ اینها را متذکّر کن به «ایّام خدا». همه ایّام مال خداست؛ لکن بعضی از ایّام یک خصوصیتی دارد که برای آن خصوصیت «یوم الله» می‌شود. روزی که پیغمبر اکرم هجرت کردند به مدینه، این روز «یوم الله» است. روزی که مکه را فتح کردند «یوم الله» است. یومِ قدرت‌نمایی خداست که یک یتیم را که همه رَفضَش[3] کرده بودند، نمی‌توانست زندگی بکند تو وطن خودش، تو خانه خودش، بعد از چندی فتح مکّه به دست او شد؛ و آن قُلْدُرها و آن ثروتمندها و آن قدرتمندها همه در تحت سیطره او واقع شد، و فرمود: انتُمُ الطُّلَقَاء[4] دیگر آزادتان کردم، بروید؛ این «یوم الله» است. یوم خوارج، روزی که امیر المومنین- سلام الله علیه- شمشیر را کشید و این فاسدها را، این‌ غدّه‌های سرطانی را درو کرد، این هم «یوم الله» بود. این مقدسهایی که پینه بسته بود پیشانیشان، لکن خدا را نمی‌شناختند، همینها بودند که کشتند امیر المومنین …

دعوت سلاطین ایران و روم و قبط به اسلام با نامه

کاغذهای پیغمبر به سلطان ایران، به سلطان روم، به سلطان قِبْط،[8] به کجا. کاغذهایش همه معروف است. دیگر دعوت کرده آن سلاطین را که بیایید آدم بشوید؛ مُسْلم بشوید؛ نه اینکه خواسته است که مردم را لالایی بگوید خواب کند! افیون باشد هر که قرآن را بخواند! آخر بی‌انصافی این است که قرآنی که تو خانه همه مسلمانها هست، همه دارند این قرآن را می‌بینند، قرآنی که هر صفحه‌اش را که باز کنی یا مثلًا هر جزئش را که ببینید، راجع به قتال و …

برخاستن پیامبر از طایفهٔ فقیر قریش و شبانی او

… قصه. اگر چنانچه پیغمبر دستاورد آن مستکبرین بود و از آن طایفه بود، در مقابلش مردم می‌ایستادند که نه، قرآن در اینجا خلاف واقع گفته است از همین طبقه. به حسب تاریخ هم همین طور بوده است که حضرت موسی یک شبانی بوده است و سالها برای حضرت شُعَیْب شبانی می‌کرده‌ است. و همین شبان را چون لیاقت داشته است، خداوند مبعوثش کرده است و در اسلام هم پیغمبر اسلام از قریش بوده لکن قریش آن ثروتمندهایشان و آن مستکبرینشان یک دسته بودند؛ و این طایفه پایینتر، که خود حضرت می‌فرمایند من هم شبانی کرده‌ام، یک موجودی بوده است که از طایفه فقیر بوده است که اینها خود حضرت و عموهایش، اینها فقیر بوده‌اند. و لهذا در یک وقتی حضرت فرمود که ابو طالب نمی‌تواند بچه‌هایش را حفظ کند، ما برداریم هر کدام قسمت کنیم. این برای این بوده است که مال [نداشتند].

برخاستن از طبقهٔ پایین و معاشرت با مردم و تجهیز سپاه از مسجد

… ماها را بچاپند، اینها آنی را که معارض خودشان می‌دانند اسلام است از این جهت، اول حمله می‌کنند به اصل ادیان، مقصودشان هم حالا آن دینی که گذشته و رفته نیست، مقصودشان این است که کلام را بکِشند به اسلام و بیایند بگویند که اسلام هم یک دینی است که مُخدِّر است. و حال آنکه ما وقتی تاریخ اسلام را می‌بینیم، و بعد هم از زمان پیغمبر تا حالا درست اسلام را و کسانی که اسلام را تبعیت کرده‌اند مطالعه کنیم، می‌بینیم که در صدر اسلام پیغمبر از همین طبقه پایین بوده است: و لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلَی الْمُوْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولًا مِنْ اَنفُسِهِم[2] این از خود این طایفه پایین؛ نه اینکه انسان بوده. این طایفه پایین، مومنین، خدا به اینها چیز داد ... که از خود اینها یک کسی را که هم مشرب باشند و بیایند با هم بنشینند و با هم بیاشامند اینها و همان طوری که پیغمبر در مسجد زندگی می‌کرد و در همان مسجد با مردم معاشرت می‌کرد و از همان مسجد هم تجهیز می‌کرد جیوش را برای کوبیدن قدرتها، از همین جمعیت پیغمبر را انتخاب فرمود بر ضد آنهایی که می‌خواستند چه بکنند. این برای این است که اینکه این تبلیغات را می‌کنند، اول طرف همه ادیان می‌روند، بعد می‌کشندش به اسلام، و مقصودشان این است که اسلام را سرکوبی کنند، این برای این است که از اسلام می‌ترسند. آن که می‌تواند در مقابل اینها عرض اندام کند و دست اینها را از ظلم و تعدّی و …

زندگی همانند یکی از مردم بی‌هیچ امتیاز ظاهری در مجالس

… نیست. آنهایی که سرتاسر کشور اسلامی را اداره می‌کردند، آن هم آن کشوری که از حجاز تا مصر، آفریقا، عراق، ایران و همه این ممالک اسلامی که می‌بینید، اروپا هم یک مقداری‌اش تحت فرمان بود، مع ذلک این طور نبود که معاملاتشان با رعیت، معامله فرمانفرما و فرمانبر باشد. خود رسول اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- وضعشان با مردم مثل یکی از سایرین بود، یکی از اشخاص بود. نه یک منزل فرمانفرمایی داشتند و نه در محافل که بودند یک امتیازی بود که مردم ببینند که این بالا نشستن است و پایین نشستن، این مسائل مطرح نبود. بعضی از این عربها که از خارج می‌آمدند و وارد مسجد می‌شدند، پیغمبر را با سایرین نشسته بودند، وضع جوری بود که نمی‌شناختند که خوب، کدام یکی پیغمبر است و کدام یکی اصحاب، می‌پرسیدند که کدام یکی‌تان هستی؟ برای اینکه وضع نشستن دَور بود و حتی حالا شما اینجا می‌بینید که یک پتو اینجا انداخته‌اند و یک اشخاصی هم این طوری نشسته‌اند، که اگر یکی از خارج بیاید یک امتیازی قائل می‌شود، نبود. حضرت امیر- سلام الله علیه- همان روزی که بیعت با وی کردند- بیعت به خلافت رسول …

نشستن بی‌صدر و ذیل با اصحاب چنان‌که ناشناخته می‌ماند

… نظر می‌گرفتند که ایشان می‌خواهد یک عبوری از اینجا بکند. چرا؟ برای اینکه خودش خائن بود و خائن می‌ترسد. خیانت به مملکت کرده بود و خائن خائف است. از خودش می‌ترسد، می‌ترسد بکشندش. اما مالک اشتر هم این طور بود؟ توی مردم بودند، حضرت امیر تو مردم بود، با مردم بود. پیغمبر اکرم توی مسجد- به حسب نقل- توی مسجد وقتی نشسته بودند با اصحابشان، یک عرب که از خارج می‌آمد نمی‌شناخت کدام یکی [از] آنها پیغمبرند، کدام یکی دیگران هستند. می‌پرسید که: کدام یکیتان هستید؟ پیغمبر کدامها هستید؟ وضع این طور بود که دور [هم‌] می‌نشستند. یک صدری [و] یک ذیلی نبود. دور هم می‌نشستند. وقتی یک کسی می‌آمد، خوب اینها که دور هم نشسته‌اند کدام یکیشان هستند. وضع حکومت اسلام این است.

تحمل رنج تمام عمر در مکه و جنگ‌های مدینه برای اسلام

اسلام خیلی عزیز است. اسلام خیلی فدایی داده است. پیغمبر اسلام برای اسلام خیلی زحمت کشیده، تمام عمرش در زحمت بوده، تمام عمرش. آن وقتی که در مکه بود زحمتش یک طور بود، با آن رنج و تعبی که بود و مدتها در حبس، یعنی بیرون بود و نمی‌توانست اصلًا خودش را نشان بدهد. آن وقت هم که مدینه آمدند جنگهای زیادی که با مشرکین واقع شد و با خائنها و با گردن کلفتها و با ثروتمندها تا اینها را بخواهند خاضع کنند برای اسلام. بسته بودند چند نفر را، داشتند می‌آوردند. اسیر کرده بودند. فرمود ببین! ما باید با زنجیر اینها را به بهشت ببریم. جنگهایشان برای این بود که مردم را آدم کنند. نه این بود که مملکت بگیرند. مملکت‌گیری [روش‌] اسلام نیست. ممالک را که فتح‌ می‌کردند برای این بود که قلوب …

اندوه پیامبر از ایمان نیاوردن کفار

… اگر بتوانیم [همین وظیفه را داریم‌] ما آن وقت هم اگر می‌توانستیم، که آن طوری که آنها می‌خواهند خدمت بکنند، ما هم وارد می‌شدیم. برای اینکه مقصد این است که انسان درست بکنیم. اگر انسان بتواند محمد رضا را انسان کند، بسیار کار خوبی است. انبیا برای همین آمده‌اند. پیغمبر اکرم برای خاطر اینکه این کفار مسلمان نمی‌شدند و اعتنای به این مسائل را نمی‌کردند غصه می‌خورد. بَاخِعٌ نَفسَکَ[7] که بر آثار تو اینها توجه نکردند.

اندوه پیامبر (ص) برای ایمان نیاوردن منحرفان

ما فرض می‌کنیم که شما در محل که رفتید، بعضی از اشخاص منحرف هستند- پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و اله و سلم- برای همینها غصه می‌خورد. برای همین مردم منحرف غصه می‌خورد! لَعَلَّکَ بَاخِعٌ نَفسَکَ[10] [از] آنکه مومن نشدند همچو غصه‌ای که مثل اینکه می‌خواهی خودت را بکشی!- ما فرض می‌کنیم که شما وقتی که رفتید یک انحرافات‌ دیدید، انحرافات را با انحراف خیال نکنید [می‌توانید] اصلاح بکنید. انحراف نمی‌تواند انحراف را مستقیم کند. انحرافات را با نور هدایت خدا و باسم ربک مستقیم کنید. با اسم خدا حرکت کنید. و با اسم خدا هدایت کنید. و با اسم خدا ترویج کنید. و با اسم خدا انحرافات را مستقیم کنید. اگر دیدید آنجا می‌خواهد نفْس اماره بگوید که حالا این آقا …