دفاع از نظام و منافع آن در خارج از کشور، کار بزرگ نیازمند ایمان قوی
شما در محیط خارج از کشور این تعهد را کردهاید و این وظیفه و مأموریت را به دوش گرفتهاید که از نظام جمهوری اسلامی و پیشرفت و منافع و مصالح آن با جدّ و جهد و با همهی وجود دفاع کنید؛ این کار بسیار بزرگی است که از انسانهای با ایمانِ قوی برمیآید. بنابراین قوّت ایمانی و عمل ایمانی را که مترتب بر آن است، هر چه میتوانید در خودتان تقویت کنید و همانطور که گفتم به خودتان هم اکتفا نکنید؛ «قوا انفسکم و اهلیکم نارا وقودها النّاس والحجارة».
ممنوعیت عمل کارگزار برخلاف سیاست نظام و راه قانع کردن سیاستگذاران یا کنارهگیری
… است یا اینجایش غلط است؛ اما وقتی تاکتیک بازی مشخص شد، آن شخص دیگر حق ندارد آنجایی که باید باشد، حضور نداشته باشد؛ آنجایی که نباید باشد، حضور داشته باشد؛ آنجایی که باید پاس بدهد، ندهد؛ آنجایی که باید شوت کند، شوت نکند. میدان سیاست خارجی چنین صحنهیی است. این پذیرفته نیست که اگر من در فلانجا کارگزار سیاست خارجی جمهوری اسلامی هستم و عقیدهام این است که این سیاست نظام غلط است، بر طبق عقیدهی خودم رفتار کنم؛ نه، این به شکست کشاندن کل بازی است. میتوانیم بگوییم ما این سیاست را قبول نداریم و مسؤولان سیاستگذار را قانع کنیم. اگر قانع نشدند، ما اختیار داریم یکی از دو راه را انتخاب کنیم؛ یا بگوییم دیگر در آن مجموعه کار نمیکنیم، یا بگوییم کار میکنیم و سیاستش را هم قبول داریم. دیسیپلین سیاست خارجی این است؛ این را همه؛ هم برادران صف بدانند، هم برادران ستاد.
لزوم رصد تغییرات محیطی و انعکاس فرصتها و تهدیدها
من البته معتقدم در دستگاه سیاست خارجی ما کارها و تلاش صادقانه و مخلصانهی خوبی انجام میگیرد. من نمیگویم همهی گزارشهایی که از شماها میآید، میبینم یا میخوانم؛ اما نکات عمده را میبینم و رویش فکر و گاهی مطالعه میکنم؛ تبادلنظر میکنم. شماها میتوانید تغییرات محیطی را کاملاً رصد کنید؛ ظرفیتهای ممکن، فرصتهای ممکن و تهدیدها را منعکس کنید؛ باید هم بکنید. البته اینطور هم نباشد که همهاش تهدیدها منعکس شود؛ بعضیها کارشان فقط منعکس کردن تهدیدهاست، که نتیجهاش - نمیگویم آنها قصدشان این است - مرعوب کردن مسؤولان بالاست؛ اگر قابل مرعوب شدن باشند.
ضرورت ویژهٔ توصیههای اخلاقی برای دیپلماتها در رویارویی با فرهنگها و جریانهای گوناگون
ما به همه این حرفها را میزنیم؛ مخصوص شما، که کارگزار سیاست خارجی هستید، نیست؛ اما به شما بهطور ویژه این مطالب را عرض میکنم؛ چون شما همانطور که در تصویر ذهنی ما و شما هست، در کار دیپلماسی کشور هستید؛ در صف مقدمید و فرهنگها، حرفها و جریانهای روزمرهی گوناگون در زندگی برای شماها وجود دارد؛ باید با اینها دست و پنجه نرم کنید برای اینکه بتوانید آن وظیفهی بزرگی را که بر عهدهی شماست، انجام دهید.
تقویت تجربه و پختگی و یافتن راهها و ابزارهای تاکتیکی نو
… و نگاه نوبهنو و لحظهبهلحظه دارد، اصول سیاست خارجی ما همان اصول همیشگی است و هیچ تفاوت و تغییری در مبانی و اهداف کلی و راهبردی سیاست خارجی ما وجود ندارد. ما همان هدفی را که از اول انقلاب تا امروز در امر سیاست خارجی دنبال کردهایم، الان هم دنبال همان هدفیم. البته ظرفیتهای دیپلماسی ما بهطور طبیعی تقویت میشود؛ تجربه، پختگی، کارآزمودگی بیشتر میشود؛ راههای نو و اهداف تاکتیکی نو پیدا میکنیم و بر اساس آن، ابزارهایی را یا پیدا میکنیم یا خلق میکنیم و عمل میکنیم؛ در این تردیدی نیست؛ ایستایی وجود ندارد؛ لکن اهداف راهبردی و قوارهی کلی سیاست خارجی امروز ما که بیست و پنج سال از انقلاب گذشته است، با ساعت اول انقلاب هیچ تفاوتی نکرده؛ این، آن نکتهی اساسی و اصلی است که در ذهن همهی کارگزاران سیاست خارجی ما بایستی وجود داشته …
لزوم بهکارگیری همهٔ ظرفیتها در میدان وسیع سیاست خارجی
کارگزاران سیاست خارجی بر اساس کاری که بر عهدهشان است، باید از همهی ظرفیت و توانایی خود برای پیشبرد هدفها استفاده کنند. میدان سیاست خارجی، میدان بسیار وسیع و تلاشطلبی است. نباید اینطور باشد که اگر ما در مسألهیی یا در منطقهیی از خودمان ناتوانی نشان دادیم و این ناتوانی اثر نامطلوبی برای ما بهوجود آورد، آن را به حساب تفکرات و آرمانها و اصول خودمان بگذاریم؛ نه، بلکه باید آن را به حساب ناتوانی خودمان بگذاریم، که واقعیتش هم در …
وظیفهٔ تبیین مسئلهٔ هستهای برای نخبگان و افکار عمومی
… خودشان عمل نکردند؛ تازه آن هم برای همیشه که نبود. ما در چه زمان قول به کسی دادهایم که هیچ وقت قطعهسازی نکنیم، سانتریفیوژ را مونتاژ نکنیم یا کار نصب را انجام ندهیم و گازدهی نکنیم؟ ما حرف منطقی داریم و موضعمان، موضع درستی است؛ پای این موضع هم ایستادهایم. توجیه کردن و استدلال کردن و تبیین کردن این قضیه برای نخبگان، به عهدهی دستگاه سیاست خارجی ماست، که تا حدودی انجام میگیرد و وسیعتر هم باید انجام بگیرد. من هم به آقای خاتمی توصیه و تأکید کردهام و هم به دوستان وزارتخارجه پیغام دادهام، که باید این مسأله تبیین شود؛ چون در این صورت، افکار عمومی و نخبگان کاملاً این حرف را میپذیرد؛ اینطور نیست که ما خیال کنیم همهی نخبگان عالم و افراد سیاستمدار علیه ما هستند؛ نه، باید بفهمند. ما باید تلاش کنیم و کار خودمان را دنبال کنیم؛ چون اگر ما امروز از این موضع عقبنشینی کنیم، آنها دیگر حدی برای پیشروی نمیشناسند و کار به جایی میرسد که بتدریج …
سفیر بهعنوان رسانه در تبیین مواضع جمهوری اسلامی
شما باید از همهی امکانات استفاده کنید. امکانات رسانهیی خیلی مهم است و یقیناً کار دیپلماسی یک پایهی اساسیاش رسانه است. تعامل مستحکمی بین شما و رسانههای کشور، شبکههای بینالمللییی که ما داریم، لازم است. بهعلاوه خودِ سفیر یک رسانه است؛ خود شما میتوانید مواضع جمهوری اسلامی را تبیین کنید.
پیشرفت در حضور سیاسی و قدرت چانهزنی در دنیا
… است؛ بنایی که با یک نسیمی خراب شود، بنا نیست. امروز ما جوانها و مردان و زنان زیادی داریم که از بن دندان این فکر را پذیرفتهاند، شناختهاند و فهمیدهاند. اگر ملاک را نخبگان بگیریم، امروز در عرصهی نخبگان، تعداد مؤمنان و معتقدانِ با مبنا از روز اول بیشتر است. در زمینهی مسائل نظامی پیشرفتهای آشکار داشتهایم و در زمینهی حضور سیاسىِ دیپلماسی در دنیا هم پیشرفتهای خوبی داشتهایم و قدرت چانهزنی و حرف زدن ما خوب شده است. البته نواقصی داریم که باید اینها را برطرف کنیم؛ باید کار کنیم. بنده نه مایلم در وضع خودمان اغراق کنم و نه مایلم که واقعیات و حقایقی را که جلوی چشم هست و به صورت علمی ثابت میشود، انکار کنم. ما در زمینهی بیرون از مرزهای خودمان هم موفق بودهایم. به برکت حرکت …