لزوم تمرکز و هدایت همهٔ کارهای دیپلماتیک در وزارت خارجه
در کار دیپلماسی، این تحرکها را بایستی در یک جهت صحیح و با یک محتوای کامل قرار داد. همهی کارهای دیپلماتیک باید در وزارت خارجه متمرکز شود؛ یعنی باید اینها از طرف وزارت خارجه هدایت شود. و در مذاکره اقتصادی با کشورها هم، به نظر ما آن بخشی که در وزارت خارجه مسئولیت مسائل اقتصادی را دارد، محل تمرکز این رفت و آمدها و تحرکات است.
دفاع از نظام و منافع آن در خارج از کشور، کار بزرگ نیازمند ایمان قوی
شما در محیط خارج از کشور این تعهد را کردهاید و این وظیفه و مأموریت را به دوش گرفتهاید که از نظام جمهوری اسلامی و پیشرفت و منافع و مصالح آن با جدّ و جهد و با همهی وجود دفاع کنید؛ این کار بسیار بزرگی است که از انسانهای با ایمانِ قوی برمیآید. بنابراین قوّت ایمانی و عمل ایمانی را که مترتب بر آن است، هر چه میتوانید در خودتان تقویت کنید و همانطور که گفتم به خودتان هم اکتفا نکنید؛ «قوا انفسکم و اهلیکم نارا وقودها النّاس والحجارة».
ممنوعیت عمل کارگزار برخلاف سیاست نظام و راه قانع کردن سیاستگذاران یا کنارهگیری
… است یا اینجایش غلط است؛ اما وقتی تاکتیک بازی مشخص شد، آن شخص دیگر حق ندارد آنجایی که باید باشد، حضور نداشته باشد؛ آنجایی که نباید باشد، حضور داشته باشد؛ آنجایی که باید پاس بدهد، ندهد؛ آنجایی که باید شوت کند، شوت نکند. میدان سیاست خارجی چنین صحنهیی است. این پذیرفته نیست که اگر من در فلانجا کارگزار سیاست خارجی جمهوری اسلامی هستم و عقیدهام این است که این سیاست نظام غلط است، بر طبق عقیدهی خودم رفتار کنم؛ نه، این به شکست کشاندن کل بازی است. میتوانیم بگوییم ما این سیاست را قبول نداریم و مسؤولان سیاستگذار را قانع کنیم. اگر قانع نشدند، ما اختیار داریم یکی از دو راه را انتخاب کنیم؛ یا بگوییم دیگر در آن مجموعه کار نمیکنیم، یا بگوییم کار میکنیم و سیاستش را هم قبول داریم. دیسیپلین سیاست خارجی این است؛ این را همه؛ هم برادران صف بدانند، هم برادران ستاد.
لزوم رصد تغییرات محیطی و انعکاس فرصتها و تهدیدها
من البته معتقدم در دستگاه سیاست خارجی ما کارها و تلاش صادقانه و مخلصانهی خوبی انجام میگیرد. من نمیگویم همهی گزارشهایی که از شماها میآید، میبینم یا میخوانم؛ اما نکات عمده را میبینم و رویش فکر و گاهی مطالعه میکنم؛ تبادلنظر میکنم. شماها میتوانید تغییرات محیطی را کاملاً رصد کنید؛ ظرفیتهای ممکن، فرصتهای ممکن و تهدیدها را منعکس کنید؛ باید هم بکنید. البته اینطور هم نباشد که همهاش تهدیدها منعکس شود؛ بعضیها کارشان فقط منعکس کردن تهدیدهاست، که نتیجهاش - نمیگویم آنها قصدشان این است - مرعوب کردن مسؤولان بالاست؛ اگر قابل مرعوب شدن باشند.
پیشاهنگ ارتباطات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی لازم برای بازسازی
… بشرى، و این جز با ارتباطات جهانى، جز با دیپلماسى فعّال، جز با نشستوبرخاستهاى حکیمانه و سخن گفتنهاى حکیمانه ــ که حالا اندکى شرح خواهم داد ــ و فعّالیّت و ابتکار و دادوستد، و اعلام همکارى و درخواست همکارى در آن ضابطه و چهارچوب خاص امکانپذیر نیست. پس وزارت خارجه امروز پیشاهنگ ارتباطاتى است که براى دوران بازسازى ضرورى است؛ چه سیاسى، چه اقتصادى، چه حتّى فرهنگى. خب، آن نوک پیکان حرکت دیپلماسى، نمایند وزارت خارجه است؛ بقیّه در کنار او وارد میشوند و باید بشوند؛ این از طرفى، و از طرفى هم آن تهمت از سوى دشمنان آگاه و بعضى از دوستان ناآگاه ــ که حالا قسمت دوّم آن خیلى اهمّیّتى ندارد ــ وجود دارد. باید جورى عمل نشود که حتّى شائب آن تهمت ناحق و آن سخن دروغ و غلط به وجود بیاید. این خیلى کار ظریفى است، خیلى قدرت میخواهد. …
قدردانی از تلاش و ابتکار مسئولان آن در پیشرفت روند صلح با عراق
اکنون که جنابعالی پس از توفیق در تلاشهای فشرده و مجاهدت آمیز در مورد پیشرفت روند صلح با کشور عراق و حفظ حقوق حقه ی ملت ایران عازم آن کشور میباشید، لازم میدانم حق شناسی و قدردانی خود را نسبت به یکایک برادران ارجمندی که در وزارت خارجه با تلاش و ابتکار و اخلاص هوشمندانه ی خود، در یکی از مقاطع حساس و خطیر تاریخ ایران، به ملت و کشور خود، خدمتی ماندگان و بزرگ کردند و دین خود را به اسلام و انقلاب ادا نمودند، ابراز نمایم؛ و از همه ی آنان و از جنابعالی که با مدیریتی توان فرسا آن تلاشها را هدایت نموده اید تشکر کنم. امید است این ادای وظیفه مقبول درگاه حضرت احدیت و موجب پاداش الهی باشد.
قدردانی از تلاش مخلصانهٔ کارکنان در پیشبرد روند صلح با عراق
اکنون که جنابعالى پس از توفیق در تلاشهاى فشرده و مجاهدتآمیز در مورد پیشرفت روند صلح با کشور عراق و حفظ حقوق حقّهى ملّت ایران، عازم آن کشور میباشید،[1] لازم میدانم حقشناسى و قدردانى خود را نسبت به یکایک برادران ارجمندى که در وزارت خارجه با تلاش و ابتکار و اخلاص هوشمندانهى خود، در یکى از مقاطع حسّاس و خطیر تاریخ ایران، به ملّت و کشور خود خدمتى ماندگار و بزرگ کردند و دِین خود را به اسلام و انقلاب ادا نمودند، ابراز نمایم و از همهى آنان و از جنابعالى که با مدیریّتى توانفرسا، آن تلاشها را هدایت نمودهاید، تشکّر کنم. امید است این ادای وظیفه، مقبول درگاه حضرت احدیّت و موجب پاداش الهى باشد.
مخالفت شدید با تضعیف دستگاه دیپلماسی در برابر سیاستهای استکباری
بنده به تبعیّت از امام بزرگوارمان، با تضعیف دستگاههایى که کارهاى حسّاسى را بر دوش دارند - از جمله دستگاه امور خارجهی ما و کسانى که در جبههی مقدّمِ برخورد با سیاستهاى خارجى قرار دارند - بشدّت مخالفم. این چه عادت زشتى است که بعضى، نقاط مثبت را اصلاً نمیبینند و تا یک نقطهی منفى مشاهده میکنند، از هر طرف - سیاسى و مطبوعاتى و غیره و غیره - صدایى بلند میکنند؟ مگر میشود در دورانى که ما با همهی سیاستهاى استکبارى و متجاوز در صحنهی دیپلماسى روبهرو هستیم، اجازه بدهیم که مسئولان دیپلماسى کشور، مورد تهاجم افراد بیمسئولیّت قرار بگیرند؟[19] مگر ما میگذاریم؟میبینید که در دنیا سیاستهاى خارجى چگونهاند. میبینید در شوراى امنیّت، قطعنامهی محکومیّت آمریکا در ورود به پاناما وتو میشود.[20] امروز سیاستهاى جهانى این است. جمهورى اسلامى باید در مقابلهی با این سیاستها، قدرت را با ظرافت و هوشیارى همراه کند. ما چند نفر را در این خطّ مقدّم دیپلماسى فرستادهایم جلو، …
پرورش ذهنی و سیاسی دستگاه دیپلماسی و نیروهای زبده از صفر
ما دو نتیجه میگیریم: یکى اینکه در این مدّت دستگاه دیپلماسى ما یک پرورش ذهنى و سیاسى خوبى بحمدالله پیدا کرده؛ این را باید قدر دانست. همانطور که آقاى دکتر ولایتى اشاره کردند، شماها از صفر شروع کردید و حالا خوشبختانه نیروهاى بسیار خوب و زبده در میان شما پیدا میشوند که برجستگیها و درخشندگیهاى خوبى دارند؛ و سطح بهطور کلّى بالا رفته.
مذاکره و قرارداد با همهٔ کشورها بهجز آمریکا
… در روزنامه، در فضای مجازی، در سخنان این و آن، بحث میشود از مذاکرهی دولت. خب، آنچه مورد بحث این بحثکنندگان است ــ چه در داخل، چه در خارج ــ مذاکرهی با آمریکا است. اسم مذاکره را میآورند که «آقا! مذاکره چیز خوبی است»، انگار کسی مخالف با خوب بودن مذاکره است! امروز وزارت خارجهی جمهوری اسلامی ایران یکی از پُرکارترین وزارتخارجهها است. کارش همین است دیگر؛ با کشورهای دنیا ــ شرقی، غربی، همهجور ــ مذاکره میکنند، رفتوآمد میکنند، حرف میزنند، قرارداد میبندند؛ استثنائی که وجود دارد آمریکا است. البتّه رژیم صهیونیستی را اسم نمیآورم، چون دولت نیست؛ رژیم صهیونیستی یک باند جنایتکاری هستند که آمدند یک سرزمینی را غصب کردند، دارند جنایت میکنند؛ او محلّ کلام نیست. استثنا آمریکا است.
وزارت خارجه مجری سیاستهای خارجی نه تصمیمگیر آن
این را هم همه بدانند که سیاست خارجی در هیچ جای دنیا در وزارت خارجه تعیین نمیشود. سیاست خارجی در همه جای دنیا مربوط به مجامع بالادستی وزارت خارجه است؛ مجامع بالادستی و مسئولین عالیرتبهی کشور هستند که سیاست خارجی را [تعیین میکنند]؛ البتّه وزارت خارجه هم در اینها مشارکت دارد، لکن این جور نیست که تصمیمگیری، تابع وزارت خارجه باشد؛ نه، وزارت خارجه مجری است؛ سیاستهای خارجی را [اجرا میکند]؛ اینجا در کشور ما هم همین جور است؛ در شورای عالی امنیّت ملّی که همهی مسئولین در آنجا حضور دارند، تصمیمگیری میشود و وزارت خارجه با شیوههای خودش بایستی آنها را عملی بکند و پیش ببرد. به هر حال نباید ما جوری حرف بزنیم که معنایش این است که سیاستهای کشور را باور …
قدردانی از برخورد قاطع وزیر خارجه با آمریکا و اروپا
… سرِپای با نشاطِ اقتصادی و دارای رشد اقتصادی بالا، رئیسش به من میگوید که ما در یک شب گدا شدیم! اتّکاء به خارج این است. ما خودمان اتّکاء به خارجیها را در قضیّهی برجام مشاهده کردیم؛ در قضیّهی مذاکرات هستهای اعتماد کردیم به اینها و از اعتمادمان سودی نبردیم. خوشبختانه من میبینم مسئولان کشور برخوردهای خوبی دارند و من واقعاً باید تشکّر کنم از وزیر خارجهمان؛ برخوردش با خباثت آمریکاییها و با یکی به نعلْ یکی به میخ زدنِ اروپاییها، برخوردِ بسیار خوب و قاطعی بوده است؛ بعضیاش پخش شده و بعضیاش هم پخش نشده است که ما اطّلاع داریم؛ برخورد خیلی قوی و خوبی کردند. بله، راه همین است؛ باید برخورد کنند؛ عزّت ملّی را باید نشان بدهند در ارتباطات خارجی. تکیهی به بیگانه خطرناک است؛ تکیهی به بیگانه موجب میشود که بیگانه با انواع طُرق …
زیان مذاکرهٔ اقتصادی بیاطلاع وزارت خارجه و وظیفهٔ دوطرفهٔ همکاری
… در زمینهی مسائل اقتصادی بایستی تعامل دائمی داشته باشند. خب مگر ما نمیگوییم مثلاً فرض کنید که انتقال فلان فنّاوری پیشرفته از فلان کشور [انجام شود]، یا صادرات [به فلان کشور] -که روی صادرات تکیه میکنیم- خب، در این زمینهها وزارت خارجه بایستی محور کار باشد. ما شنیدهایم و دیدهایم مواردی را که یک وزارتخانهای، در یک کشوری دارد مذاکرهی اقتصادی میکند، [امّا] وزارت خارجه اصلاً خبر ندارد! این ضرر است، این زیان محض است. البتّه این وظیفهای است دوطرفه، هم وظیفهی دستگاهها است که با وزارت خارجه همکاری و همراهی داشته باشند در این زمینه، هم وظیفهی وزارت خارجه است که برای این کار بنشینند برنامهریزی کنند؛ یعنی در یک بخش ویژهای -البتّه در وزارت خارجه یک بخش اقتصادی علیالظّاهر هست، یعنی از سابق که بوده- باید برنامهریزی کنند، فعّال کنند، این هم یک مطلب است. آن چیزی که مورد اعتماد است در دیپلماسی، آن کار ثابت مسلّم امضاشدهی قابل احتجاج است، این در مسائل ارتباطات ما با خارج از کشور مهم است که خب باید روی این دقّت کرد.
برخورداری وزارت خارجه از عناصر مؤمن و دارای روحیهٔ انقلابی
… چیزی که به تلاش ما برکت میدهد و اراده و عزم ما را راسخ میکند، توکل و توجه به خدای متعال و اخلاص است. در همهی زمینهها این لازم است. شما که در خارج از کشور زندگی میکنید، خودتان، خانوادههاتان، فرزندانتان به این عنصر احتیاج زیادی دارید. خب، خدا را شکر میکنیم؛ وزارت امور خارجه از لحاظ عناصر مؤمن و دارای روحیهی انقلابی، جزو وزارتخانههای خوب و غنی ماست؛ در این هیچ تردیدی نیست. بنده هم با فعالیتهای برادران آشنا هستم؛ تلاشهائی که میکنند، مجاهدتهائی که میکنند. هرچه توجه به خدای متعال بیشتر باشد، اخلاص انسان بیشتر باشد، توکل ما به خدا بیشتر باشد، کار بهتر پیش خواهد رفت. خطاست اگر تصور کنیم بدون تکیهی به قدرت …
ضرورت ویژهٔ توصیههای اخلاقی برای دیپلماتها در رویارویی با فرهنگها و جریانهای گوناگون
ما به همه این حرفها را میزنیم؛ مخصوص شما، که کارگزار سیاست خارجی هستید، نیست؛ اما به شما بهطور ویژه این مطالب را عرض میکنم؛ چون شما همانطور که در تصویر ذهنی ما و شما هست، در کار دیپلماسی کشور هستید؛ در صف مقدمید و فرهنگها، حرفها و جریانهای روزمرهی گوناگون در زندگی برای شماها وجود دارد؛ باید با اینها دست و پنجه نرم کنید برای اینکه بتوانید آن وظیفهی بزرگی را که بر عهدهی شماست، انجام دهید.
تقویت تجربه و پختگی و یافتن راهها و ابزارهای تاکتیکی نو
… و نگاه نوبهنو و لحظهبهلحظه دارد، اصول سیاست خارجی ما همان اصول همیشگی است و هیچ تفاوت و تغییری در مبانی و اهداف کلی و راهبردی سیاست خارجی ما وجود ندارد. ما همان هدفی را که از اول انقلاب تا امروز در امر سیاست خارجی دنبال کردهایم، الان هم دنبال همان هدفیم. البته ظرفیتهای دیپلماسی ما بهطور طبیعی تقویت میشود؛ تجربه، پختگی، کارآزمودگی بیشتر میشود؛ راههای نو و اهداف تاکتیکی نو پیدا میکنیم و بر اساس آن، ابزارهایی را یا پیدا میکنیم یا خلق میکنیم و عمل میکنیم؛ در این تردیدی نیست؛ ایستایی وجود ندارد؛ لکن اهداف راهبردی و قوارهی کلی سیاست خارجی امروز ما که بیست و پنج سال از انقلاب گذشته است، با ساعت اول انقلاب هیچ تفاوتی نکرده؛ این، آن نکتهی اساسی و اصلی است که در ذهن همهی کارگزاران سیاست خارجی ما بایستی وجود داشته …
لزوم بهکارگیری همهٔ ظرفیتها در میدان وسیع سیاست خارجی
کارگزاران سیاست خارجی بر اساس کاری که بر عهدهشان است، باید از همهی ظرفیت و توانایی خود برای پیشبرد هدفها استفاده کنند. میدان سیاست خارجی، میدان بسیار وسیع و تلاشطلبی است. نباید اینطور باشد که اگر ما در مسألهیی یا در منطقهیی از خودمان ناتوانی نشان دادیم و این ناتوانی اثر نامطلوبی برای ما بهوجود آورد، آن را به حساب تفکرات و آرمانها و اصول خودمان بگذاریم؛ نه، بلکه باید آن را به حساب ناتوانی خودمان بگذاریم، که واقعیتش هم در …
وظیفهٔ تبیین مسئلهٔ هستهای برای نخبگان و افکار عمومی
… خودشان عمل نکردند؛ تازه آن هم برای همیشه که نبود. ما در چه زمان قول به کسی دادهایم که هیچ وقت قطعهسازی نکنیم، سانتریفیوژ را مونتاژ نکنیم یا کار نصب را انجام ندهیم و گازدهی نکنیم؟ ما حرف منطقی داریم و موضعمان، موضع درستی است؛ پای این موضع هم ایستادهایم. توجیه کردن و استدلال کردن و تبیین کردن این قضیه برای نخبگان، به عهدهی دستگاه سیاست خارجی ماست، که تا حدودی انجام میگیرد و وسیعتر هم باید انجام بگیرد. من هم به آقای خاتمی توصیه و تأکید کردهام و هم به دوستان وزارتخارجه پیغام دادهام، که باید این مسأله تبیین شود؛ چون در این صورت، افکار عمومی و نخبگان کاملاً این حرف را میپذیرد؛ اینطور نیست که ما خیال کنیم همهی نخبگان عالم و افراد سیاستمدار علیه ما هستند؛ نه، باید بفهمند. ما باید تلاش کنیم و کار خودمان را دنبال کنیم؛ چون اگر ما امروز از این موضع عقبنشینی کنیم، آنها دیگر حدی برای پیشروی نمیشناسند و کار به جایی میرسد که بتدریج …
سفیر بهعنوان رسانه در تبیین مواضع جمهوری اسلامی
شما باید از همهی امکانات استفاده کنید. امکانات رسانهیی خیلی مهم است و یقیناً کار دیپلماسی یک پایهی اساسیاش رسانه است. تعامل مستحکمی بین شما و رسانههای کشور، شبکههای بینالمللییی که ما داریم، لازم است. بهعلاوه خودِ سفیر یک رسانه است؛ خود شما میتوانید مواضع جمهوری اسلامی را تبیین کنید.
از دستگاههای خوب نظام و لزوم حفظ و افزایش طهارت آن
انشاءاللَّه خداوند هم کمکتان خواهد کرد. بحمداللَّه وزارت خارجهى ما، از دستگاههاى خوب ماست. این خوبى و این طهارت را، هر چه مىتوانید افزایش دهید. این را که هست، حفظ کنید و نگذارید به آن خدشهاى وارد شود. نگذارید که دنیاطلبى، جاى آرمانطلبى را بگیرد. این تکلیف، چند صباحى بر عهدهى ماست. شما هم که تا آخر عمرتان سفیر نیستید. این چند صباح سفارت را، با حداکثر دقت، پارسایى، رعایت و شجاعت، انشاءاللَّه پیش ببرید، تا خداى متعال هم در همهى امور به ما کمک کند.
سرمایهٔ انسانی جوانان مؤمن انقلابی و هوشمندی آنان در تجربههای سیاسی
… نیست. بعضى میگویند خب پس حالا که حرف نسنجیده نباید زد، پس چرا حرف باید زد ــ گویى که هیچ کارِ غیر نسنجیده نمیشود کرد ــ نه، اگر گفتیم باید ما حکیمانه کار کنیم، معناى آن، این نیست که پس کار نکنیم، تماس نگیریم، حرکت نکنیم، حرف نزنیم، نبادا غیر حکیمانه دربیاید؛ نه، خب وزارت خارجه یک دستگاه انسانىِ عظیمى است ــ همینطور که آقاى دکتر ولایتى اشاره کردند و کاملاً درست است ــ واقعاً یک دستگاه پُرذخیرهاى است از لحاظ نیروى انسانى؛ انسانهاى خوب، انسانهاى انقلابى، مسلمان، اکثراً یا عموماً بچّههاى انقلاب، جوانهاى انقلابى مؤمن در وزارت خارجه بحمدالله حضور دارند با فکرهاى خوب؛ ما چرا از تلاش و تفکّر و سنجش و عقلیّت بچّهحزباللّهىهاى خودمان مأیوس باشیم؟ دیدیم که همین بچّههاى خودمان، همین بچّهحزباللّهىها، همین برادرهاى وزارت خارجه، همین عناصر مؤمن و خوب، در یک تجرب سیاسى مثل تجرب جنگ خلیج فارس[7] ــ که خیلى چیز عظیمى بود و چقدر [افراد] اشتباه کردند[8] ــ یا مثل قضیّ قطعنامه،[9] از خودشان عقل و شخصیّت و هوشمندى نشان دادند. در ارتباطات فراوانى همینجور است. کار را سنجیده انجام بدهیم. کارهاى نسنجیده انجام نگیرد، چون تأثیر ضرر کار نسنجیده در اینجا با ضرر کار نسنجیده فرضاً در ادار ثبت احوال فلان جا یا وزارت صنایع یا وزارت فلان فرق میکند. اینجا ضرر کار نسنجیده عمیقتر و عمومىتر …
لزوم ابتکار و جستجوی راههای جدید
و این نظرات شما وزارت خارجه را به جستجوى راههاى جدید میکشاند که این نکته مربوط به وزارت خارجه است: ابتکار. البتّه من قبلاً هم در سالهاى پیش بر روى این مسئله تکیه کردم که ما در زمین مسائل جهانى جاى خالى براى ابتکار سیاسى جمهورى اسلامى را زیاد مشاهده میکنیم. خیلى جاها هست که سیاستهاى جهانى به آنها نمیرسند به دلایلى؛ نه اینکه ناتوانند، بعضىهایشان خیلى هم توانایند، …
سپردهشدن بخش خارجی ادارهٔ کشور به مأموران وزارت خارجه
… به وسیلهى خود من به شما عرض شده: اهمّیّت کار سیاست خارجى و مسئلهى دیپلماسى جمهورى اسلامى است. من بارها گفتهام ادارهى کشور به دو بخش تقسیم میشود: بخش داخل کشور و بخش خارج کشور؛ خیلى منطقى است دیگر؛ البتّه بخش داخل کشور خصوصیّاتى و پیچیدگىهایى دارد؛ بخش خارج کشور هم خصوصیّات و پیچیدگىهایى ویژهى خود دارد. این بخش دوّم در دستان فعّال مأموران وزارت خارجه است و بخش اوّل دست بقیّهى دستگاهها است. خب، مىبینید که انصافاً کار وزارت خارجه خیلى مهم است.
مسئولیت وزارت خارجه و سفارتخانهها در رساندن پیام ملت به جهان
… این سخن را خواهید شنید در خارج از کشور و همهی دستگاههای تبلیغاتی خودمان، برادران و خواهرانی که در رادیو و تلویزیون و خبرگزاری پارس و روزنامهها و مطبوعات کار میکنند همه موظف هستید و همه موظف هستیم که این جهاد تبلیغاتی را با سریعترین و بهترین وجه تعقیب کنیم. باید پیاممان را به دنیا برسانیم و باز در این زمینه هم وزارت امور خارجه وظیفه و مسؤولیتی بسیار بزرگ دارد. نمایندگیهای ما در دنیا چه میکنند؟ سفارتخانههای ما در کشورهای غربی و کشورهای عربی و سراسر اروپا و منطقهی شرق آسیا چه میکنند؟ آیا پیام ما و ملت ما و حقایق ملت ما را در اختیار مردم میگذارند یا نه؟ اگر میگذارند و دولتها با آنها همکاری نمیکنند این را باید به ما بگویند، ما ملت ایران باید بدانیم که در این موقعیت و در این لحظه کدام دولت با ما همکاری میکند و کدام دولت علیه ما کارشکنی میکند.
فعالیت بسیار خوب سفرها و رفتوآمدهای دستگاه دیپلماسی
… عملی نشد. مسئلهی تجارت با همسایگان، با قطبهای اقتصادی، با کشورهای متنوّع، با خود همین آفریقا که من اسم آوردم، بسیار خوب است. این تماسهایی هم که رئیسجمهور محترم[5] با رؤسای این کشورها به مناسبت عید و امثال اینها دارند، خیلی خوب است، اینها کارگشا است؛ فعّالیّت مجموعهی وزارت خارجه [هم] ــ این سفرها و رفتوآمدها ــ فعّالیّت بسیار خوبی است.
امکان کمک به ارتباط نخبگان با مراکز علمی دنیا
… تلاش کنند. نگذارید نخبه از دانشگاه مأیوس بشود؛ حالا حدّاقلّش این است که بتواند در دانشگاه وارد بشود، جایگاهی پیدا کند. بعضیها سنگ نخبه را به سینه میزنند، مرتّب میگویند نخبهها نخبهها، امّا در عمل نخبه را مأیوس میکنند، ناامید میکنند، مانعتراشی میکنند. به نظر من در مورد ارتباط با مراکز علمی دنیا هم وزارت خارجه میتواند فعّال باشد، میتواند کمک حسابی بکند.
قدردانی از تحرک فراوان خارجی و زحمات دستگاه دیپلماسی
من یک جمله هم اینجا یادداشت کردم به مناسبت بیانات آقای رئیس جمهور که گفتند ما آقای وزیر خارجه را نمیبینیم، چون اغلب در سفرند. خوب، این تحرک فراوان خارجی و رفت و آمدها و اینها انصافاً خیلی جای تشکر هم دارد؛ منتها یک نکتهای در اینجا وجود دارد و آن این است که دیپلماسی فقط تحرک و رفتن و نشستن و ملاقات کردن نیست؛ اینها کالبد دیپلماسی است، اینها آن جسم دیپلماسی است - که البته خیلی هم مهم است - جسم، یک روحی دارد؛ این را بایستی در دستگاه دیپلماسی تقویت کرد. البته …
پیشرفت در حضور سیاسی و قدرت چانهزنی در دنیا
… است؛ بنایی که با یک نسیمی خراب شود، بنا نیست. امروز ما جوانها و مردان و زنان زیادی داریم که از بن دندان این فکر را پذیرفتهاند، شناختهاند و فهمیدهاند. اگر ملاک را نخبگان بگیریم، امروز در عرصهی نخبگان، تعداد مؤمنان و معتقدانِ با مبنا از روز اول بیشتر است. در زمینهی مسائل نظامی پیشرفتهای آشکار داشتهایم و در زمینهی حضور سیاسىِ دیپلماسی در دنیا هم پیشرفتهای خوبی داشتهایم و قدرت چانهزنی و حرف زدن ما خوب شده است. البته نواقصی داریم که باید اینها را برطرف کنیم؛ باید کار کنیم. بنده نه مایلم در وضع خودمان اغراق کنم و نه مایلم که واقعیات و حقایقی را که جلوی چشم هست و به صورت علمی ثابت میشود، انکار کنم. ما در زمینهی بیرون از مرزهای خودمان هم موفق بودهایم. به برکت حرکت …
بیان سخنان درست در مصاحبهٔ تلویزیونی وزیر خارجه
البته در بعضی از رسانهها و به وسیله برخی از مسؤولان هم واقعاً حرفهای درستی زده میشود. دیشب در تلویزیون دیدم که وزیر محترم امور خارجه مصاحبه میکردند. حرفهای خوب و درست گفته میشود - نه اینکه نمیگویند - اما من هم موظّفم آنچه را که وجود دارد و واقعیت مطلب است، برای ملت عزیزمان بیان کنم.
توصیه به تبیین این واقعیت برای مردم
… هستند که سفارتهایشان در امریکاست، سفارتهای امریکا نیز در پایتختهای آنها باز است و فعّالیت میکند؛ از لحاظ سیاسی و کنسولی و غیره هم با یکدیگر ارتباط دارند؛ اما امریکا آنها را جزو لیست تروریستهای دنیا معرفی میکند! من حالا نمیخواهم اسم آن کشورها را بیاورم. خوب است که برادران ما در وزارت خارجه و جاهای دیگر، اینها را به مردم بگویند و تبیین کنند.