رفتن به محتوای اصلی

وحدت وجود

نام‌های دیگر: وحدت تجلی، وحدت در کثرت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دیدگاه عرفانی دربارهٔ یگانگی هستی و تجلی حق در خلق.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در آیین گشایش کنگره جهانی حافظ— ۱۳۶۷/۰۸/۲۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۹
۱۳۶۷۱۳۶۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

قول عرفا به وحدت فاعلیت و تجلی در برابر فلاسفهٔ اسلامی

مسأله‌ی وحدت تجلّی که از مباحث معروف عرفان و میان عرفاست. در مقابل نظریه‌ی فلاسفه‌ی اسلامی که قائل به کثرت فاعلیت حق هستند، عرفا قائلند به وحدت فاعلیت و وحدت تجلّی.

لزوم انتخاب یک قول از اقوال وحدت وجود در شعر به جای آمیختن همه

… در مقام شوخى مبالغه‌آمیزى نسبت به ایشان گفته بود که اگر یک کلمه‌اى چهار وجه مثلاً داشته باشد ــ فرضاً کلمه‌ى زید را: زِید هم میشود خواند، زُید هم میشود خواند، زَید هم میشود خواند؛ بالاخره چهار پنج [وجه باشد] ــ آنچه آقای داماد خواهد گفت، وجه ششمى است! بالاخره وحدت وجود چیست و شما به کدام‌ یک از این سلایق و طرق وحدت وجود معتقدید؟ خب، همان را انتخاب کنید و بریزید در این قالب شعر زیبایى که شما دارید. شما، هم شعرتان قشنگ است، هم قشنگ میخوانید شعر را؛ این هم یک حُسن دیگر است. خب، بالاخره این را باید یک کارى بکنید. [اگر] نکنید، این شعر خوب است، شعر آقاى عزیزى است و در جلسه هم که بخوانید، بلاتردید بَه‌بَه خواهید شنفت امّا بدانید این شعر، آن شعرى که دویست سال …

نقد تعبیر وحدت وجود حافظ به همه‌خدایی و شطح از سوی ادیبان

این، نَفَس یک عارف است. امکان ندارد کسی بدون پایه‌ی والائی از عرفان این جور حرف بزند. در مباحث عرفان نظری، وحدت وجود که یکی از اصلیترین مباحث عرفان است، در کلمات حافظ فراوان دیده میشود. البته باز هم نمیتوانم خودداری کنم از اظهار تأسّف، از این‌که بعضی از نویسندگان و ادبای محقّقی که با وجود مقام والای تحقیق در ادبیات، از عرفان - عرفان نظری - اطلاعی ندارند و در آن کاری نکردند! وحدت وجود را که به حافظ نسبت داده شده، به معنای همه‌خدائی که ناشی از عدم درک درست مسأله است، تعبیر کردند و آن را جزو شَطَحیاتی دانستند که بر زبان حافظ - مثل بعضی از عرفای دیگر - صادر میشده و نه یک بینش و طرز فکر و جهان‌بینی!