رفتن به محتوای اصلی

وجدان کاریاصطلاح

نام‌های دیگر: وجدان کار

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انجام دقیق و کامل کار و مسئولیت بر پایهٔ تعهد درونی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار فرماندهان نیروى زمینى ارتش جمهورى اسلامى ایران— ۱۳۶۸/۱۲/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۱
۱۳۶۸۱۴۰۱

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

تذکّری که می‌خواهم عرض کنم این است که از آغاز سال جدید، دو شاخص را به عنوان شعار برای خودمان قرار دهیم: این دو شاخص، عبارت است از «وجدان کار» و «انضباط اجتماعی». این دو شاخص، برای همه ما، در هر جا که هستیم بسیار مهم است. «وجدان کار» یعنی این‌که اگر کاری را به عهده گرفتیم و انجام آن را تعهّد کردیم - چه این کار، برای شخص خودمان یا خانواده خودمان؛ جهت نان درآوردن باشد، و چه کاری اجتماعی و مردمی و مربوط به دیگران باشد؛ مثل امور مهم اجتماعی و مسؤولیتهای کشوری - آن را خوب و کامل و دقیق و تمام انجام دهیم. به تعبیر معروف، برای آن کار، «سنگ تمام بگذاریم». اگر ملتی دارای «وجدان کار» باشد، محصول کار او خوب خواهد شد، و وقتی محصول کار نیکو شد، وضع اجتماعی، به طور قطع بهبود پیدا خواهد کرد.
من امسال - یعنی در طلیعه سال ۷۴ - می‌خواهم عرض کنم که ما در صورتی توانسته‌ایم این دو سرفصل را با موفقیّت انجام دهیم و این دو شعار را تحقّق بخشیم که آثار آن را در خارج مشاهده کنیم. اگر در کشور، تولید در زمینه اقتصادی زیاد شده باشد؛ اگر کارهای اجتماعی و اداری و اقتصادی، روانتر و آسانتر شده باشد؛ اگر اجناس مورد استفاده مردم فراوانتر و در دسترس قرار گرفته باشدو اگر کارهایی از این قبیل انجام گرفته باشد، این نشانه آن است که وجدان کاری در جامعه ما به طور کامل بیدار شده است. یعنی در این کشور انجام دهندگان میلیونها کار، دارای احساس وجدان کاری هستند و کار را یک عمل صالح، یک وظیفه حقیقی، یک عبادت ویک مسؤولیت اجتماعی و سیاسی تلقّی کرده‌اند و معنای وجدان کاری نیز همین نکاتی است که عرض کردم. هر مقدار آن کارها انجام شده باشد، وجدان کاری پیشرفت کرده است. اگر در آن زمینه‌ها، کم پیش رفته باشیم، پیداست وجدان کاری مقداری تحقّق پیدا کرده و بیدار شده است. اگر خدای ناکرده در این زمینه‌ها هیچ پیش نرفته باشیم - که البته این طور نیست - در آن صورت دلیل این است که وجدان کاری تحرّکی پیدا نکرده است. در سال گذشته اگر چه بحمداللَّه پیشرفتهایی در کارها داشتیم،ولی باید عرض کنم کافی نیست. در مورد انضباط اجتماعی، اگر تخلّفات اجتماعی و قانون شکنی کم شده باشد؛ اگر مردم با عادات و آداب صحیح اجتماعی حقیقتاً خو گرفته باشند؛ اگر جرم و جنایت کاهش چشمگیر یافته باشد، آن گاه ما احساس می‌کنیم که انضباط اجتماعی به معنای واقعی تحقّق پیدا کرده است. البته مقداری پیشرفت داشتیم و تلاش شده است؛ اما نه آن مقدار که مورد نظر این حقیر بود و برای جامعه ما لازم بود و هست.
یکی از کارهایی که وجدان کاری لازم دارد، تعلیم و تربیت است. معلّم در کلاسِ درسِ مدرسه‌ای که تَهِ فلان شهر یا فلان گوشه دورافتاده تهران یا یک روستاست، باید آن‌طور درس بگوید، زحمت بکشد و تلاش کند که گویا الان بازرس در کلاس نشسته است، کار او را نگاه میکند، یا یک ساعت بعد می‌آید تا نتیجه کار را ببیند. وجدان کاری یعنی این. ما تعارف که نمیکنیم!

بی‌فایده بودن محقق فاقد فرهنگ کار و وجدان کار

واقعاً ما براى کار در زمینه‌ى فرهنگ عمومى، ]یک[ میدان باز داریم. اگر ما بخواهیم توسعه‌ى اقتصادى را به ‌معناى صحیح کلمه در جامعه راه بیندازیم، احتیاج به تلاش فرهنگى داریم. مادامى‌که حتّى محقّق ما و جستجوگر علمى ما، آن فرهنگ کار و وجدان کار و عشق به کار را آن‌چنان ‌که در یک فرهنگ سالم که مظهر عالى‌اش هم [فرهنگ] اسلامى است نداشته باشد، وجود این محقّق بى‌فایده خواهد بود. گیرم ما محقّقین بزرگى ]هم[ تولید کردیم، به وجود آوردیم، تربیت کردیم و مثلاً آزمایشگاه‌هاى مهمّى هم در اختیار اینها گذاشتیم؛ این تبدیل خواهد شد به یک کار شخصى. وقتى به زندگى محقّقین بزرگى که ما در دنیا مى‌بینیم ــ اعم از آن کسانى که در قرنها پیش از میان خود ما …

چگونگی تزریق وجدان کار و اتقان به نظام اداری و کارگران

ما چگونه میتوانیم آگاهى را، وجدان کار را در این مجموعه‌ى ادارى خودمان ــ که هیکل حجیم دیوانى ما را تشکیل میدهد ــ تزریق بکنیم؟ یا در زمینه‌ى تولید و ساخت و کارخانه‌جات و محیط‌هاى کارگاهى، چگونه میتوانیم اتقان را، سلامت کار را، «رَحِمَ اللهُ‌ مَن عَمِلَ شَى‌ءً فَاَتقَنَه»[5] را که اسلام گفته، استحکام را، ]استفاده از[ موادّ خوب را، خلاصه سنگ تمام گذاشتن براى تولید را، به این کارگرمان تزریق کنیم که اتومبیل ما از کارخانه که بیرون مى‌آید، بعد از یک ماه مثلاً فرض کنید که درِ آن لق‌لق نکند یا فلان پیچش باز نشود، در حالى ‌که تولید فلان نقطه‌ی دیگر دنیا این‌جور نیست. یا این ]کارگر[ از کار درنرود، در حالى که دیگران شوق به کار دارند و بیشتر سعى میکنند کار کنند؟ چگونه ما میتوانیم روح کار، جدّیّت در کار، وجدان کار، پىگیرى کار، سلامت کار را در طرحهاى توسعه‌ى اقتصادى خودمان در نظر بگیریم، بدون اینکه فرهنگ عمومى جامعه را بالا …

آسیب دیدن آن در دوران سلطهٔ دشمنان و لزوم احیایش در کارکنان

بحمدالله‌ برادران عزیز به نکات اساسى مدیریّت توجّه دارند؛ من یک نکته را که واقعاً در کشور ما باید روى آن یک قدرى کار بشود میخواهم عرض بکنم و آن، «وجدان کارى» است که باید در کارکنان ما خیلى زیاد تزریق بشود و تلقین بشود. در طول سلطه‌ى دشمنان این ملّت در کشور ما، خیلى از ذخایر معنوى ما دست‌خورده شده؛ از جمله همین است. آقایان! یکى از کارهایى که در وزارتخانه‌ها، در مراکز مدیریّت خودتان به آن توجّه کامل میکنید، این است: باید به وجدان کار، وجدان آن وظیفه و مسئولیّتى که بر دوش هر یک از افراد شما هست، خیلى اهمّیّت بدهید و آن را احیا کنید و کار در کشور ما امروز پُرتلاش بایستى انجام بگیرد؛ بدون وجدان کار هم نمیشود.

پرسش از چگونگی زنده کردن روحیهٔ کار در محققان و محیط اداری

ما چگونه میتوانیم این روحیه را در بین محقّقین کشور یا فرض بفرمایید در محیط کار ادارى زنده کنیم؟ کار ادارى ارتباط مستقیم دارد با توسعه‌ى اقتصادى. شما طرحهاى اقتصادى را اگر بدهید دست یک مجموعه‌ى دیوان‌سالارى غلط و معوّج، عارى از وجدان کار و عارى از سواد و آگاهى از کیفیّت کار، او این [کار] را ضایع خواهد کرد، این طرح را به ثمر نخواهد رساند.