رفتن به محتوای اصلی

واقعهٔ مسجد گوهرشادرویداد

نام‌های دیگر: قیام مسجد گوهرشاد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قیام مردم مشهد در سال ۱۳۱۴ در مسجد گوهرشاد علیه سیاست‌های رضاخان و سرکوب آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات برای روسای شهربانی و ساواک قم (لغو لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی)— ۱۳۴۱/۰۹/۲۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۸
۱۳۴۱۱۳۵۸

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

قتل عام مسلمانان در جوار حرم امام رضا (ع)

… که محمد رضا قرآن طبع کرد و منتشر کرد، و به اسم اسلام این کارها را کرد. و دیدیم که در سال یک دفعه به مشهد [می‌رفت‌] و آنجا با کمال بیحیایی در مقابل حضرت رضا می‌ایستاد. دلش آنجا نبود. برای اغفال ملت بود. دیدیم که همین جانی و همان جانی[7] در ایران چه کردند. آن که آن طور اظهار اسلامیت می‌کرد در جوار حضرت رضا چه کرد و چه قتل عامی کرد در مسجد گوهرشاد و معبد مسلمین. و دیدیم که این آدم که اظهار می‌کند من یک مسلمان هستم و من قرآن طبع می‌کنم و من متعهدم و من قسم خوردم- در نطقهایش بود که من قسم خوردم که برای شیعه خدمت بکنم- ما دیدیم خدمت او به این مملکت چه بوده است. علاوه بر این همه کشتار و این همه معلولین، تمام حیثیت مملکت …

دستگیری، حبس و محاکمهٔ علمای خراسان پس از قیام

و بعدش هم که تبعید برداشته شد، مرحوم آقا میرزا صادق آقا[5] در قم آمدند و ماندند اینجا، و اینجا هم فوت شدند. یک قیام از خراسان بود، منتها همه علما. قضیه قیام مسجد گوهرشاد،[6] تمام علمای خراسان را که در این قیام دخالت داشتند و سرشناس بودند گرفتند و آوردند تهران و حبس کردند و محاکمه کردند اینها. یک قیام از اصفهان شد و علمای اصفهان آمدند به قم و دعوت کردند از علمای اطراف و علمای اطراف هم خیلیهایشان هم آمدند اینجا. منتها این هم قدرت دست آنها بود و نتوانستند و شکستند و ملت هم آن طور هوشیار نشده بود که درست دنبال علما را بگیرد. عکس آنی که اینها می‌گویند …

قتل عام مردم مشهد در قیام بر ضد رضاشاه

… منعقد بشود، قبل از اذان صبح منعقد می‌شد که اول اذان تمام بشود. مامورین دور می‌گردیدند برای اینکه نگذارند مجالسی باشد. روحانیین را در هر جا که بودند یا به حبس کشید، و یا بعضی را تلف کرد، کُشت. و در همان وقت آنهایی که قیام کردند بر ضد رضا شاه، روحانیون بودند؛ که یک دفعه مشهد قیام کرد و قضیه مسجد گوهرشاد پیش آمد و قتل عموم، قتل عامی که در مسجد گوهرشاد واقع شد؛ و یک دفعه‌ از تبریز قیام واقع شد و دنبال آن علمای بزرگ تبریز را گرفتند و تبعید کردند؛ و ظاهراً به سُنْقُر تبعید کردند؛ و بعدش علمای اصفهان قیام کردند؛ که در این قیام سایر علمای بلاد هم از همه جاها به قم آمدند و مرکز را قم قرار دادند؛ لکن باز با حیله و با فشار …

دستگیری و حبس علمای خراسان و تحقیر آقازاده

... از خراسان قیام کردند علمای خراسان؛ قیام کردند منتها قدرتی نداشتند و شکست خوردند. گرفتند همه علمای خراسان را. با قضیه «مسجد گوهرشاد» و آن بساط، همه را گرفتند آوردند تهران حبس کردند. مرحوم آقازاده[1]، که راس علمای آن وقت بود می‌آوردند با مامور توی خیابان؛ سر برهنه می‌آوردند و می‌بردند به دادگاه که آنجا محاکمه‌اش کنند! از اصفهان علمای اصفهان قیام کردند به ضد رضا شاه.