این یک وابستگی فکری است که انسان از مکتب خودش دست بردارد برود سراغ مکتب دیگران. از اقتصاد خودش دست بردارد برود سراغ اقتصاد دیگران، اقتصاد خودش را اصلًا نظر نکند، نفهمد که چیست، مثلًا اقتصاد اسلامی چیست اینها اصلًا نمیدانند، ازشان بپرسید که اقتصاد در اسلام چیست اصلًا نمیدانند. در عین حالی که این را نمیدانند رفتند سراغ اقتصاد مارکسیست! در صورتی که آن در خارج شکست خورده است. و هکذا ما الآن جمعیتی هستیم که از حبس بیرون آمدیم؛ از آن حبسهای طول پنجاه سال. حالا ما بیرون آمدیم. دَرِ حبس باز شده است و ما آمدیم بیرون. لکن از این حبس که بیرون آمدیم، باز یک گرفتاریهای زیاد دیگری داریم که در راس همه گرفتاریها همین گرفتاری فکری است. این را باید اساتید دانشگاه، معلمین، آموزگارها بچههای ما را از این انگل بودن و از این افکار بیرون بیاورند، آنها که خودشان مبتلا به آن افکار نیستند، آنها که هستند که نمیتوانند. همه بساطی که الآن در ایران هست بساطی است که [هنوز] اسلامی نیست.وابستگی فکری
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تکیه بر اندیشه و تحلیل بیگانگان و نداشتن استقلال در فکر.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:سخنرانی در جمع پرسنل کمیته انقلاب اسلامی (سلب استقلال فکری- غربزدگی)— ۱۳۵۸/۰۳/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱۱۳۵۸۱۳۶۱
فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۱۱ پاراگراف)
رها کردن مکتب و اقتصاد خودی و رفتن به سراغ مکتب دیگران
این یک وابستگی فکری است که انسان از مکتب خودش دست بردارد برود سراغ مکتب دیگران. از اقتصاد خودش دست بردارد برود سراغ اقتصاد دیگران، اقتصاد خودش را اصلًا نظر نکند، نفهمد که چیست، مثلًا اقتصاد اسلامی چیست اینها اصلًا نمیدانند، ازشان بپرسید که اقتصاد در اسلام چیست اصلًا نمیدانند. در عین حالی که این را نمیدانند رفتند سراغ اقتصاد مارکسیست! در صورتی که آن در خارج شکست خورده است. و هکذا ما الآن جمعیتی هستیم که از حبس بیرون آمدیم؛ از آن حبسهای طول پنجاه سال. حالا ما بیرون آمدیم. دَرِ حبس باز شده است و ما آمدیم بیرون. لکن از این حبس که …وابستگی فکری و مغزی به خارج منشأ بیشتر بدبختیهای ملتها
… پیدا کنند. کمال تاسف است که کشور ما که حقوق اسلامی و قضای اسلامی و فرهنگ اسلامی دارد، این فرهنگ را، این حقوق را نادیده گرفته است و دنبال غرب رفته است. همچو غرب در نظر یک قشری از این ملت جلوه کرده است که گمان میکنند غیر از غرب هیچ خبری در هیچ جا نیست. و این وابستگی فکری، وابستگی عقلی، وابستگی مغزی به خارج منشا اکثر بدبختیهای ملتهاست و ملت ماست. در هر امری که پیش میآید، از باب اینکه مغزهای آنهایی که در راس کارها واقع بودند، به طوری بار آمده بوده است که از خودشان بکلی منصرف و قبلهشان غرب شده بود. یکی از روشنفکرهاشان، به اصطلاح متفکرینشان[1] گفته بود که ما تا همه چیزمان را انگلیسی نکنیم نمیتوانیم یک …لزوم کنار گذاشتن وابستگی فکری و قلبی برای رهایی از همهٔ وابستگیها
شما اگر بخواهید از همه وابستگیها خارج بشوید، این باید این وابستگی مغزی را، قلبی را کنار بگذارید. گمان نکنید که هر چه آنها دارند خوب است. اگر یکی فرض کنید که یک پیشرفتی داشته باشد در صنعت، این دلیل این نیست که پیشرفت دارد در فرهنگ. و این اشتباهات مال همین جاهاست که آن که مثلًا فرض کنید فلان طیاره را درست میکند به خورد ما این طور میدهند که همه چیزش این طوری است، و حال آنکه نیست این طور. …لزوم ایستادن شرق روی پای خود و رهایی از وابستگی فکری
… بروید آنجا معالجهتان بکنند. باید دانشگاههای ما و همه قشرها کاری بکنند که لا اقل ما محتاج به غیر نباشیم. این طور نباشد که اگر یکی مریض میشود، بگویند اینجا نمیشود معالجهاش کرد. این طور نباشد که اگر یک گرفتاری بشود، بگوید که نه، نمیشود دیگر درستش کرد. خودمان روی پای خودمان بایستیم، شرق باید سر پای خودش بایستد. اگر شرق بخواهد باز وابستگی فکری داشته باشد به آنها و گمان کند که همه چیز از آنجا باید بیاید، باید تا آخر وابسته باشد.ناممکن بودن استقلال تا وقتی نگاه به غرب برای همه چیز باقی است
و تا این وابستگی فکری هست در ما که همه نظرمان به این است که ما همه چیزمان را از غرب باید بیاوریم، و هر وقت هم که هر عیبی پیدا میکنیم غرب باید این را معالجه بکند، تا این وابستگی هست، ما نمیتوانیم استقلال پیدا کنیم. هیچ نحو استقلالی حاصل نمیشود، الّا اینکه ما خودمان را بشناسیم که ما خودمان هم فرهنگ داریم؛ خودمان هم همه چیز داریم؛ و احتیاج به غرب در این امور نداریم؛ و آنی که آنها به ما میدهند آن نیست که واقعیتِ رشدآوری باشد؛ آن است که ما را میخواهند در یک حدّی نگه …بزرگترین وابستگی ملتهای مستضعف و سرچشمهٔ دیگر وابستگیها
1- همان طور که کراراً تذکر دادهام بزرگترین وابستگی ملتهای مستضعف به ابَرقدرتها و مستکبرین؛ وابستگی فکری و درونی است، که سایر وابستگیها از آن سرچشمه میگیرد. و تا استقلال فکری برای ملتی حاصل نشود، استقلال در ابعاد دیگر حاصل نخواهد شد. و برای به دست آوردن استقلال فکری و بیرون رفتن از زندان وابستگی به غیر، باید از خواب مصنوعی که بر بعضی از قشرهای ملت و خصوصاً طبقه دانشمند و متفکر و روشنفکر تحمیل شده است، برخیزید و …لزوم رهایی از وابستگی فکری تحمیلشده با تبلیغات چندقرنی
… میآیند نمیخواهند که ما را تعلیم بدهند؛ میخواهند نگذارند ما تعلیم بگیریم؛ میخواهند ما را متوقف کنند. دانشگاههای ما را نمیگذارند که درست آن طوری که باید اداره بشود، دانشگاه وابسته است. دانشگاه وابسته شد، باید تا آخر همین باشد که هی دستش دراز باشد] ... [. وابستگی فکری خود را بیرون بیاوریم. خودمان را از وابستگی فکری بیرون بیاوریم که فکرهایمان این نباشد که ما چیزی خودمان نداریم، هر چه هست آنجاست. این معنا، که با تبلیغات به ما تحمیل شده- تبلیغات دامنهداری که در چند قرن کردند و اخیراً زیاد شده است- که خودتان هیچ چیز نیستید، و هر چه هست آن شرق و غرب است. به جوانهای ما این را تحمیل کردند.رهایی از وابستگی فکری، سرچشمهٔ رهایی از همهٔ وابستگیها
… آنها شستشو کردند مغزهای ما را، مغزهای بچههای ما را و به جای مغز خودشان مغز دیگری نشاندند، ما هم حالا عکس العمل نشان بدهیم و شستشو کنیم مغز خودمان و بچههای خودمان را و یک مغز اسلامی- انسانی جایش بنشانیم، تا از این وابستگی فرهنگی و وابستگی فکری بیرون بیاییم. اگر ما از وابستگی فکری بیرون بیاییم، همه وابستگیها تمام میشود. اینکه ما وابسته شدیم، در اقتصاد وابسته هستیم، در- عرض میکنم که- فرهنگ وابسته هستیم، در همه چیز وابسته هستیم، مبدا این همین است که در فکر وابسته هستیم. فکرمان نمیتواند بِکشد این را که ما خودمان هم فرهنگ داریم؛ خودمان هم فرهنگمان غنی است؛ خودمان هم همه چیز داریم، یک مملکت غنیای ما داریم. یک مملکتی داریم که برای صد و پنجاه میلیون جمعیت مهیّاست که اداره بکند. مع الاسف ما سی و چند میلیون هستیم و زندگیمان تباه …دشوارتر بودن جبران وابستگی روحی و انسانی از وابستگی اقتصادی
این وابستگی بسیار اسفناک است. وابستگی نظامی را با یک روز، با یک ماه میشود رفعش کرد؛ بیرونشان کرد؛ وابستگی اقتصادی قابل جبران است؛ زود میشود جبران کرد؛ اما وابستگی روحی و انسانی است که بسیار مشکل است. یک بچه را از آن بچگی، کوچولویی، که بوده است در دامن مادرش، تا رفته است به دبستان، تا رفته است به دبیرستان، و تا رفته است در دانشگاه، هر جا رفته، تبلیغات جوری بوده است که این را وابسته بار آورده؛ اعتقادش این شده که به غیر ارتباط با خارج نمیشود کاری کرد؛ …دانش وارداتی بیفایده که مانع پیشرفت ملت شد
… بروید بگردید در همه خیابانهای غرب. من که نمیدانم، اما من گمان ندارم که اسم یکی از سلاطین ما مثلًا ... در آنجا باشد، مگر اینکه بخواهند بازی بدهند ما را. گاهی این طوری است که بخواهند بازی بدهند ما را، [نام] یکی [را] آنجا بگذارند، شما بیایید صد تا ایجاد کنید؟ ما را این طوری کردند که بکلی درِ همه معلومات خودمان را بستیم و معلومات دیگران را نه معلومات، معلومات صادراتی! اگر یک معلوماتی بود که معلومات واقعی بود که ما حالا به این روز نبودیم. معلومات صادراتی، یعنی اینکه نتواند به درد ما بخورد. اینی که نتواند ما را به مرتبه کذا برساند. لکن اسم زیاد بود. تبلیغات، زیاد بود. دروازه تمدن کذا. شما میبینید مایی را که این آقا[11] رساند به دروازه تمدن! حالا که رفته میبینید وضع ما چیست. هیچی نداریم. همه خزائنمان را بردند. هر چه نفت داشتیم بردند، و ایشان هم وعده کرده بود تا بیست سال دیگر، دیگر ما …از میان رفتن وابستگی فکری شرط رشد حقیقی و استقلال
… اگر یک جنسی رویش اسم غربی نمیبود، این را درست نمیپذیرفتند. اگر یک دوایی نمیگفتند از غرب آمده است نمیپذیرفتند. چیزهایی که خود ملت درست میکرد باید با اسم غرب فروش برود. این غربزدگی است. یعنی بازار ما هم غربزده هست. یعنی ملت ما الآن باز هم غربزده هست. و تا از زیر این بار در نیایید و تا این وابستگی مغزی و فکری از بین نرود، رشد حقیقی پیدا نمیشود، و شما هم نمیتوانید مستقل بشوید.