رفتن به محتوای اصلی

هیئت‌های مذهبیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: هیئت‌های عزاداری، هیئت‌های دانشجویی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجالس و گروه‌های عزاداری و مذهبی مردم و ظرفیت آنها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار شورای مرکزی هیئت‌های عزاداری استان تهران— ۱۳۷۳/۰۵/۱۲

سیر زمانی

از ۱۳۷۳ تا ۱۴۰۴
۱۳۷۳۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۳همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

هیئت یک واحد اجتماعی است، یک مجموعه‌ی اجتماعی است که بر محور مودّت اهل‌بیت شکل میگیرد؛ محور این اجتماع کوچک یا بزرگ، مودّت اهل‌بیت (علیهم السّلام) و هدایت به سمت اهداف اهل‌بیت است؛ حقیقتِ هیئت این است، ماهیّت هیئت یعنی این. ریشه‌ی این پدیده هم مال زمان خود ائمّه است؛ صحبت امروز و دیروز نیست؛ هیئت را اصحاب ائمّه تشکیل دادند و آنها شروع کردند؛ بعد از حادثه‌ی کربلا دُور هم جمع میشدند. امام صادق (علیه ‌السّلام) از راوی سؤال میکنند: تَجلِسونَ وَ تُحَدِّثون؟[10] می‌نشینید دُور هم، صحبت میکنید، حرف میزنید؟ یعنی مسائل ما را مطرح میکنید؟ او جواب میدهد که بله، این کار را میکنیم؛ یعنی همین مجموعه‌ی هیئات. بعد حضرت میفرمایند: اِنَّ تِلکَ المَجالِسَ‌ اُحِبُّها؛ من دوست میدارم این مجالس را. قربان آن دل! [میفرماید] مجالس شما را دوست میدارم. اِنَّ تِلکَ المَجالِسَ‌ اُحِبُّها و اَحیوا اَمرَنا؛[11] مسئله‌ی ما را زنده نگه دارید. «اَمرَنا» در کلمات ائمّه زیاد تکرار میشود؛ یعنی مسئله‌ی ما -به آن موضوع اساسی و محوری‌ای که ما بر اساس آن حرکت میکنیم، میگویند امر- حالا ما اگر بخواهیم با تعبیرات امروزی مثلاً عرض بکنیم، اگر چه یک مقداری از آن معنای حقیقی فروکاسته میشود، مثلاً بگوییم راه ما، مکتب ما؛ «اَحیوا اَمرَنا» یعنی راه ما را زنده نگه دارید، مکتب ما را زنده نگه دارید. در یک روایت دیگر که این هم در کافی هست، میفرماید که «تَزَاوَروا وَ تَلَاقَوا وَ تَذاکَروا اَمرَنا وَ اَحیُوه‌»؛[12] این هم همین ‌جور است؛ احیای امر است.
من به شما جوانهای عزیز توصیه میکنم قدر هیئتهایتان را بدانید. من همیشه به جوانها میگویم قدر جوانی‌تان را بدانید؛ این امروز هم هست. قدر جوانی را بدانید، امّا قدر این هیئتها را بدانید. این هیئتها گنجینه است؛ حقیقتاً گنجینه‌ی معتبر و باارزشی است. هیئت حسینی به معنای یاد و تبیین است. هم یاد است، هم تبیین است. یعنی هیئت باید این جور باشد: هم یاد را زنده کند، هم پایگاه و مرکز تبیین باشد. این برای امروز ما لازم است. شما میدانید؛ رهزنانی هستند که نمی‌پسندند امثال حرکتِ شما جوانها را؛ رهزنانی هستند که نمی‌پسندند حادثه‌ای مثل حادثه‌ی اربعینِ بین نجف و کربلا را؛ نمی‌پسندند این حضور پُرشور و شورانگیز مردم را؛ [لذا] مشغول تلاشند، مشغول کارند.
هیئت، نماد تجمّع عاطفی و فکری بر محور شخصیت حسین‌بن‌علی علیه‌السلام است؛ اسمش را هرچه می‌خواهند، بگذارند. مراد این است که گروهی دور هم جمع می‌شوند و پایۀ کارشان بر عواطف و فکر ـ هر دو ـ است؛ عواطفِ تنها نیست، اندیشۀ خشکِ بی‌عاطفه هم نیست. اگر عواطفِ تنها باشد، اثربخش نیست و در واقعِ زندگی اثر نمی‌گذارد. اگر اندیشه و فکر، خشک و بی‌عاطفه باشد، ماندگاری و نفوذ و گستردگی نخواهد داشت. شادابی فکر به آمیختگی آن با عواطف است. محور هم وجود مقدس اباعبدالله علیه‌الصلاة‌والسلام است؛ یک سرچشمۀ خشک‌نشدنی؛ دریایی از عاطفه و فکر که انسان هرگز نمی‌تواند به عمق آن برسد. سال‌هاست که دربارۀ نهضت امام حسین، حرف‌های روشنفکرانه و فکرهای نو دارد مطرح می‌شود. قدیم‌ها خیلی روی این چیزها تکیه نمی‌شد، اما در ده‌ها سال اخیر، روشنفکران و متفکران دینی و مذهبی، راجع‌به مسئلۀ عاشورا و نهضت حسینی، حرف‌های خوب و تحلیل‌های خوب بیان کردند. چه کسی می‌تواند ادعا کند که این حرف‌ها توانسته آن صفحۀ درخشان را به‌طورکامل جلوی چشم انسان بگیرد؟ هرچه نگاه می‌کنیم، می‌بینیم «تو بزرگی و در آیینۀ کوچک نَنُمایی». نمی‌شود با این چشم‌های کوچک، آن عرصۀ وسیع و آن پهنۀ بیکران را دید. انسان یک گوشه را می‌بیند، بعد یک گوشۀ دیگرش را می‌بیند. هرچه هم زمان می‌گذرد، ابعاد بیشتری روشن می‌شود.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

از برکات نهضت امام حسین (ع) در جامعهٔ مسلمان

موضوع هیئتهاى مذهبى براى مردم ما یک مطلب عادّى و روزمرّه است که چشمها و دلهاى مردم به آنها اُنس گرفته است ولى اگر کسى با چشم دقیق و حقیقت‌بین نگاه کند، این یکى از آن بارقه‌هاى درخشان حسینى در فضاى جامعه‌ى مسلمان ما و از برکات و حسنات جاریه‌ى آن نهضت عظیم الهى است. آنچه را شما از سوابق عزادارى مردم ایران و شیعیان جهان براى ماجراى حسین‌بن‌على (علیه ‌السّلام) تا کنون دنبال بفرمایید، خواهید دید که این سنّت عزادارى به شکل کنونى در تمام حالات و آنات و در همه‌ى شرایط گوناگون اجتماعى وجود داشته است. دشمنان نتوانسته‌اند این …

تداوم عزاداری هیئت‌ها حتی در دوران اختناق رضاخانی

ظرفیّت این هیئات هم بسیار زیاد است. شما ملاحظه کنید، در دوران اختناق رضاخانى که همه‌ى حرکتهاى مردم، ولو کوچک‌ترین آنها را ایادى استبداد رضاخانى که ضدّ اسلام و ضدّ مراسم تشیّع بود، دنبال میکردند و آنها را با سختى و فشار و شکنجه پاسخ میدادند ــ که حتّى روضه‌خوانى‌ها را در داخل خانه‌ها و پیش از اذان صبح هم دنبال و تعقیب میکردند و اگر روضه‌خوانى را میدیدند که قبل از اذان صبح از جایى به جایى حرکت میکند، و میدانستند که این روضه‌خوان میرود که در خلوت و پستوى خانه‌ى یک مسلمان عاشق امام حسین (علیه‌ السّلام) مرثیه بخواند، او را تعقیب میکردند و احیاناً زندان میبردند ــ حتّى در این شرایط هم هیئتهاى مذهبى متوقّف نماند. آن کسانى که آن زمانها بوده‌اند، براى ما نقل کرده‌اند که در روزهاى عاشورا و تاسوعا و ایّام اطراف این دو روز، مردم از شهرها به خارج شهرها میرفتند، در بیابانها، دور از جادّه‌ها، گاهى در ویرانه‌ها، در روستاهاى دور از دسترس پلیس رضاخانى، دسته‌ى سینه‌زنى راه مى‌انداختند و عزادارى میکردند. این چه ایمانى است؟ چه علقه‌ى محبّت و اعتقاد عظیم و ناگسستنى‌اى است که به ‌وسیله‌ى این هیئات مذهبى هدایت میشود؟ این یک طرف قضیّه است.

ظرفیت عظیم هیئت‌ها از دوران اختناق تا انقلاب

… پیروزى انقلاب، بلاشک تا میزان زیادى مرهون همین هیئات مذهبى است که در همه‌جاى کشور در عاشوراى سال ۵۷ و دهه‌ى محرّم آن سال، [مردم] هیئتهاى مذهبى را تبدیل کردند به وسیله‌اى براى اظهار اعتراض گسترده‌ى ملّت به آن رژیم فاسد و حمایت از امام و خواستارىِ نظام اسلامى. پس این، ظرفیّتِ هیئات مذهبى است. در دوران اختناق جمعیّت‌هاى کوچک در بیغوله‌ها و بیابانها و دور از چشم پلیس رضاخانى شروع میشود و در سال ۵۷ و سالهاى بعد از آن، در معرض دید همه‌ى مردم دنیا و زیرِ نگاه دوربین‌هاى تلویزیون‌هاى جهانى، نشان‌دهنده‌ى میل و خواست ملّت ایران میشود. چقدر عظیم است این هیئتها!

ارکان حفظ ایمان ملت و پیوند امروز با عاشورا

… (علیه ‌السّلام)، عشق و دلبستگى به یاران امام حسین (علیه ‌السّلام)، دل‌سوختگى شدید نسبت به حادثه‌ى عاشورا، روح این هیئتهاى مذهبى است. اینها چیز کوچکى نیست؛ مبادا کسى خیال کند که هیئات مذهبى یک چیزى است که اگر بود، بود، [اگر هم] نبود، نبود؛ این جور نیست. هیئتهاى مذهبى در حقیقت ارکان حفظ ایمان و شوق ملّت بزرگ ما به خاندان پیغمبر هستند؛ از جمله‌ى پیوندهاى مستحکم میان امروز و روز عاشوراى حسینى هستند؛ آن روحیه را به امروز منتقل میکنند، خاطره‌ى امام حسین را تجدید میکنند. در طول سال، دستهاى دشمنان اسلام و قرآن و خاندان پیغمبر هر چه تلاش میکنند براى اینکه فضاى جامعه را فضاى غیر دینى قرار بدهند، وقتى ‌که دهه‌ى محرّم میشود، ایّام عاشورا میشود، این موکبهاى حسینى راه مى‌افتد در خیابانها و کوچه‌ها و محیط زندگى مردم، مثل آب بارانى که …

لزوم قدردانی و پیگیری جدی مسئولان هیئت‌ها و مردم

قدر این هیئتها را خیلى باید بدانید؛ هم شما که مسئولان این هیئات هستید، واقعاً این کار را یک کار مهم و اساسى به ‌حساب بیاورید؛ یک وظیفه‌ى هم ناشى از عقیده و هم ناشى از محبّت، و هم یک وظیفه‌ى بزرگ اعتقادى و عاطفى به ‌حساب بیاورید و با جدّیّت مسئله‌ى هیئات مذهبى را دنبال کنید و هر کارى که براى بهتر شدن این هیئات میشود انجام داد، انجام بدهید؛ هم مردم باید قدر این هیئات را بدانند. مردم به ‌طور طبیعى اعضاى هیئات مذهبى هستند. مى‌بینید که راه مى‌افتند در این موکبهاى عزادارى ــ هر کسى با یک نوع ارتباطى ــ مى‌افتند توى این هیئتها و با آنها عزادارى میکنند، عزادارى آنها را تماشا میکنند، اشک میریزند و حال مصیبت و عزا پیدا میکنند. خیلى حادثه‌ى …

ناکامی دشمنان در نابودی یا انحراف هیئت‌ها

در هیچ جاى دنیا هم یک چنین وسیله‌اى ــ که تمام شمشیرهاى دشمنان در مقابل این وسیله کُند است، همه‌ى تبلیغات دشمنان در مقابل این وسیله نارسا است ــ ندارند؛ خیلى تلاش کردند که اینها را از بین ببرند، [ولى] نتوانستند؛ و این، مال زمان رضاخان است. بعد از آن خیلى تلاش کردند اینها را منحرف کنند. بنده در دوران سلطنت طاغوتِ دوّم پهلوى دیده بودم و مى‌شناختم که این هیئات مذهبى را در گوشه‌ و کنار جامعه، مى‌سپردند دست افراد فاسد، تا شاید اینها را از چشم مردم بیندازند امّا نتوانستند. …

عزاداران، علمداران بقای فرهنگ نهضت حسینی

… و معرفت بخشى از منطقه‌ى نهضت حسین است، عَلَم‌دارانش سُلّاک[2] بزرگ و اهل معرفتند؛ صحنه‌ى عظیم زندگى مردم که به‌ سمت اسلام حرکت میکند و نهضت اسلامى و انقلاب اسلامى و حکومت اسلامى، بخشى از نهضت حسین‌بن‌على است، عَلَم‌داران و پرچم‌داران مخصوص به خود را دارد؛ بقاى فرهنگ این نهضت در بین مردم هم بخشى از آن نهضت است، پرچم‌دارانش کسانى هستند که اقامه عزاى حسینى را میکنند، و از جمله شماها هستید. شما عَلَم‌دار حسینى (علیه ‌السّلام) هستید؛ این عَلَم را بایستى قدر بدانید. آن‌چنان ‌که شایسته‌ى او است، این کار را انجام بدهید.

نقش روشنگری هیئت‌ها از سال ۴۲ تا امروز

دیدید که در سال ۵۷، همین هیئات مذهبى شما در روشن کردن حقایق براى مردم چه نقش بزرگى ایفا کرد. مردم در خیابانها راه میرفتند و نغمه‌ى هیئتهاى عزادارى براى آنها بهترین تحلیل‌کننده‌ى سیاسى و انقلابى آن روز بود، که حقایق را بیان میکرد؛ در سال ۴۲ هم همین جور بود، در دوران جنگ هم همین جور بود. امروز هم همین جور است؛ امروز مى‌بینید دنیاى اسلام با چه دشمنانى روبه‌رو است؟ امروز مى‌بینید صهیونیست‌هاى خبیث و پلید در دنیا چه میکنند؟ مى‌بینید آمریکا به ‌عنوان قلدر و دیکتاتور جهانى، امروز چگونه با اسلام و نهضت اسلامى روبه‌رو و طرف است؟ مى‌بینید طاغوتهاى جهانى، امروز چقدر از …

بلندگوی نهضت حسینی و لزوم رونق روزافزون آن

… را از دست شما بگیرند. یکى از راه‌های دشمنان این است که آنها را با خرافات آلوده کنند، که امسال با هشیارى شما مردم، با ایمان عمیق جوانهاى مؤمن و عشّاق حسینىِ ما، یک بخش مهمّى از آنچه وسیله و بهانه‌اى در دست دشمن میشد، بکلّى کنار رفت و آن مسئله‌ى قمه‌زنى بود. عزادارى هیئتهاى حسینى ــ یعنى همین عزادارى‌هاى معمولى که قرنها است که [مثل] امروز راه مى‌افتند در خیابانها و عزادارى میکنند و به‌ عنوان اعلام مصیبت به سر و سینه میزنند ــ همان بلندگوى عظیم نهضت حسینى است که در همه ‌جاى کشور ما و در هر جایى که موالیان اهل‌‌بیت و محبّین اهل‌‌بیت، بخصوص شیعیان هستند، رونق دارد و روزبه‌روز باید رونق آن اضافه بشود.

لزوم قدردانی مردم و خود هیئت‌ها از این سرمایهٔ عظیم

مردم قدر هیئات را باید بدانند. خود هیئات مذهبى هم قدر این سرمایه‌ى عظیم را بدانند. و حسین‌بن‌على (علیه الصّلاة و السّلام) و خاندان آن بزرگوار و اصحاب آن بزرگوار و شهداى عالى‌مقام عاشورا، ان‌شاءالله‌ با روح بلند خود پشتیبان این حرکت ایمانى و اسلامى و عاطفى شما هستند.