رفتن به محتوای اصلی

هویت اسلامی

نام‌های دیگر: هویت ایمانی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

احساس و شخصیت مسلمانی افراد و ملت‌ها و بازیابی آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۴۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

ایران اسلامی پرچم خودش را دارد. ما کسی مثل امام را با آن افکار نو، روشن و با آن نوآوری در همه‌ی بخشها، حتّی در فقه داریم؛ این که شما میبینید اسلامی که ایران اسلامی عرضه میکند، مثل قند در کام ملتها شیرین می‌آید و همه‌جا پخش میشود، علتش این است. استعداد، ذوق، فهم و حکمت ایرانی وقتی در کار حلاجی و فهم دین میافتد، این ثمرات خوب را پدید میآورد. هویت اسلامی و دینی و پایبندی به آن، یعنی این.
حالا من یکی از این مفاهیم را مِن باب نمونه عرض بکنم. فرمود: فَمَن یَکفُر بِالطّاغوتِ وَ یُؤمِن بِاللهِ فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقیٰ لَاانفِصامَ لَها؛ این یک معرفتی است، این یک اصل است؛ کفر به طاغوت و ایمان به خدا. یعنی ما همه‌ی عالم وجود را تقسیم میکنیم به دو قسمت: یک قسمت منطقه‌ی نفوذ طاغوت است، باید به آن کفر ورزید؛ یک قسمت منطقه‌ی نفوذ الله است، باید به او ایمان آورد، باید او را باور کرد؛ هویّت ایمانی در مقابل هویّت کفر. این به معنای این نیست که ما دائم بایستی با هر کسی که در هویّت کفر است بجنگیم؛ این معنایش مقاتله نیست؛ این معنایش عدم ارتباط هم نیست؛ این معنایش [عدم] تبادل معلومات هم نیست؛ این معنایش استقلال هویّت ایمانی و مرزبندی هویّت ایمانی است تا [انسان] بتواند در مقابل هویّت طاغوت و هویّت کفر، خودش را حفظ کند، نگه دارد، تکمیل کند، رو به پیشرفت حرکت کند.

شاهدها (۸۳ پاراگراف)

احساس هویت و شخصیت مسلمانان جهان در پی حکومت اسلامی

… دنیا را داشت. زورِ این کار حتماً از زورِ مارکسیسم و حکومت کمونیستی در اوّل کار، بیشتر بود. البته بعد از ده، بیست سال، به خاطر تبلیغات و کارهایی که مارکسیسم کرد و جاذبه‌هایی که نشان داد، اوج گرفت؛ لیکن در آغاز کار، بلاشک زور و اقتدار این بیشتر از آن بود. چرا؟ به خاطر این‌که ناگهان در سطح دنیا، همه کشورهایی که داخل آنها مسلمان زندگی میکرد، احساس هویّت و شخصیت و احساس قبول و طوع نسبت به آن کردند. این برای آنها خیلی وحشت‌آور بود.

پرچم‌داری ملت ایران در معارف و علوم اسلامی در طول قرن‌ها

البته غصّه‌ها و غمهایی وجود دارد؛ اما بشارتهای الهی خیلی بیشتر است، که من در پایان عرایضم بشارتهای الهی را عرض میکنم. آنها اشتباه میکنند؛ خیال میکنند که توانستند یا خواهند توانست؛ نه. این ملت، آن ملتی است که در طول قرنهای متمادی و در میان همه ملتهای مسلمان دیگر، پرچم معارف اسلامی، پرچم فقه اسلامی، پرچم حدیث اسلامی، پرچم فلسفه اسلامی، پرچم عرفان و پرچم تفسیر، به‌دستش بوده است. این واقعیتهای فرهنگی و سابقه تاریخی ملت ماست. ملت ما، آن ملتی است که پنجاه سال دین ستیزىِ برنامه‌ریزی شده دوران پهلوی، نتوانست او را از دین جدا کند. در همان وقتی که خیال میکردند نسل جوانِ این ملت را به‌کلّی تباه و فاسد و بیدین کرده‌اند، همین نسل جوان دنبال یک مرجع تقلید، دنبال یک عالم ناطق، دنبال یک …

پیوند هویت ایران با اسلام

با جناب آقای خاتمی در مورد سخنرانی ایشان صحبت بود - شاید دیروز، پریروز - ایشان یک جمله در سخنرانی گفته بودند که من آن را خیلی پسندیدم. گفته بودند: «هویت ایران، با اسلام است». ببینید؛ کشور ما آن کشوری است که بیشترین سهم در همه‌ی علوم اسلامی را در طول این چند قرن دارد. این تصادفی نیست. چرا باید ایرانیها بیشترین کتاب تفسیر، بیشترین کتاب حدیث، بیشترین کتاب فقه، بیشترین کتاب ادب عرب، بیشترین کتاب فلسفه و عرفان را نوشته باشند؟! این معنایش چیست؟ …

خطر شمردن زنده شدن هویت اسلامی مسلمانان بالکان از سوی دشمنان

… - اراده جمعی بر این است که مسلمانان را در منطقه بالکان تار و مار و پراکنده کنند؛ از سر برآوردن یک دولت اسلامی و یک مجموعه اسلامی - هرگونه اسلامی، ولو اسلامی که صدسال است معارف الهی را درست به گوشش نرسانده‌اند - جلوگیری کنند؛ چون همان هم برایشان خطرناک است! میدانند که اگر نسل امروز مسلمانان بالکان، به فرض با اسلام آشنا نباشند، نسل فردای آنها با اسلام آشنا خواهد شد. همین که هویّت اسلامی در آنها زنده شود، خطر است؛ که بعضیها هم در بیاناتشان به این نکته اشاره کردند. آن دولتها با هم میجنگند؛ اما آنچه که در بین این زد و خوردها مورد توجّه قرار ندارد و به آن اهمیت واقعی داده نمیشود - هرچند به زبان چیزهایی میگویند - وضع مسلمانان مظلوم است؛ «یأمن المظلومون من عبادک».[6] هدف از …

پافشاری ملت ایران بر فرهنگ اسلامی در رفتار و روابط، علت حمله‌ها به آن

… اسلامی، در طول سالهای استعمار و ورود فرهنگ استعماری به کشورهای اسلامی، موفّق هم شدند. لباسها را عوض کردند، رفتارها را عوض کردند، آداب زندگی را عوض کردند، بینشها را عوض کردند و مسلمانان را از اسلام دور، و به آنچه که ضدّ اسلام و غیراسلام است، نزدیک نمودند. امروز هم که ملت ایران اصرار دارد و پافشاری میکند بر این‌که مواضع اسلامی، ارزش اسلامی و فرهنگ اسلامی را در رفتار خود، در حرکات خود، در لباس خود، در برخورد جهانی خود و در گزینش دوست و دشمن خود رعایت کند، بیشترین حمله‌ها را برای همین میکنند.

تلاش استکبار برای جدا کردن مسلمانان از فرهنگ و هویت اسلامی

… اصل حاکمیّت دین، اصل حکومت قوانین الهى بر مردم؛ اینها بنیادهاى اسلامى است بشدّت عصبانى و ناراحتند؛ این علّت اصلى مبارزه‌ى آنها است. و اینها در حقیقت میخواهند ملّتهاى اسلامى را از گذشته‌ى خودشان جدا کنند؛ میخواهند آنها را از اسلام و احکام اسلامى دور کنند؛ میخواهند آنها را از فرهنگ اسلامى و ارزشهاى اسلامى مُنفَک کنند و به جاى آن ارزشها، ارزشهاى غربى را، ارزشهاى مادّى را، فرهنگ غلط و فاسد خودشان را جایگیر کنند؛ [میخواهند] مسلمانها را از هویّت اسلامى خودشان جدا کنند.

بازگشت به هویت اسلامی مایهٔ جرئت ایستادگی در برابر قدرت‌های جهانی

… که چون مسلمانها اسلام را که سخن خدا و سخن وحى است و کهنگى‌پذیر نیست از همیشه‌ى دوران، از قرنها داشته‌اند، این حق بدهد به استعمارگران و سلطه‌گران خارجى که بیایند و این عقیده را، این فرهنگ را از مسلمانها بگیرند و به ‌جاى آن، فرهنگ فاسد و منحطّ خودشان را بدهند. اگر مسلمانها به شخصیّت اسلامى خودشان و به هویّت اسلامى خودشان برگردند، این جرئت را پیدا خواهند کرد که در مقابل خواست قدرتهاى جهانى بِایستند و به آنها بگویند «نه».

عشق به امت اسلامی و احساس هویت اسلامی در مردم بوسنی

… و آن وضعیت و آن زی، وارد مسجد شدند. زنان مسلمانی که برای نماز به آن مسجد آمده بودند، خانمهای چادری را محاصره کرده و، آنها را می‌بوسیدند و به آنها دست می‌کشیدند. این، احساسات اسلامی آن مردم است. از ظواهراسلامی هم چیزی نیست جز همین نماز. فقط نماز آن‌جا هست. اما احساس مسلمان بودن، فراوان. عشق به امت اسلامی، احساس هویت اسلامی، بسیار عالی و در حد اعلی.

اصرار مسلمانان بر بازیافتن هویت اسلامی

باری، سال گذشته‌ی ما سرشار از چنین حوادث کم‌نظیر و شگفت‌آور بود، و به جز آن، رشد حرکت‌های اسلامی و بیداری مسلمین و اصرار آنان بر بازیافتن هویت اسلامی و مبارزه با قدرتهای قُلدر و معارض، در بسیاری از مناطق عالم بخصوص در فلسطین عزیز و برخی کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه نیز از ممیزات برجسته‌ی این سال بود.

نشاط بیشتر هویت اسلامی در گسترهٔ جهان

این وضعیت جدید دارای دو بخش یا دو عنصر است: اول این‌که تفکر اسلامی و هویت اسلامی در گستره‌ی جهان، از شوکت و عزت و نشاط بیشتری برخوردار گشته و اسلام به صورت یکی از برجسته‌ترین حقایق موجود عالم، در سرتاسر جهان مطرح گردیده است.

قومیت‌ها جزئی از هویت واحد اسلامی و وسیلهٔ انتقال خصوصیات مثبت

… در برابر ملل مورد تهاجمشان بوده و هست ــ در آنان نمیگیرد. با احساس این عظمت است که دولتهاى مسلمان با تکیه به مردم خود، از تکیه به قدرتهاى بیگانه خود را بى‌نیاز حس میکنند و این فاصله‌ى مصیبت‌بار میان ملّتهاى مسلمان با دستگاه‌هاى حاکم بر آنان پدید نمى‌آید. با احساس این وحدت و جماعت است که نیرنگ استعمارى دیروز و امروز ــ یعنى احیاى احساسات افراط‌آمیز ملّى‌گرایى ــ این فاصله‌ى وسیع و عمیق میان ملّتهاى مسلمان را پدید نمى‌آورد و قومیّت عربى و فارسى و ترکى و آفریقایى و آسیایى به جاى آنکه رقیب و معارض هویّت واحده‌ى اسلامى آنها باشد، بخشى از آن و حاکى از سعه‌ى وجودى آن میگردد؛ و به جاى آنکه هر قومیّتى وسیله و بهانه‌ى نفى و تحقیر قومیّتهاى دیگر شود، وسیله‌اى براى نقل و انتقال خصوصیّات مثبت تاریخى و نژادى و جغرافیاییِ هر قوم به سایر اقوام اسلامى میگردد.

زنده شدن هویت اسلامی مسلمانان حتی اقلیت‌های مسلمان در اروپا

… کشورهاى اسلامىِ شمال آفریقا، امروز گروه‌هایى به نام اسلام و با هدف حکومت اسلامى و نظام اسلامى دارند مبارزه میکنند، پیشرفت هم کرده‌اند؛ قبل از نهضت امام بزرگوار ما، چه کسى چنین چیزى را حتّى به خاطر میگذرانید؟ در شرق و غرب جهان اسلام، مسلمانان بیدار شده‌اند. اقلّیّتهاى مسلمان در کشورهاى داراى حاکمیّت کفر و الحاد، در کشورهاى اروپایى احساس شخصیّت میکنند؛ هویّت اسلامى و شخصیّت اسلامى در میان مسلمانان زنده شد و این به برکت امام و این حرکت عظیمِ امام بود.

احساس هویت اسلامی در ملت‌ها و اقلیت‌های مسلمان

… دارند نیرو میگیرند و در همان زمانى که ملّتهاى ضعیف دارند ضعیف‌تر میشوند، بر خلاف قواعد ظاهرى، ملّتهاى مسلمان که غالباً یا عموماً در جناح ملّتهاى ضعیف عالم قرار دارند، روزبه‌روز احساس شخصیّت و هویّت بیشترى میکنند. نهضت اسلامى در دنیا یک امر جدّى است؛ احساس هویّت اسلامى در میان ملّتهاى مسلمان، بلکه در میان جمعیّت‌هاى مسلمان ــ یعنى آنجایى که مسلمین یک ملّت محسوب نمیشوند، بلکه یک جمعیّت در اقلّیّت هستند ــ یک امر واضح و غیر قابل انکارى است. گویى تمام عوامل دست ‌به ‌دست هم داده است تا ایمان اسلامى را و احساس مسلمانى را در باطن مسلمین عالم قوى کند و آن را تبدیل به عمل و مَنِش و تحرّک بیرونى و ظاهرى بنماید.

بازگشت احساس هویت اسلامی به ملت‌های مسلمان

امروز ملّتهاى مسلمان بیدار شده و رو به حاکمیّت اسلام پیش میروند. امروز شعارهاى اسلامى که تا چندى پیش فقط از حنجره‌ى ملّت پیشرو و پیشاهنگ ما خارج میشد، در میان دیگر ملّتهاى مسلمان نیز گسترش و جذّابیّت یافته و از شرق تا غرب، در همه ‌جاى جهان اسلام، احساس هویّت اسلامى را به ملّتها برگردانده است.

جان گرفتن دوبارهٔ هویت اسلامی در جوامع مسلمان

آیا علّت این نیست که دستگاه‌هاى جبّار قدرت در همه جاى دنیا، احساس یک حیات نوینى نسبت به اسلام میکنند؟ آیا به خاطر این نیست که مى‌بینند هویّت اسلامى بار دیگر در میان جوامع مسلمان نیرو گرفته و جان گرفته؟ اگر در فلسطین اشغالى بر روى مسلمانان رگبار گلوله را میگشایند، آیا به این علّت نیست که امروز وجود اسلامى در سرزمین‌هاى اشغالى جدّى شده؟ آیا به خاطر این نیست که در کشورهاى عرب ــ چه آنها که همسایه‌ى فلسطین اشغالى هستند و چه غیر آنها ــ احساسات اسلامى، حرکت …

بخشیدن احساس عزت به مسلمانی در مردم به‌ویژه جوانان

… تکراری و سطحی و برای مردمْ عادّی‌شده اکتفا نشود؛ نه، از توحید اسلام، از نبوّت اسلام، از حکومت اسلام، از اعتقادات اسلام، از جهاد اسلام، از تعلیم و تربیت در اسلام، از رشد استعدادها در مسلمین، از سابقه‌ی اسلام که چه حکومتی در دنیا داشت، برای مردم بیان کنید؛ مردم را نسبت به اسلام، حالت اعتزاز[14] ببخشید تا هر کسی احساس اعتزاز کند که مسلمان است؛ بخصوص جوانها. خب، یک وقتی بود که این تفکّر کمونیستی شایع بود، حالا که دیگر به‌خودی‌خود این تفکّر برافتاد، کذب و غلطه‌اش[15] ثابت شد، بحمدا‌لله‌ «کَفَی اللهُ ال‌مُؤمِنینَ القِتال»[16] در مقابله‌ی با کمونیسم. البتّه راه شکوک[17] بر ذهنها بسته نیست؛ بایستی شکوک را از ذهنها …

بازیابی تدریجی هویت اسلامی ملت‌های مسلمان

… اسلام با این مشکلات مواجه است. ما این کار را نکرده‌ایم، اسلام کرده. آنها البتّه راهِ کارشان این است که هر جا مسلمانى سر بلند کرد بگویند این عاملِ ایران است، این از طرف ایران حقوق میگیرد یا تحریک میشود. نه، ما کارى نداریم؛ ما زندگى مسلمانىِ خودمان را میکنیم. مسلمانها با حیات اسلام، امیدوار شدند، زنده شدند، از خواب بیدار شدند. ملّتها هویّت اسلامى خودشان را بتدریج دارند به دست می‌آورند و این براى آمریکا دردسر عظیمى است. این هم نکته‌ی دوّم و مایه‌ی دوّم براى دشمنى؛ مسئله این است.

افزایش احساس هویت میان مسلمانان آسیا و آفریقا

… جمهوری اسلامی را اگر نگاه کنید - امسال را با بیست سال قبل ملاحظه کنید - میبینید جمهوری اسلامی در همه‌ی ابعاد پیشرفتهای محیرالعقولی کرده است؛ از جهت علمی، از جهت فناوری، از جهت سیاسی، از جهت مدیریتی، کارآمدی بیشتری پیدا کرده است؛ قوت بیشتری پیدا کرده است. در سطح دنیای اسلام - در آفریقا و آسیا، حتّی در کشورهائی که مسلمانها در اقلیتند - هم انسان میبیند که این احساس هویت در میان مجموعه‌های مسلمان روزبه‌روز بیشتر شده است؛ این از این طرف.

خجالت نکشیدن از انجام سنت‌های اسلامی پذیرفته

… اخلاقی هم خودباوری داشته باشیم. ببینید! دیگران یک حرکت ابلهانه‌ی دیوانه‌واری مثل گاوبازی در خیابانهایشان راه میاندازند، تلفات جانی میدهند، خودشان را مسخره میکنند؛ اما افتخار هم میکنند که این سنّت ملی ماست! کار، غلط است؛ اما خودباوری خوب است؛ خجالت نمیکشند. حالا فرض بفرمایید اگر ما یک سنّت اسلامی داریم که منطقی هم برایش داریم و آن را هم پذیرفته‌ایم، نبایستی در انجام دادن آن خجالت بکشیم. من حالا نمیخواهم مثال بزنم؛ اما مواردی هست که مثال زدنش صلاح نیست؛ ممکن است ریز شدن و جزئی شدن در بعضی از مسائل باشد؛ ولی مثالهای فراوانی را میتوانید پیدا کنید. در ارزشهای اخلاقی: مبارزه‌ی فرهنگی دائم با خودباختگی مزمن و تحمیلی که چند ده سال بر این کشور تحمیل …

احساس هویت و عزت مسلمانان با برافراشته‌شدن پرچم اسلام در ایران

… باشند، از این‌که فرزندشان در راه اسلام شهید شده، خوشحالند! این ملت با همه وجود به اسلام پایبند است. بعد از پنجاه سال تلاش برای دین‌زدایی، یک ملت آن حرکت عظیم را پشت سر امام بزرگوار و عالم دین و مرجع تقلیدش به راه انداخت و این نظام اسلامی را سرِ کار آورد. اسلام همان چیزی است که وقتی نام و پرچم آن در ایران بلند شد، هرجا مسلمان مطّلع و آگاهی پیدا شد، احساس هویّت و شخصیت و عزّت کرد. اینها این را با مارکسیزم یکی گرفتند! «الحمدلله الذی جعل اعدائنا من الحمقاء[3] ».

پی بردن مسلمانان به شخصیت و هویت واقعی خود

هیبت ظاهری ابرقدرت‌ها، به‌ویژه آمریکا، بیش از قدرت واقعی آن‌ها است. نهضت جهانی اسلام یک امر جدّی و واقعی است. علی‌رغم گذشت بیش از یکصدوپنجاه سال از برنامه‌ریزی مدرن و همه‌جانبه علیه اسلام،‌ امروز در سراسر دنیا یک حرکت عظیم اسلامی به وجود آمده است که به موجب آن، اسلام در آفریقا، آسیا و حتّی در قلب اروپا حیات جدیدی را بازیافته و مسلمانان به شخصیّت و هویّت واقعی خود پی برده‌اند.

شجاعت مسلمانان اروپا در ابراز هویت اسلامی خود

امروز در کشورهای عربی، در کشورهای اسلامی، در آفریقا، در میان مسلمانانی که در اروپا هستند ‌-که می‌بینید بحمدا‌لله‌ شجاعتی پیدا کرده‌اند و احساس هویّت اسلامیِ خودشان را دارند به بقیّه‌ی مردم نشان میدهند- در چشم این ملّتها و این مسلمانهای پراکنده‌ی در اقطار[31] عالم، شما ملّتْ یک نمونه هستید. تا حالا خیال نمیکردند که بشود در مقابل این قدرتها با شعار اسلامی ایستاد. حالا دیدند که نخیر، این ملّت ایستادگی کرد و توانست و پیش برد؛ لذا آنها هم تشجیع[32] شدند.و همین سرّ بزرگی است که شما می‌بینید استکبار جهانی سعی دارد یا به یک نحوی ملّت ایران را شکست بدهد …