… یک نظام، با یک انقلابى، با یک مکتب مترقّى و پیشرفتهاى، با یک حالت بسیار ممتاز سیاسىاى در دنیا دارد اداره میشود و سخنى گفتنى دارد و این سخن را میخواهد به مخاطبان خودش ــ چه در داخل و چه در خارج ــ بگوید؛ باید از رسانهها این سخن گفته بشود و نه چیز دیگر. این حرفى که از سابق هم بین بعضى از هنرمندها بود و بحث وقتپُرکنِ باب اوقات بیکارى بود: هنر موظّف، هنر غیر موظّف، هنر فرمایشى، و مانند اینها، یا [این حرف که] به هنرمند میشود گفت این کار را بکن یا نمیشود گفت، اینها به نظر بنده حرفهاى خیلى کهنهاى است. یعنى اصلاً امروز در این میدان عظیمِ کارى که ما در پیش داریم، در یک دنیاى سرشار از فساد، غرقهى در فساد ــ اینکه دیگر امروز منکِر ندارد؛ یعنى آدم لازم نیست آخوند باشد و مقدّسمآب باشد که بگوید این دنیا، دنیاى فاسدى است ــ دنیایى که در آن سیاست در خدمت دوشیدن و …
بیارزشی شاعری که به ملت و انتظار درست زمانش پشت کند
… است، تابع مسائلى است که در سر راه زندگى او پیش مىآید؛ امّا در کنار آنها میشود این را به شاعر گفت که این را هم محاسبه کن؛ یعنى ببین که واقعاً امروز از شما چه توقّع میرود. این چیز بدى نیست که آدم ببیند چه چیزى از او توقّع میرود؛ چون توقّع، توقّع یک ملّت است؛ شاعر که نمیتواند بگوید من از ملّتم جدایم و به ملّتم اعتنا نمیکنم. کسى که بگوید من با ملّت نیستم، اصلاً ارزش ندارد؛ یعنى واقعاً در مقیاس و معیار تاریخ، کسى که پشت کند به مردم و به ملّت و به آن انتظارِ درست زمانش، یک انسان بىارزشى است؛ ولو حالا چند روزى هم یک جلوهاى داشته باشد امّا جرقّهاى است. خب، واقعاً این یک چیز مهمّى است که آدم ببیند الان حیات اجتماعىِ این ملّت از او چه میطلبد. این چیز خیلى بااهمّیّتى است؛ باید دنبال آن برود.
لزوم عمل شاعران متعهد به تعهد خود
حالا من عرض میکنم که آن کسانى که تعهّد شعر دارند، واقعاً بایستى [به تعهّد خود عمل کنند]. مثلاً توصیف امام ــ که در این شعرهایى که گفته شد، بود و خیلى هم خوب بود ــ آن نکات برجستهى زندگى امام و جهتگیرى امام، باید اصلاً روشن بشود، باید گفته بشود. آن قدر باید تکرار بشود که در ذهنیّت جامعه به صورت حرف آخر دربیاید و عمق ببخشد. این یک مطلب بود که …