چند مورد کار شهید و رزمنده و مانند اینها هم من اینجا دیدم که واقعاً چیزهاى بسیار باارزشى است. همین کارهاى مربوط به عاشورا، صبح عاشورا، عصر عاشورا، اینها واقعاً کارهاى بسیار باارزشى است. هر وقت من این تابلوى آقاى فرشچیان را که چند سال قبل از این خود ایشان به من داده و من در منزل دارم، نگاه کردهام، گریه کردهام؛ یعنى هر وقت که رفتم تابلو را تماشا کنم، نه یک وقت که انسان مرور میکند. با اینکه سینهى من پُر است از روضههاى صبح عاشورا و عصر …
شادمانی از آثار جوانان انقلابی در موسیقی، فیلم، شعر و نقد
بنده وقتی یک آهنگ خوب را که بچههای انقلابی ساختهاند میشنوم - مثلاً آهنگهایی که گاهی حوزه هنری میسازد یا فیلم خوبی را میبینم که بچههای خوب ساختهاند، یا شعر خوبی میبینم که بچههای خودی سرودهاند، یا نقد خوبی را میبینم که همین بچهها چاپ کردهاند، برای من واقعاً یک عید است.
برتری استعداد هنرمندان جوان انقلابی بر اغلب هنرمندان گذشته
من خواهش میکنم که آقایان اصلاً مرعوب نشوند. یعنی عنصری که واقعاً فکر میکنم لازم است، مرعوب نشدن است. نباید مرعوب شد. همینطور که انسان نگاه میکند، استعداد شما، اگر نگوییم از همه که شاید مبالغهآمیز باشد از اغلب کسانی که در دوران گذشته هنر به خرج دادند و هنرمند بودند، بیشتر است.
برتری هنری آثار جوانان انقلابی مانند «تا مرز دیدار»
… خوب، که از هنرپیشههای معروفند و انصافاً هنرپیشهاند و خوب بازی میکنند، بازیگر و فیلمنامه نویس درست و حسابی نداریم. فیلمنامههایی چرند، بیمعنا، بیمضمون، با بازیهای بد، بازیهای غلط ... بعد از سی سال که کار کردهاند، تازه این از آب درآمده است! آن وقت شما «تا مرز دیدار[4] » یا فیلمی را که یک آقای دیگری ساخته بود، وقتی میبینید واقعاً حظ میکنید. بازی خوب، فیلمنامه خوب، کارگردانی بسیار خوب. پیداست شما هنرتان خیلی بالاتر از این هنرهاست.
ارزش بسیار بالاتر هنرمندان این عرصه با وجود کمی عده و امکانات
… وجود دارد. اصلاً مبناى ادیان، مطلق کردن ارزشهاى صحیح و راستین است، منتها علم از آن ارزشهاى مطلق نیست؛ صنعت و تکنولوژى از آن ارزشهاى مطلق نیست؛ [بستگى دارد] تا در کجا به کار برود، تا در دست چه کسى باشد، تا از آن چگونه استفاده بشود؛ و هنر هم از این قبیل است. لذا اگرچه عدّه و عُدّهی شماها در مقابل آن خیل مردمِ آنچنانى شاید کمتر باشد، در عین حال ارزشتان بمراتب از آنها بالاتر و بیشتر است؛ اگرچه حالا عِدّهتان هم من حالا فکر میکنم ممکن است ما نمىشناسیم ــ واقع آن هم اینجور است ــ گمان میکنم که شاید از لحاظ عِدّه هم [کم نباشید]؛ بنده اطّلاعى ندارم. حالا بعد در این زمینه شماها اگر لازم دانستید که مطلبى را به من بگویید، بگویید. حالا یادم آمد از …
رسالت سخنوران، هنرمندان و نویسندگان در ثبت تاریخی جنایت هتک عتبات
امیدوارم همّت و غیرت دولت و ملّت مسلمان ما، که حبّ اهلبیت پیامبر (علیهم السّلام) را با جان و دل آمیخته دارند، نگذارد که عاملان این جنایات بزرگ، پردهاى از اغفال و تزویر بر آن بکشند؛ و زبان سخنوران و شاعران و دست چیرهى هنرمندان و نویسندگان، این حقایق تلخ را که بخشى از ماجراى فاجعهآمیز این روزگار و سرگذشت ملّتهاى مظلوم است، بدرستى ترسیم کرده و براى همیشه در سینهى تاریخ ثبت نماید. از خداوند قهّار خذلان و نابودى عاملان این جنایت را خواهانم؛ وَ سَیَعلَمُ الَّذینَ ظَلَموِّا اَىَّ مُنقَلَبٍ یَنقَلِبون.[4]
کهنه دانستن بحث هنر موظف و غیرموظف
… یک نظام، با یک انقلابى، با یک مکتب مترقّى و پیشرفتهاى، با یک حالت بسیار ممتاز سیاسىاى در دنیا دارد اداره میشود و سخنى گفتنى دارد و این سخن را میخواهد به مخاطبان خودش ــ چه در داخل و چه در خارج ــ بگوید؛ باید از رسانهها این سخن گفته بشود و نه چیز دیگر. این حرفى که از سابق هم بین بعضى از هنرمندها بود و بحث وقتپُرکنِ باب اوقات بیکارى بود: هنر موظّف، هنر غیر موظّف، هنر فرمایشى، و مانند اینها، یا [این حرف که] به هنرمند میشود گفت این کار را بکن یا نمیشود گفت، اینها به نظر بنده حرفهاى خیلى کهنهاى است. یعنى اصلاً امروز در این میدان عظیمِ کارى که ما در پیش داریم، در یک دنیاى سرشار از فساد، غرقهى در فساد ــ اینکه دیگر امروز منکِر ندارد؛ یعنى آدم لازم نیست آخوند باشد و مقدّسمآب باشد که بگوید این دنیا، دنیاى فاسدى است ــ دنیایى که در آن سیاست در خدمت دوشیدن و …
بیارزشی شاعری که به ملت و انتظار درست زمانش پشت کند
… است، تابع مسائلى است که در سر راه زندگى او پیش مىآید؛ امّا در کنار آنها میشود این را به شاعر گفت که این را هم محاسبه کن؛ یعنى ببین که واقعاً امروز از شما چه توقّع میرود. این چیز بدى نیست که آدم ببیند چه چیزى از او توقّع میرود؛ چون توقّع، توقّع یک ملّت است؛ شاعر که نمیتواند بگوید من از ملّتم جدایم و به ملّتم اعتنا نمیکنم. کسى که بگوید من با ملّت نیستم، اصلاً ارزش ندارد؛ یعنى واقعاً در مقیاس و معیار تاریخ، کسى که پشت کند به مردم و به ملّت و به آن انتظارِ درست زمانش، یک انسان بىارزشى است؛ ولو حالا چند روزى هم یک جلوهاى داشته باشد امّا جرقّهاى است. خب، واقعاً این یک چیز مهمّى است که آدم ببیند الان حیات اجتماعىِ این ملّت از او چه میطلبد. این چیز خیلى بااهمّیّتى است؛ باید دنبال آن برود.
لزوم عمل شاعران متعهد به تعهد خود
حالا من عرض میکنم که آن کسانى که تعهّد شعر دارند، واقعاً بایستى [به تعهّد خود عمل کنند]. مثلاً توصیف امام ــ که در این شعرهایى که گفته شد، بود و خیلى هم خوب بود ــ آن نکات برجستهى زندگى امام و جهتگیرى امام، باید اصلاً روشن بشود، باید گفته بشود. آن قدر باید تکرار بشود که در ذهنیّت جامعه به صورت حرف آخر دربیاید و عمق ببخشد. این یک مطلب بود که …
مقایسهٔ هنر هدفدار کمیت با مدیحهسرایی برای حاکمان
… یا سادهلوحانه در صدد رفوکردن گناه خود برمیآید و چنین پاسخ میدهد: او را پیشوای هدایت خطاب نکردم، بلکه او را «شیر» و «خورشید» و «دریا» و «اژدها» و «کوه» خواندم؛ و شیر، سگی است و خورشید، جسم جامدی و دریا، پیکر بیجانی و اژدها، حشرۀ متعفنی و کوه، سنگ سختی. و امام در برابر این عذر و توجیه ناموجّه، تبسم معناداری میکند و آنگاه «کُمیت» ـ شاعر انقلابی و هدفدار ـ برمیخیزد و یکی از قصاید هاشمی خود را انشا میکند[11] و خاطرهای از مقایسۀ میان این دو گونه کار هنری، در ذهن حاضران و همۀ کسانی که این ماجرا به گوششان رسیده و میرسد، بر جای میگذارد.[12]
به کار گرفتن قلم و قریحهٔ طنزپرداز تنها در راه ایمان
… طنز پرداز و مبتکر مرحوم آقای کیومرث صابری را دریافت کردم. این ضایعهای در عرصهی هنر و غم بزرگی برای دوستان و معاشران او و کسانی است که با سلامت نفس و پاکدامنی سیاسی او آشنا بودند. او یار دیرین شهید رجایی و طرفدار وفادار همیشگی انقلاب و نظام اسلامی بود. هنر برجستهی او در سالهای دفاع مقدس همواره در خدمت کشور قرار داشت و او تا آخرین روز عمر خود هرگز قلم و قریحهی سرشار خود را جز در راه ایمان و باور خود بکار نگرفت.
پرهیز از سوداگری با شعر و بهکارگیری آن در بزرگداشت ارزشهای معنوی
… و مؤمن تسلیت عرض میکنم. مرحوم احمد کمال سخنسرائی بزرگ و ارجمند بود که هم خلعت فاخر قصیدهی خراسانی، به شخصیت انسانی او جلال و جمال بخشیده بود و هم خصال والای او مایهی آبرو و زینت شعر فارسی گشته بود، او مردی پاک سیرت، پارسا و پرهیزگار، آزاده و بلند نظر بود. او گوهر و شعر و هنر را به بازار سوداگریهای مادی نبرد و قدر آن را نشکست. او زبان گویای خود را در خدمت بزرگداشت ارزشهای معنوی و دینی - و نه اهانت به آن - به کار گرفت. او دلی مؤمن، روحی بردبار و مهربان، تنی متواضع و خاکسار، و اندیشهئی پاک و تابناک داشت. او پهلوانی فروتن و شاعری حقگو و هنرمندی دیندار بود. با شرافت و پاکدامنی زندگی کرد و با سربلندی و نیکنامی به دیدار حق شتافت. رحمت خدا بر او و گرمترین درودها بر نام و یاد او …
اثبات امکان برنامهٔ دینی جذاب
پس ببینید که میشود! البته ایشان برای آمادهسازی و پخش این برنامه، از عناصر و عوامل گوناگونی استفاده کردهاند. من نمیدانم سازندهی این برنامه کیست. همینقدر میدانم که نویسنده، آقای رهگذر است. از سازندهی برنامه هم -هر که هست- اگر اینجا حضور ندارند، باید جداگانه تشکّر کرد. اما …
لزوم پر کردن سریع خلأ هنری به سبب عقبماندگی
امیدوارم خداوند کمکتان کند و بتوانید پیش بروید. انشاءالله کارها را هر چه بهتر انجام دهید و خلاصه خلأ را پر کنید. چون ما عقب هستیم و دیر شده است، انشاءالله زودتر برسید که همهی کارها به خوبی انجام گیرد.