رفتن به محتوای اصلی

همه‌پرسی

نام‌های دیگر: رفراندم، رفراندوم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مراجعه به رأی مستقیم مردم برای تعیین تکلیف یک موضوع.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به علمای تهران (استیضاح اسد اللَّه عَلم)— ۱۳۴۲/۰۱/۱۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۰
۱۳۴۲۱۳۶۰

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

خداوند ان شاء الله با همه شما با سلامت و با رحمت رفتار فرماید. فردا همه از خانه‌ها بیرون بیایید و همه رای بدهید به «جمهوری اسلامی». من تقاضا دارم که همه رای بدهید به «جمهوری اسلامی». البته آزاد هستید [به‌] هر چه خواستید رای بدهید. و اینکه در این ورقه‌ها «آری» و «نه» است، شما می‌توانید در «نه» هر فرمی را که می‌خواهید در او بگنجانید. لازم نیست که همان «نه» باشد؛ شما حق دارید، می‌توانید که در آن ورقه بنویسید «جمهوری دمکراتیک»، بنویسید «رژیم سلطنتی». هر چه خواستید بنویسید مختار هستید لکن البته رفراندم به معنی «آری» و «نه» است. انتخاب نیست، رفراندم است؛ رفراندم «آری» و «نه» است لکن شما مختارید که انتخاب کنید و یکی از آن چیزهایی که می‌خواهید بنویسید.

رفراندم به معنای آری و نه و تفاوت آن با انتخاب

… هستید [به‌] هر چه خواستید رای بدهید. و اینکه در این ورقه‌ها «آری» و «نه» است، شما می‌توانید در «نه» هر فرمی را که می‌خواهید در او بگنجانید. لازم نیست که همان «نه» باشد؛ شما حق دارید، می‌توانید که در آن ورقه بنویسید «جمهوری دمکراتیک»، بنویسید «رژیم سلطنتی». هر چه خواستید بنویسید مختار هستید لکن البته رفراندم به معنی «آری» و «نه» است. انتخاب نیست، رفراندم است؛ رفراندم «آری» و «نه» است لکن شما مختارید که انتخاب کنید و یکی از آن چیزهایی که می‌خواهید بنویسید.

تصویب اصلاح قانون اساسی در صلاحیت ملت و از راه رفراندم

ترمیم این اصل[1] و بعضی اصول دیگر که در متمم قانون اساسی نوشته می‌شود و تصویب آن، در صلاحیت ملت است و به رفراندم گذاشته می‌شود، از نظر این جانب بلا مانع است.

گذاشتن قانون اساسی پس از بررسی خبرگان و نمایندگان به افکار عمومی

… مگر مجلس موسسان چیست؟ جز این است که اشخاصی که مردم آنها را انتخاب می‌کنند باید بنشینند و قانون را ملاحظه کنند؟ باید حتماً ششصد- هفتصد نفر باشند تا نوبت به شما هم برسد! اگر تمام ملت پنجاه نفر را تعیین کنند، اینها وکیل ملت نیستند؟ این مجلس مجلس موسسان نیست؟ ما بعد از اینکه بررسی شد در قانون اساسی، به نظر خبرگان اسلامی رسید، به نظر روحانی اسلامی رسید، به نظر علمای متعهد رسید، به نظر نمایندگان مردم رسید، باز هم‌ در افکار عمومی می‌گذاریم، خود ملت میزان است. مجلس موسسان اگر اعتبار دارد برای این است که مجلس مبعوث از ملت است. خود ملت حق ندارد رای بدهد، لکن وکیل ملت حق دارد؟! این چه غلطی است! خود من حق ندارم تصرف بکنم در مالم، وکیل من حق دارد؟! خود شما حق ندارید رای بدهید، وکیل شما حق دارد؟! وکلا برای این حق دارند …

روش اصلی: انتشار قانون در همهٔ بلاد و رفراندم

ما برای خاطر اینکه این نق نق‌ها کم بشود، گفتیم یک مجلسی هم درست بشود. شما اسمش را «مجلس موسسان» بگذارید، اگر خیلی دلتان می‌خواهد غربی باشید. اگر خیلی دلتان می‌خواهد که مردم را به خودتان متوجه کنید، اسمش را بگذارید «مجلس موسسان»؛ و الّا ما با مردم کار داریم.- ما قانون را- قاعده این بود، قانون را بنویسیم، منتشر کنیم در همه بلاد؛ و همه مردم ببینند؛ بعد به آنها بگوییم این را می‌خواهید یا نه. رفراندم کنیم. ما برای اینکه شماها خیلی دم از «روشنفکری» می‌زنید! یک قدری هم با شما مسالمت بکنیم. با اینکه هر چه مسالمت کنیم، شما بدتر خواهید کرد! ما می‌گوییم که مردم خودشان افرادی را تعیین کنند که این قانون اساسی که نوشته شده است بیایند ببینند؛ هر رایی دارند، هر طرحی دارند …

رأی مستقیم آحاد ملت به قانون اساسی و استقرار ارکان جمهوری اسلامی

… قانون اساسی را به صورت نهایی بررسی و تنظیم نمایند. و سعی شود که در آن کلیه حقوق و آزادیها و فرصتهای رشد و تعالی و استقلال این ملت بر مبنای موازین اسلامی- که ضامن حقوق حقه همه افراد است و اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران بدان رای مثبت داده است- پیش‌بینی گردد. پس از آنکه این قانون اساسی در جمع نمایندگان صاحبنظر مردم مورد بررسی نهایی قرار گرفت، به رای گذارده شود و طی یک همه پرسی نهایی، همه آحاد ملت قبول‌ یا رد خود را مستقیم درباره آن ابراز نمایند. و سعی شود که تمام این مراحل در اسرع وقت انجام گیرد تا با انتخاب رئیس جمهوری و نمایندگان مجلس، ارکان حکومت جمهوری اسلامی استقرار یابد.

گذاشتن قانون اساسی به رأی عموم برای تحکیم با وجود عدم نیاز

… با افراد کمتر، از خود ملت، به تصویب ملت، به انتخاب ملت، اشخاصی انتخاب بشوند؛ و آنها در قانون اساسی، که پیشنویس شده است، مطالعه کنند؛ و اشکالاتی که روشنفکران و حقوقدانان و سایر مردم به قانون اساسی، که پیشنویس شده است، طرح کنند؛ و منتخبین مردم مطالعه کنند؛ و بعد از اینکه آنها تصویب کردند، باز هم به رفراندم گذاشته شود. با اینکه احتیاج نیست؛ لکن ما برای اینکه تحکیم بشود مطلب، به نظر عموم می‌گذاریم.