نقد بهکارگیری نادرست مبنای مصلحت به شکل توجیه وسیله با هدف
… مسلمان را جلوى خودشان گذاشتند که ما نتوانیم به آنها حمله کنیم، گمان میکنم بین علما خِلافى[6] نباشد، لااقل خیلىها از [علمای] شیعه و سنّى گفتهاند که کشتن این مسلمانها ایراد ندارد، دیه هم ندارد؛ با اینکه قتل نفْس حرام است. این به جاى خود محفوظ؛ منتها دیده میشود گاهى متأسّفانه بعضى به شکلى این مبناى صحیح را [نادرست] به کار میگیرند که میشود همان «هدف، وسیله را توجیه میکند». یا گاهى یک وسایل غیر مباحى را براى یک مقصود خیلى کماهمّیّت مباح میکنند. نظایر آن را ما داریم؛ من همینطور بىاطّلاع نمیگویم؛ موارد آن را من میشناسم. فرض بفرمایید که در یک گوشهاى از دستگاههاى ما براى اینکه یک کسى متّهم است به اینکه فرض بفرمایید یک میلیون تومان یا پنج میلیون تومان یا ده میلیون تومان سوء استفادهى …
لزوم سازگاری و پاکی وسیله با هدف در منطق اسلام
… برطبق کتاب خدا و سنت پیامبر و سیرۀ شیخین حکومت خواهم کرد، با گفتن این حرف و با سپردن این تعهد، حکومت را قبضه میکرد، منتها وقتیکه به حکومت میرسید، عمل نمیکرد به سیرۀ شیخین. این کاری بود که امیرالمؤمنین علیهالسلام آسان میتوانست انجام بدهد، اما نداد. چرا؟ برای خاطر اینکه در منطق اسلام، آن وسیلهای که انسان را به هدف میرساند، نباید برخلاف هدف باشد، نباید نامقدس و آلوده باشد؛ وسیله هم بایستی صحیح باشد، باید وسیلهای باشد که با هدف، قابل تطبیق باشد. علی علیهالسلام میخواهد حکومت بکند برای اینکه دروغگویی را از عالم بردارد، پیمانشکنی را بردارد، رذالت اخلاق را از بین ببرد، انسانها را در مسیر صحیحی بهسوی هدف معیّن و مقصود، رهبری بکند، برای این منظورها علی علیهالسلام میخواهد به حکومت برسد و امور مملکت …