رفتن به محتوای اصلی

هدف زندگی

نام‌های دیگر: هدفمندی، هدف‌داری

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

معنا و جهت زندگی انسان و تلاش برای مقصدی فراتر از نیازهای مادی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار فرماندهان نیروى زمینى ارتش جمهورى اسلامى ایران— ۱۳۶۸/۱۲/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

آن چیزى که من در درجه‌ى اوّل به شما برادران و خواهران عرض میکنم، این است که این رسانه‌اى که در اختیار شما است ــ رادیو ــ و این بخشى که چند ساعت را فرامیگیرد، یکى از ارکان سازندگى جمهورى اسلامى است. اگر ما جمهورى اسلامى را به این معنا میدانیم که یک نظامى بر پایه‌ى ارزشهاى نوینى و داراى یک جهت‌گیرى و سمت‌گیرى ویژه‌اى به سمت اهداف متعالى‌اى هست ــ طبعاً معناى یک نظام نو غیر از این هم نیست وَالّا انقلاب چه معنا دارد ــ که باید ارزشهاى جدیدى داشته باشد، بر اساس این ارزشها، یک هدفهایى ترسیم میشود و در جهت این هدفها مسیرهایى مشخّص میشود و زندگى یعنى تلاش در این مسیرها. اینکه [گفته شده:] «انّما الحیاة عقیدةٌ و جهاد»[3] یعنى همین.
البتّه اینکه شما گفتید ماها این‌جورى هستیم، من نمیدانم از این «ما» منظور چه کسی است. نباید حتماً منظورتان نسل جوان و نوجوان باشد، چون خیلی‌شان این‌جورى نیستند؛ بعضى‌ها این‌جوری‌ هستند، بعضى‌ها هم نیستند. حالا شما خودتان هم که این را مطرح میکنید، من اطمینان ندارم خودتان حتماً این‌جورى باشید؛ ممکن است شما واقعاً هیچ‌گونه سردرگمى‌ای نداشته باشید، ولى البتّه چرا، بعضى‌ها این‌جورى هستند. بچّه‌هاى عزیز من! ببینید هدف زندگى باید یک چیزى باشد که فراتر از خود زندگى باشد؛ وقتى یک چیزى را شما به ‌عنوان هدف زندگى انتخاب میکنید، یعنى زندگى وسیله و ابزارى براى آن است؛ غیر از این است؟ یعنى حیات انسان مقدّمه‌اى است، وسیله‌اى است براى رسیدن به آن هدف. حالا فرض کنیم مِن‌باب مثال این هدف را پول‌دار شدن قرار بدهیم؛ واقعاً مى‌ارزد انسان زندگی‌اش را، حیات را، لحظات و آنات ارزشمند زندگى را، صرف کند براى اینکه پول به دست بیاورد؟ تا از پول چه استفاده‌اى بکند؟ باز چهار صباح دیگر زندگى بکند. یعنى در واقع بخش عمده‌اى را از زندگى، از حیات، انسان مایه بگذارد، تا بتواند یک بخش دیگرى را که آن را هم حتماً زندگى خواهد کرد، با یک کیفیّت بهترى به کار ببرد؛ این خیلى معامله‌ى مغبونانه‌اى است؛ هدف زندگى باید خیلى والاتر از این باشد.
امروز شما در دنیا این را می‌بینید، قبل از دوران امام حسین (علیه السّلام) هم این دوجبهه‌ای وجود داشت، در زمان بعد از ایشان هم وجود داشته، امروز هم وجود دارد، تا آخر هم وجود خواهد داشت. در همه‌ی اینها «اِنّی سِلمٌ لِمَن سالَمَکُم»؛ با هر کسی که در جبهه‌ی شما است، من خوبم؛ «حَربٌ‌ لِمَن حارَبَکُم‌»، با هر کسی که با جبهه‌ی شما میجنگد، میجنگم. این جنگ اَشکال مختلفی دارد: در دوران شمشیر و نیزه یک جور است، در دوران اتم و هوش مصنوعی و امثال اینها یک جور دیگر است، ولی هست؛ در دوران تبلیغات به وسیله‌ِی شعر و قصیده و حدیث و بیان کلمات یک جور است، در دوران اینترنت و کوانتوم و امثال اینها هم یک جور دیگر است، ولی هست؛ در دوران دانشجو بودنِ انسان یک جور است، در دوران مدیر شدن و مسئول شدن یک جور دیگر است؛ در همه‌ِی احوال هست. «حَربٌ‌ لِمَن‌ حارَبَکُم» نباید فراموش بشود. «حَربٌ‌ لِمَن‌ حارَبَکُم» همیشه به معنای تفنگ به دست گرفتن نیست؛ به معنای درست اندیشیدن، درست سخن گفتن، درست شناسایی کردن، دقیق به هدف زدن است؛ «حَربٌ‌ لِمَن حارَبَکُم» این‌جوری است. بدانید وظیفه چیست، بشناسید راهی را که باید بپیمایید. اگر این‌جور فکر کردیم، این‌جور شناسایی کردیم، این‌جور همّت کردیم، زندگی معنا پیدا میکند، زندگی هدف پیدا میکند. پول لایق این نیست که هدف زندگی باشد؛ مقام و قدرت و موقعیّتهای اجتماعی حقیرتر از آن هستند که هدف زندگی انسان قرار بگیرند. هدف زندگی بندگی است، رسیدن به خدا است. راهش هم فقط همین است: سِلمٌ لِمَن سالَمَکُم وَ حَربٌ‌ لِمَن حارَبَکُم.

لزوم فراتر بودن هدف زندگی از خود زندگی، که وسیلهٔ آن است

… نیستند؛ بعضى‌ها این‌جوری‌ هستند، بعضى‌ها هم نیستند. حالا شما خودتان هم که این را مطرح میکنید، من اطمینان ندارم خودتان حتماً این‌جورى باشید؛ ممکن است شما واقعاً هیچ‌گونه سردرگمى‌ای نداشته باشید، ولى البتّه چرا، بعضى‌ها این‌جورى هستند. بچّه‌هاى عزیز من! ببینید هدف زندگى باید یک چیزى باشد که فراتر از خود زندگى باشد؛ وقتى یک چیزى را شما به ‌عنوان هدف زندگى انتخاب میکنید، یعنى زندگى وسیله و ابزارى براى آن است؛ غیر از این است؟ یعنى حیات انسان مقدّمه‌اى است، وسیله‌اى است براى رسیدن به آن هدف. حالا فرض کنیم مِن‌باب مثال این هدف را پول‌دار شدن قرار بدهیم؛ واقعاً مى‌ارزد انسان زندگی‌اش را، حیات را، لحظات و آنات ارزشمند زندگى را، صرف کند براى اینکه پول به دست بیاورد؟ تا از پول چه استفاده‌اى بکند؟ باز چهار صباح دیگر زندگى بکند. یعنى در واقع بخش عمده‌اى …

رضای خدا و آبادی آخرت، هدف اصلی فراتر از زندگی دنیا

… خوشحال باشد؛ در لحظات آخر زندگى که انسان دارد میرود و از این دنیا خارج میشود، احساس نکند دستش خالى است. هر چیز مادّی را، هر هدف مادّی را شما فرض کنید، اگر زندگى را صرف آن کردید، وقتى دارید از دنیا میروید دستتان خالى است؛ هر چه میخواهد باشد؛ چیزى ندارید. شما باید یک هدفى را فراتر از زندگى دنیا، فراتر از خود این زندگى مادّی هدف اصلى قرار بدهید، که همان رضاى خدا است، آباد کردن خانه‌ى آخرت است، جلب کردن خشنودى پروردگار است؛ تا وقتى که زندگى تمام شد، احساس کنید که کارتان را انجام داده‌اید. مثل این است که فرض کنید ما را ده روز، بیست روز به یک اردوگاهی میبرند، یک دوره‌ى تمرین، آموزش، کار، ورزش و غیره در این اردوگاه قرار میدهند؛ خب یک هدفى دارد؛ انسان وقتى در یک اردوگاهى وارد میشود، بدیهى است که براى یک مقصودى و یک منظورى وارد میشود. وقتى این ده …

تأمین هدف زندگی با خدمت به مردم، فرهنگ، کشور و بشریت

هدف باید این‌جورى انتخاب بشود. آن ‌وقت چه‌ جورى این هدف انتخاب میشود؟ اگر شما در زندگى برنامه‌اى را براى خودتان بریزید که در آن خدمت به مردم باشد، این هدف تأمین شده؛ یعنى وقتى شما زندگى را تمام میکنید، احساس میکنید که کار بزرگى را انجام دادید، با دست پُر دارید میروید. چرا؟ چون عمرتان را در راه خدمت به مردم گذاشته‌اید. اگر خدمت به فرهنگ باشد، همین‌جور است، اگر خدمت به کشور باشد، خدمت به بشریّت باشد، اگر هر کارى که خداى متعال از آن کار خشنود است باشد، وقتى زندگی‌ شما تمام شد، آن لحظه‌اى که دارید میروید، مى‌بینید دستتان پُر است؛ چرا؟ چون دارید میروید سر یک محاسبه‌اى که نظر محاسبه‌کننده در این دوره‌ى زندگى شما تأمین شده؛ یعنى آن کارى که او خواسته، شما انجام داده‌اید، دارید میروید مأموریّتتان را به او هدیه میدهید. لذا علّت اینکه مقام شهادت این‌قدر بالا و والا است، همین است که شهید در واقع …

سازگاری جهت‌گیری الهی با تأمین نیازهای زندگی

… لکن بتوان آن را ایجاد کرد و به وجود آورد ــ کدام‌یک از این سرگرمی‌ها و اشتغالها هست که میتواند جامعه را به اهداف والاى الهى و اسلامى نزدیک کند، انسانها را نزدیک کند؛ ببینید آن کدام است، آن را انتخاب بکنید. اگر آن را انتخاب کردید، البتّه کار [مفید] کرده‌اید. البتّه همین هدف شما، یعنى این برنامه‌ریزى شما براى خود شما هم، میتواند زندگى راحتى را به وجود بیاورد؛ یعنی وقتى ما میگوییم که هدف خدایى انتخاب کنیم، معنایش این نیست که در مدّت عمرمان باید گرسنگى بکشیم، زندگى بد بگذرانیم؛ نخیر، جهت‌گیرى میتواند کاملاً خدایى باشد، در عین ‌حال تأمین‌کننده‌ى نیازهاى زندگى انسان هم باشد. در جامعه هر شغلى که شما انتخاب کنید که به نفع مردم باشد، لابد درآمدى هم دارد، لابد زندگى مناسبى هم همراه آن هست، امّا وقتى شما این را انتخاب کردید براى اینکه به جامعه خدمت بکنید، براى اینکه امر الهى و دستور دینى را عمل بکنید، خودتان را به آن هدف نزدیک …