رفتن به محتوای اصلی

نه شرقی نه غربیاصطلاح

نام‌های دیگر: نه شرقی، نه غربی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار انقلاب اسلامی در نفی وابستگی به قدرت‌های شرق و غرب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دستور العمل برای ادامه مبارزه)— ۱۳۵۷/۰۸/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۴همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اینکه جوانان ما می‌گویند «نه شرق و نه غرب»، معنایش این است که هیچ کدام در ایران دخالت نکنند؛ و این کاملًا بجا و بحق است. شما باید ثابت کنید که اسلحه‌های ساخت شوروی، از شوروی به ایران وارد نمی‌شود. روابط ما باید صحیح و سالم، و بدون دخالت کسی در کشور ما و یا دخالت ما در کشور دیگر باشد.
قدرتها و ابرقدرتها و نوکران آنان مطمئن باشند که اگر خمینی یکه و تنها هم بماند به راه خود که راه مبارزه با کفر و ظلم و شرک و بت‌پرستی است ادامه می‌دهد و به یاری خدا در کنار بسیجیان جهان اسلام، این پابرهنه‌های مغضوب دیکتاتورها، خواب راحت را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگانی که به ستم و ظلم خویشتن اصرار می‌نمایند سلب خواهد کرد. آری، شعار «نه شرقی و نه غربی» ما، شعار اصولی انقلاب اسلامی در جهان گرسنگان و مستضعفین بوده و ترسیم‌کننده سیاست واقعیِ عدم تعهد کشورهای اسلامی و کشورهایی است که در آینده نزدیک و به یاری خدا اسلام را به عنوان تنها مکتب نجات‌بخش بشریت می‌پذیرند و ذره‌ای هم از این سیاست عدول نخواهد شد و کشورهای اسلامی و مردم مسلمان جهان نباید وابسته به غرب و اروپا و امریکا و نه وابسته به شرق، شوروی، که ان شاء الله تعالی به خدا و رسول خدا و امام زمان وابسته است و به طور قطع و یقین، پشت کردن به این سیاست بین المللی اسلام، پشت کردن به آرمان مکتب اسلام و خیانت به رسول خدا- صلی الله علیه و آله و سلم- و ائمه هدی- علیهم السلام- است و نهایتاً مرگ کشور و ملت ما و تمامی کشورهای اسلامی است و کسی گمان نکند که این شعار، شعار مقطعی است که این سیاست، ملاک عمل ابدی مردم ما و جمهوری اسلامی ما و همه مسلمانان سرتاسر عالم است. چرا که شرط ورود به صراط نعمت، حق برائت و دوری از صراط گمراهان است که در همه سطوح و جوامع اسلامی باید پیاده شود. مسلمانان بعد از شرکت در راهپیمایی‌های برائت و اعلان همبستگی با ملت دلاور ایران، باید به فکر رمی استعمار از کشورها و سرزمین‌های اسلامی خود باشند و برای بیرون راندن جنود ابلیس و برچیدن پایگاه‌های نظامی شرق و غرب از کشورهای خود تلاش نمایند و نگذارند دنیاخواران از امکانات آنان، در جهت منافع خود و ضربه زدن به کشورهای اسلامی استفاده کنند که این بزرگترین ننگ و عار کشور و سران ممالک اسلامی است که بیگانگان به مراکز سرّی و نظامی مسلمانان راه پیدا کنند. مسلمانان از هیاهو و طبلهای تو خالی و تبلیغاتِ ظالمانه نهراسند که کاخها و قدرتهای نظامی و سیاسی استکبار جهان، همانند لانه عنکبوت سست و در حال فرو ریختنند. مسلمانان جهان باید به فکر تربیت و کنترل و اصلاح سران خود فروخته بعض کشورها باشند و آنان را با نصیحت یا تهدید از این خواب گرانی که هم خودشان و هم منافع ملتهای اسلامی را به باد فنا میدهد، بیدار نمایند و به این سرسپردگان و نوکران هشدار بدهند و خودشان هم با بصیرت کامل از خطر منافقین و دلالان استکبار جهانی غافل نشوند و دست روی دست نگذارند و نظاره‌گر صحنه شکست اسلام و غارت سرمایه‌ها و منابع و نوامیس مسلمین نباشند.

ایستادگی در برابر دنیا در گرو وحدت و صراط مستقیم

… یک محیط اسلامی، در یک محیط انسانی. این طور نباشد که- خدای نخواسته- در آن جا از آن چیزهایی که در سابق بود، چیزی باقی مانده باشد. اگر آن چیزهایی که در دوران سابق بود، در دوران طاغوت بود، در آن جا هست، جدیت کنید که بکلی پاکسازی بشود و امیدوارم شده باشد تا کنون. بنا بر این، وقتی ما می‌توانیم در مقابل همه دنیا بایستیم، بگوییم ما نه طرف «مغضوب علیهم»[2] می‌رویم، نه طرف «ضالّین»[3]؛ نه طرف غرب می‌رویم، نه طرف شرق می‌رویم، وقتی ما می‌توانیم این طور باشیم و به صراط مستقیم عمل بکنیم که همه‌مان با هم باشیم، همه ید واحده باشیم، همان طوری که اسلام دستور داده، همه یک صدا باشیم؛ کانّه یک حلقوم است که صدا می‌کند، همه با هم مجتمع باشیم، سستی نکنیم.

ایستادگی کشور چهل‌میلیونی و احترام بیشتر آن نزد مسلمانان

و افرادی هم که به حج می‌روند بیشتر متوجه اعمال و با یکدیگر متحد باشند، و امیدوارم کشورهای مسلمان دیگر هم این احساس را کرده باشند. و بیش از یک میلیارد جمعیت مسلمان نباید دنبال این باشند که امریکا چه می‌گوید و شوروی چه می‌گوید، و روی پای خود بایستند و به دیگران اعتنا نکنند، همان طور که این کشور چهل میلیونی که نسبت به سایر کشورها خیلی کوچک است، روی پای خود ایستاده و می‌گوید: «نه شرقی و نه غربی» و الآن هم احترام این کشور از احترام آن کشورهایی که مورد حمایت آنها هستند بیشتر است، و توجه نفوس مسلمانان به این جا زیادتر گردیده. بنا بر این، ملتها خوف نداشته باشند که امریکا چه می‌کند، اینها طبل تو خالی هستند، فریاد می‌زنند و عمل نمی‌کنند. شما ببینید امریکا راجع به تروریست‌ها که همه و ما با آن مخالفیم، چه گفت و چه کرد؛ مرتب دنبال این بودند آنها را به یکی از کشورهای مخالف خود بچسبانند …

ایستادگی تا آخرین نفر در برابر تعدی شرق و غرب

… نیست، برای این چهل میلیون، پنجاه میلیون نیست، پیشتر هم بودیم. ایران برای این است که مردم یک تحول الهی پیدا کرده‌اند، و این تحول الهی اسباب این شد که با هم شدند و قدرت بزرگی را- مثل قدرت شیطانی رژیم سابق- در هم شکستند، و مقابل همه قدرت‌ها هم ایستاده‌اند؛ مردانه ایستاده‌اند، مشتشان را هم محکم نگه داشته‌اند، می‌گویند ما نه‌ شرق را می‌خواهیم، نه غرب را می‌خواهیم. اگر شرق با ما بسازد و نخواهد به ما آن طمطراق شرقیت خودش را نشان بدهد، ما اهل جنگ نیستیم، اگر غرب هم همین طور باشد ما نیستیم. هر یک از اینها بخواهند تعدی بکنند ما تا آخر نفرمان می‌ایستیم مقابلش.