رفتن به محتوای اصلی

نه شرقی نه غربیاصطلاح

نام‌های دیگر: نه شرقی، نه غربی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار انقلاب اسلامی در نفی وابستگی به قدرت‌های شرق و غرب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دستور العمل برای ادامه مبارزه)— ۱۳۵۷/۰۸/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اینکه جوانان ما می‌گویند «نه شرق و نه غرب»، معنایش این است که هیچ کدام در ایران دخالت نکنند؛ و این کاملًا بجا و بحق است. شما باید ثابت کنید که اسلحه‌های ساخت شوروی، از شوروی به ایران وارد نمی‌شود. روابط ما باید صحیح و سالم، و بدون دخالت کسی در کشور ما و یا دخالت ما در کشور دیگر باشد.
قدرتها و ابرقدرتها و نوکران آنان مطمئن باشند که اگر خمینی یکه و تنها هم بماند به راه خود که راه مبارزه با کفر و ظلم و شرک و بت‌پرستی است ادامه می‌دهد و به یاری خدا در کنار بسیجیان جهان اسلام، این پابرهنه‌های مغضوب دیکتاتورها، خواب راحت را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگانی که به ستم و ظلم خویشتن اصرار می‌نمایند سلب خواهد کرد. آری، شعار «نه شرقی و نه غربی» ما، شعار اصولی انقلاب اسلامی در جهان گرسنگان و مستضعفین بوده و ترسیم‌کننده سیاست واقعیِ عدم تعهد کشورهای اسلامی و کشورهایی است که در آینده نزدیک و به یاری خدا اسلام را به عنوان تنها مکتب نجات‌بخش بشریت می‌پذیرند و ذره‌ای هم از این سیاست عدول نخواهد شد و کشورهای اسلامی و مردم مسلمان جهان نباید وابسته به غرب و اروپا و امریکا و نه وابسته به شرق، شوروی، که ان شاء الله تعالی به خدا و رسول خدا و امام زمان وابسته است و به طور قطع و یقین، پشت کردن به این سیاست بین المللی اسلام، پشت کردن به آرمان مکتب اسلام و خیانت به رسول خدا- صلی الله علیه و آله و سلم- و ائمه هدی- علیهم السلام- است و نهایتاً مرگ کشور و ملت ما و تمامی کشورهای اسلامی است و کسی گمان نکند که این شعار، شعار مقطعی است که این سیاست، ملاک عمل ابدی مردم ما و جمهوری اسلامی ما و همه مسلمانان سرتاسر عالم است. چرا که شرط ورود به صراط نعمت، حق برائت و دوری از صراط گمراهان است که در همه سطوح و جوامع اسلامی باید پیاده شود. مسلمانان بعد از شرکت در راهپیمایی‌های برائت و اعلان همبستگی با ملت دلاور ایران، باید به فکر رمی استعمار از کشورها و سرزمین‌های اسلامی خود باشند و برای بیرون راندن جنود ابلیس و برچیدن پایگاه‌های نظامی شرق و غرب از کشورهای خود تلاش نمایند و نگذارند دنیاخواران از امکانات آنان، در جهت منافع خود و ضربه زدن به کشورهای اسلامی استفاده کنند که این بزرگترین ننگ و عار کشور و سران ممالک اسلامی است که بیگانگان به مراکز سرّی و نظامی مسلمانان راه پیدا کنند. مسلمانان از هیاهو و طبلهای تو خالی و تبلیغاتِ ظالمانه نهراسند که کاخها و قدرتهای نظامی و سیاسی استکبار جهان، همانند لانه عنکبوت سست و در حال فرو ریختنند. مسلمانان جهان باید به فکر تربیت و کنترل و اصلاح سران خود فروخته بعض کشورها باشند و آنان را با نصیحت یا تهدید از این خواب گرانی که هم خودشان و هم منافع ملتهای اسلامی را به باد فنا میدهد، بیدار نمایند و به این سرسپردگان و نوکران هشدار بدهند و خودشان هم با بصیرت کامل از خطر منافقین و دلالان استکبار جهانی غافل نشوند و دست روی دست نگذارند و نظاره‌گر صحنه شکست اسلام و غارت سرمایه‌ها و منابع و نوامیس مسلمین نباشند.

رد هر دو قطب و زیستن انسانی با شرافت

… این مسائل اسلامی را ببینند. و بعضی از آنها مسائل اسلامی را یک مسائلی می‌دانند که با تمدن شرق چون مخالف است و با تمدن غرب چون مخالف است از این جهت، ارتجاعی است. پیشرفتگی را آنها به این می‌دانند که یا تابع غرب باشند و غربزده و یا تابع شرق باشند و شرق‌زده. و امروز که ایران دست رد به سینه هر دو گروه زده است و نه متمایل به شرق است و نه متمایل به غرب و می‌خواهد انسانی زندگی کند، با شرافت و ارزندگی انسان شروع کند به کار، البته کارشکنیها هست. لکن آنهایی که کارشکنی می‌کنند اگر مسلمان هستند، این خدمت بزرگی که این خانمها و این بانوان دارند می‌کنند و پیش خدا خدمت شایسته است، از معاصی کبیره است که کارشکنی در این موضوع بکنند. و اگر چنانچه آنها هستند که پایبند به اسلام نیستند و می‌خواهند هرزگی بکنند، فصل …

ایستادگی ملت و نخواستن هیچ‌یک از دو طرف

… بخواهیم به ما می‌دهند. الآن هم اگر شما دولتتان، ملتتان تسلیم بشوید به امریکا، سرشار همه چیز به شما می‌دهند. اما چی؟ همان چیزی را می‌دهند که به حیواناتشان می‌دهند، همان چیزی را می‌دهند که به اسب‌هایشان می‌دهند، همان چیزی را می‌دهند که به نوکرهایشان می‌دهند. اما اگر ما بایستیم و بگوییم نه، ما نه شرقی هستیم و نه غربی؛ نه این را می‌خواهیم، نه آن را می‌خواهیم و با هیچ کس هم دعوا نداریم، هر کس با [ما] مصالحه دارد و حاضر است که ما با استقلال خودمان زندگی کنیم، ما با او هم روابط داریم و هر کس این معنا را ندارد، ما نمی‌خواهیم روابط داشته باشیم.

اعلام استقلال کامل و نفی حمایت آمریکا، شوروی و هر قدرتی از آغاز انقلاب

این کشور ما که قیام کرد، از اول هم که قیام کرد، جمهوری اسلامی و استقلال کامل و «نه شرقی و نه غربی» را اعلام به دنیا کرد و از اول اعلام کرد به دنیا که ما نه تحت حمایت امریکا و نه تحت حمایت شوروی و نه تحت حمایت هیچ قدرتی نیستیم؛ ماییم و تحت عنایات خدای تبارک و تعالی و پرچم توحید که همان پرچم امام حسین- علیه السلام- است. وقتی این اعلام را شما به دنیا کردید و معلوم است پشت سر این اعلام، دنیا بر ضد شما خواهند قیام کرد، از اول باید توجه به این معنا بکنید که ما هم همان طوری که سید الشهدا …

شعار یگانهٔ ملت ایران در جهانی وابسته به بلوک‌ها

و بحمد الله، ملت ایران یک امر استثنایی است امروز و یک ملت استثنایی که شبیه ندارد. امروز شما نمی‌توانید یک کشوری را پیدا بکنید که تمام شعارهایش «نه شرقی و نه غربی» است؛ یا از بلوک شرق‌اند به طور رسمی یا از بلوک غرب‌اند به طور رسمی و یا وابسته‌اند به طور پنهان. همان غیر متعهدها هم باور نکنید که غیر متعهدند. اگر در بینشان [غیر متعهد واقعی‌] پیدا بشود، بسیار نادر است. و ما امروز مواجهیم با شرق و غرب و بلوک شرق و بلوک غرب و همه قدرتهایی که در منطقه‌ها، در سرتاسر دنیا قدرت در دست آنهاست. و ما؛ یعنی، ملت، همان طوری که از اول راه خودش را پیدا کرده است و با مشت خالی، بدون سلاح- لکن با سلاح ایمان و صلاح- در مقابل قلدرها ایستاد و …

مخالفت چپ و راست با جمهوری اسلامی به همین سبب

… تا کنون به اندازه انقلاب اسلامی مورد هجوم تبلیغاتی و تسلیحاتی واقع نشده است. انقلابهایی که در دنیا واقع شده است یا گرایش به راست داشته‌اند، راستی‌ها با او موافقت می‌کرده‌اند و اگر مخالفتی بوده است از چپی‌ها بوده است. یا گرایش به چپ داشته‌اند؛ بعکس بوده است. لکن اسلام چون نه شرقی و نه غربی است و صراط مستقیم است، جمهوری اسلامی هم با همان برداشت از اسلام متحقق شده است و امروز چون نه چپی است، چپی‌ها با او مخالفند و نه راستی است، راستیها با او مخالفند. و ملاحظه می‌فرمایید که تمام رسانه‌های دنیا- به استثنای کمی از آنها- و تمام رسانه‌های بزرگ دنیا الآن یا با صراحت و یا با تلویح با این جمهوری اسلامی و اسلام مخالفت می‌کنند، و در هر شب و روز ساعات بسیار را برای سرکوبی جمهوری اسلامی صرف می‌کنند، و از آن طرف …

نگرایش به هیچ‌یک از دو بلوک به اقتضای ارزش اسلامی

الآن اگر یک گرایش بکند این کشور اسلامی به یک طرف از اینها، برایش سرشار، همه کاری می‌کنند، لکن ارزش انسانی و ارزش اسلامی اقتضا می‌کند که به هیچ یک از آنها گرایش پیدا نکند. هر مملکتی که از آنها بخواهد استقلال داشته باشد، جدا بشود- مثل کشور ما- گرفتار آنها می‌شود. الآن کشور شما گرفتار این دو بلوک هستند؛ هر کدام به یک راهی، به یک طوری. و تمام این فسادهایی که واقع می‌شود در این کشور از این گروهکهای فاسد و تمام تبلیغاتی که خود این …

تعهد ملت و دولت به شعار و نگرایدن به هیچ بلوک

… بسیار اسفناکی داشتند. تا آنکه خیانت و توطئه آنان با جمع‌آوری شواهد و ادله، به طوری که قابل انکار برای آنان نبود، ثابت شد. و در این حال به حکم اسلام برای دفاع از جمهوری اسلامی، که جز به مصالح مسلمانان و اسلام فکر نمی‌کند، چاره‌ای جز آنچه واقع شده است نبود. من به شما اطمینان می‌دهم که ملت ایران و دولت خدمتگزار آن شعار «نه شرقی و نه غربی» را تا جان و توان دارد حفظ می‌کند و گرایش به هیچ بلوکی نخواهد داشت، هر چند بوقهای تبلیغاتی گاهی آنان را متمایل به غرب و گاهی متمایل به شرق معرفی می‌کنند؛ و شاید موجب تردید دوستان ما نیز شود.

رد گرایش برخی به شرق یا غرب و پایبندی ملت به جمهوری اسلامی مستقل

… در این کارها، کار انجام گرفته است، در صورتی که ایده شما این نبوده است؛ اینها از توابع هست. آن چیزی که شما می‌خواستید اسلام بود. آن چیزی که شما می‌خواستید، جمهوری اسلام بود. آن چیزی که شما می‌خواستید، «نه شرقی و نه غربی» بود و این حاصل است. این را حفظش کنید. الآن‌ اشخاصی هستند که عقیده‌شان این است که ما باید باز یا برویم آن طرف یا برویم آن طرف، لکن ملت ما قبول نمی‌کند دیگر این معانی را. ملت ما از اول قیام کرد برای اینکه جمهوری اسلامی بدون اینکه بوی شرق یا غرب را بدهد مطلوب اوست. حالا که این همه جوان داده است و این همه خون داده است و این همه عزیزان را از دست داده است، حالا دیگر نمی‌آید بگوید که خیر، حالا همه ما را کشتید، دست شما درد نکند، بسم الله! ما تا آخرین وقت و تا آخرین نفس ایستاده‌ایم و ملت ایستاده است و بحمد الله، با قدرت دارد …