شما آقایان و آقایانی که در هر جا هستند و این شغل شریف را در آن وارد شدهاند که آموزش بدهند به ملت ما و این ملت مظلومی که از همه چیز در رژیمهای سابق محروم بود، و آنها هی دم میزدند از بزرگی و از تمدن و ملتشان در جهالت غوطهور بود، شمایی که امروز همت این معنا را گماشتهاید که مردم را سوادآموزی کنید توجه داشته باشید که ارزش کار شما ارزشی است که قرآن کریم این ارزش را تصدیق فرموده است. لکن در کنار این آموزش، پرورش هم باشد؛ دعوت به تقوا هم باشد. آموزش تنها نباشد، آموزش و تربیت باشد. انسان تا آن آخر عمرش، هم به علم احتیاج دارد و هم به آموزش و هم به پرورش. هیچ انسانی نیست که مستغنی از علم باشد و مستغنی از پرورش و تربیت. اینکه بعضی از اشخاص …
آموزش همهٔ سنین با صبر و گنجاندن تقوا در جملهها
… ببینید، میبینید که آن کتابها خودش مردم را از تقوا دور میکرد. علم به استثنای تقوا میخواستند درست کنند. و کشور ما را علم به استثنای تقوا فاسد کرد و حکومتها را علم به استثنای تقوا فاسد کرد و قلدرها هم به واسطه اینکه تقوا نداشتند، علم هم نداشتند، بدتر بودند. شما از آن بچه کوچکی که پیشتان میخواهد سوادآموزی کند تا آن پیر مرد و پیر زنی که با عصا میآید پیشتان و ان شاء الله، بیاید، علم را، آموزش را با حوصله تمام چون به این قسم از مردم حوصله لازم است- با صبر تمام، با حوصله و صبر آموزش بدهید و در ضمن این آموزش، آن پر دیگر را هم تقویت کنید که تقواست: یعنی، جملههایی که انتخاب میکنید برای اینکه آنها را یاد بدهید، جملههایی باشد که در آن تقوا هم ذکر [شده] باشد.
لزوم کمک همگان برای رفع نقیصهٔ میراث رژیم شاهنشاهی
… حاضرند یک قشرشان از بازماندگان شهدای حزب جمهوری اسلام که از عزیزترین افراد این ملت و متعهدترین اشخاص بودند و جمهوری اسلامی از آن شهدای عزیز و شهدای دیگر استفادههای فراوان چه در حیاتشان و چه در شهادتشان کرده است، از این جهت، بسیار مبارکند و بسیار ارجمند. و قشر دیگری که حرکت به سوی سوادآموزی را میخواهند به پایان برسانند که اینها هم این کار بسیار با اهمیت را و بسیار با ارزش را آغاز کردند و امیدوارم که به انجام برسانند و با کمک همه قشرها، دولت و خصوصاً ملت و خصوصاً قشرهای روستایی، با همت همه این امر به طور شایسته انجام بگیرد و این نقیصهای که میراث رژیم شاهنشاهی بوده است برطرف گردد و ملت ما ان شاء الله، عالم و آگاه و فعال باشند.
امید به اهتمام ملت و دولت به این امر حیاتی
از آقایان تشکر میکنم که در این هوا و محل ضیق[1] مجتمع شدند تا بعض صحبتها را بکنند و بکنیم. آقایان که حالا آمدند پیش من، از اینکه در این سال آن طوری که باید مردم اقبال کنند و وسایل فراهم باشد برای نهضت سوادآموزی نشده است، ولی امیدوارم که بعد بشود. البته هر کاری که انسان شروع میکند ابتدای شروع یک اموری پیش میآید که پیشبینی نشده است، و یک احتیاجاتی است که در وقتی که مشغول به خدمت هستند احساس میشود. و من امیدوارم که از این به بعد هم ملت ما و هم دولت اهتمام داشته باشند که این امر حیاتی انجام بگیرد. در این تابلویی که آقایان آوردند نوشتهاند که اگر چه بشود قلمهایمان را به مسلسل تبدیل میکنیم. ما امیدواریم که بشر به رشدی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند. آن قدری که قلم و بیان به خدمت بشر بوده است مسلسلها نبودهاند. مسلسلها غالباً در خدمت ابرقدرتها …
جهت دادن به آموزش برای خدا و خدمت به خلق و اسلام
… مسلسلها کنار میرود. و اگر برای خدا و برای خلق خدا نباشد، مسلسلساز میشود. ابزار کوبنده انسان با دست قلمدارها و دست علمایی که در همه دانشگاهها هستند، با دست آنها وجود پیدا کرده است. و همه ترقیات بشر هم با دست علما و بیان و قلم علما وجود پیدا کرده است. کوشش کنید که در این آموزشی که به مردم میدهید جهتدار باشد. در کلاسهایی که جوانها یا سالخوردگان برای آموزش میآیند، همان طوری که سواد را به آنها یاد میدهید، و همان طوری که نوشتن و خواندن را بر آنها یاد میدهید، جهت هم به آن بدهید که برای خدا بخوانند و برای خدا بنویسند. برای خدمت به خلق و برای خدمت به خدا و برای خدمت به اسلام.
درخواست کمک از ملت و اقبال بیسوادان روستاها
من از همه ملت ایران میخواهم که در این امر بزرگ و این امر حیاتی کمک کنند. در روستاها که آقایان میروند اقبال کنند کسانی که سواد ندارند، وارد بشوند برای سوادآموزی. طَلَبُ الْعِلْمِ فَریضَهٌ[5] خدای تبارک و تعالی به وسیله نبی اکرم فرموده است بنا بر این حدیث، که طلب علم فریضه است. و در بعض از روایات فَریضَهٌ عَلی کُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَهٍ[6] برای همه زنها و مردها فریضه است. با علم است که انسان میتواند تامین سعادت …
کار سوادآموزان، بالاترین خدمتها به انسان
شما سوادآموزان در تمام کشور بدانید که یک خدمتی دارید به این انسان میکنید که بالاترین خدمتهاست. و روستاییان و سایر قشرهای بیسواد بدانند که این خدمت، خدمتی است که باید آنها به جان ودل قبول کنند. و این طور که گمان کنند ما نمیتوانیم، این طور نیست. هر انسانی میتواند سوادآموزی کند و میتواند انسان بشود. علم از مَهْد تا لَحَد است.[7] از بچگی تا نزدیک مردن. …
وابستگی تمدن و اسلام و انسانیت ملت به آن و لزوم کمک همگان
جوانها، پیرها، بچهها، روستاییها، شهریها همه باید کمک کنند و این امر مهمی [است] که تمدن شما، اسلام شما، انسانیت شما و همه چیز شما تابع اوست و بسته به اوست، تربیت کنید اینها را. و همه چیز بسته به اوست. همه باید کمک کنند، و همه با هم- ان شاء الله- سال دیگر اگر من باشم ببینم که سوادآموزی به طور چشمگیری پیش رفته است. و اگر نباشم، خود شما ببینید. خداوند- ان شاء الله- به همه شما توفیق بدهد و به همه ملت ما توفیق بدهد که هم علم را یاد بگیرند و هم جهت علم را و هم مسلسل را برای آرامش دنیا به دست بگیرند و هم تربیت نظامی را.
لزوم توسعهٔ آن و شرکت بیسوادان برای فهم مسائل خود
… نکرده است ماهیت علم را. علم یک معنایی است، یک حقیقتی است در هر رشتهای، که آخر ندارد، غیر متناهی است. از این جهت، ما باید در تمام مدت عمرمان علم را تحصیل کنیم. مطالعات را داشته باشیم و دیگران را تربیت کنیم. تربیت علمی کنیم و سطح معلومات مردم را بالا ببریم. و در یک کشوری که در این جهت کامیاب نبوده است، حالا که ما و شما و آقایان متصدی این امر هستیم، باید هم نهضت سوادآموزی توسعه داشته باشد و همه شرکت کنند. کسانی که سواد ندارند شرکت کنند، تا آنها را ببرند به حدی که برای خودشان بتوانند مسائلی را بفهمند. و هم از کودکستان تا دبیرستان تا بالاتر و دانشگاه، باید تحصیلات را تحکیم کنند. و همچو نباشد که دنبال این باشند که یک سندی دست بدهند یا یک سندی بگیرند، یک مدرکی داشته باشند. خود علم را تعقیب کنند. و حتی اساتید دانشگاه هم محتاج به تعلیم و تعلم هستند، و همین طور …
هدر رفتن آموزش بدون پرورش و تهذیب نفس
… مردم است، این از برکت همان تربیتهای معنوی انبیای خداست. تربیتهای معنوی انبیای خدا، در عین حالی که همه قبول نکردند این تربیت را، مع ذلک آن قدر در دنیا نور افکنده است که تودههای مردم، تودههای ضعیف مردم، همه خوب هستند. کمتر در آنها این فسادها پیدا میشود. اگر ما فرض بکنیم که شماهایی که از اول میخواهید آموزش بدهید و نهضت سوادآموزی درست کردید، همراه او، شما پرورش نداشته باشید و تهذیب نفس نداشته باشید، این عمل شما خیلی خوب، اما هدر رفته است، همراهش باید این باشد. و اگر چنانچه، شمایی که متکفل آموزش نونهالان هستید، فقط دنبال این باشید که ما علمشان را درست کنیم و دنبال پرورششان نباشید، دنبال تهذیب نفس نباشید، شما هم موفق در کار نخواهید بود. یعنی، یک خدمت مثبتی برای کشور خودتان نکردید.
لزوم کمک همهٔ قشرها و زیان سستی و بیتفاوتی
… است که نخواهد شد و اگر دولت بنشیند که ملت کاری را انجام بدهد، آن هم نخواهد شد. امروز ملت و دولتی در کار نیست، همه ملتند و همه دولت. عمده، احساس وظیفه است که ما احساس کنیم که در هر امری از امور که برای اصلاح این کشور عزیز است موظف هستیم به اینکه کمک کنیم. در این امر سوادآموزی که یکی از با ارزشترین امور است باید همه قشرهای ملت کمک کنند، چه آنهایی که میخواهند سوادآموزی کنند و چه آنهایی که میخواهند یاد بگیرند و چه سایر افراد کشور. اگر اینهایی که میخواهند آموزش بدهند سستی بکنند، آنهایی که میخواهند آموزش ببینند سستی و اهمال بکنند و ملت که پشتوانه همه امور است خودش را بیتفاوت نشان بدهد، این بار به منزل نمیرسد. همه مشکلات این کشور با مساعی جمیله همه قشرهای ملت به پایان رسیده است یا در شرف پایان رسیدن است. بنا بر این، همه ما و همه ملت موظفند که در کارها به هر قدری که میتوانند تشریک مساعی کنند و در هر امری از امور که برای کشور پیش میآید و مشکلاتی که قدرتهای بزرگ و …
لزوم ورود افراد با سوابق روشن تا کودکان منحرف نشوند
… بدهند به کسانی که در راس واقع هستند مثل قوه قضاییه. خود آنها اگر بخواهند دخالت بکنند، بر خلاف قانون است، بر خلاف شرع است و البته نباید همچو کاری بکنند و نمیکنند. و اگر دیدند یکی از آنها یک همچو پیشنهادی کرد، بدانند که میخواهند اینها شما را به انحراف بکشند. و همین طور در ادارات و در سایر قشرهایی که مشغول فعالیت هستند و در همین برادرانی که برای سوادآموزی در تمام کشور همت گماشتهاند بدانند که باید افرادی وارد این عمل بشوند که سوابقشان معلوم باشد و کیفیت عملشان در سابق و لاحق معلوم بشود که- خدای نخواسته- اشخاصی نباشند منحرف که بخواهند کودکان این کشور را از اول منحرف کنند تا آخر. این از امور بسیار مهمی است که باید شما برادرهایی که در نهضت سوادآموزی فعالیت میکنید در نظر داشته باشید، و ان شاء الله در نظر دارید.
جهت دادن به آموزگاران برای خدا در کلاسهای سراسر کشور
باید آموزش و پرورش مردم توام باشد. پرورش، پرورش انسانی، پرورشی که به درد انسان برسد، آموزشی که برای انسان باشد، جهتدار باشد، اسم ربّ در آن باشد، توجه به خدا باشد. باید تمام کلاسهایی که در سرتاسر کشور- ان شاء الله- وجود پیدا میکند، و شما آقایان و کسان دیگری که در خدمت یک همچو امر بزرگی هستید و متکفّل یک همچو عبادت بزرگی هستید، توجه داشته باشید که آموزگاران را جهت به آنها بدهید، توجه به خدا بدهید، علمشان برای خدا باشد، برای اطاعت خدا. خدای تبارک و تعالی علم را یکی از عبادات بزرگ قرار داده است چنانچه جهت داشته باشد. جهت هم همان است که اقْرَاْ بِاسْمِ رَبِّکَ. در هیچ ملتی مثل ملت اسلام از علم توصیف نکرده است. قرآن کریم در جاهای زیاد از علم و از عالِم و توجه به علم توصیف فرموده است. و در کم …
شرافت شغل آموزش و سنگینی مسئولیت آن
… آموزش، آموزش تقوا هم باشد. از بچهها اگر هستند، بچهها را آموزش تقوا [بدهید] به اندازه فهمشان و بزرگترها را هم همین طور. و بزرگترها گمان نکنند دیگر احتیاج ندارند یا اینکه وقت گذشته است؛ وقت نمیگذرد. انسان در هر حال، اگر یک چیزی را بداند بهتر از ندانستن است. در هر صورت، این شغل بسیار شریف است و مسئولیتش هم بسیار سنگین است. و ان شاء الله شما موفق باشید.
امید به توفیق در ریشهکن کردن بیسوادی
ما امروز مواجهیم با چهرههای علمای محترم و اساتید دانشگاه و حوزه علمیه. به طور کلی در تمام سطحهایی که مشغول آموزش هستند، چه در دانشگاه، که آن هم آموزش است، و چه در سطحهای پایینتر، و چه در این نهضت سوادآموزی، که امید است توفیق زیاد پیدا بکنند و بیسوادی را ریشه کن کنند، دو رکن بزرگ، آموزش و پرورش است. همه جا، حالا اسمش یک جایی آموزش باشد، یک جایی دانشگاه، آن فرق نمیکند. دو رکن اصلی، آموزش و پرورش است و اسلام در هر دو رکن سفارش اکید فرموده است. و پرورش سفارشش بیشتر شده است و اهمیتش هم بیشتر است.