رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نماز جمعه و خطبه‌های آن و جایگاهش در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌‌های نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۷۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۸۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

خدمت به نماز جمعه، خدمت به دین و تقواست؛ چون نماز جمعه برای گسترش تقوا و روح دینی در مردم است؛ همچنان که خدمت به نماز جمعه، خدمت به آگاهىِ سراسری ملت ایران است؛ چون نماز جمعه یک عملِ صرفاً عبادی نیست؛ عملی است که در ذات و ترکیب خود، آگاهی بخش است؛ هم اجتماع عظیم مسلمانان را هر هفته تشکیل میدهد و به رخ دوست و دشمن میکشد و هم به وسیله خطیب جمعه، اوضاع و احوال سیاسی برای آنها تشریح و تبیین میشود. حقیقتاً نماز جمعه در اسلام ترکیب عجیبی است؛ از یک طرف، توصیه مردم به تقوا و پاکدامنی و اعراض از هواهای نفسانی است و از طرف دیگر، آگاه کردن مردم از جریانهای سیاسی و توطئه‌های دشمنان و نیازهای دوستان و اوضاع دنیای اسلام است. قدر این فریضه عظیم را باید خیلی دانست.
در این خطبه اولین مطلبی که عرض میکنیم، یاد نیک مرحوم آیةالله طالقانی (رضوان‌الله‌تعالیعلیه) است که نماز جمعه‌ی باشکوه تهران اول بار به امر امام بزرگوارمان به امامت ایشان برگزار شد. این مرحوم یک عالم مجاهدِ بااستقامتِ پارسا و پاکیزه‌ای بود؛ امتحان خوبی هم داد. هم در دوران مبارزه، هم پس از پیروزی انقلاب و در این معادلات پیچیده و بسیار دشواری که در زمینه‌های سیاسی و امنیتی بعد از انقلاب پیش آمد، مرحوم آیةالله طالقانی امتحان خوبی داد. نماز جمعه هم نهاد بابرکتی شد؛ چه در تهران، چه در سایر شهرهای این کشور. بتدریج نماز جمعه در شهرهای کوچک و کوچکتر هم در سرتاسر کشور اسلامی در هر نقطه‌ای تبدیل شد به کانونِ هم معنویت و هم مقاومت. نماز عبادی - سیاسی که تعبیری بود که آن روز ظاهراً از زبان امام بزرگوارمان صادر شد، به این معناست؛ هم مرکز عبادت است، هم مرکز آگاهی معنوی و سیاسی است؛ که این آگاهی موجب نلغزیدن، راه کج نکردن و به زانو در نیامدن یک ملت است. اغلب این شکستهائی که شما در صحنه‌ی سیاسی در دنیا برای ملتها مشاهده میکنید، منشأش ناآگاهیهائی است که ضربه‌های خود را در جاهای گوناگونی زده است. آگاهی، یک ملت را ضد ضربه میکند؛ او را آماده میکند برای مقاومت. بنابراین اینجا، هم پایگاه معنویت است، هم پایگاه مقاومت. قدر این نماز را، هم آحاد مردم بدانند، هم بخصوص جوانهای عزیزمان بدانند، و هم آقایان ائمه‌ی جمعه‌ی محترم در سراسر کشور بدانند؛ آنها هم قدر این نماز را بدانند؛ این یک منبری است که نظیر آن دیگر وجود ندارد. کاری کنند که جاذبه‌ی نماز جمعه، جوانها و دلهای پاکیزه و مشتاق را به این سمت بکشاند و این کانون روزبه‌روز گرمتر شود.
در مورد مسئله‌ی نماز جمعه باید عرض کنم که نماز جمعه یک قرارگاه است؛ قرارگاه ایمان، قرارگاه تقوا، قرارگاه بصیرت، قرارگاه اخلاق. از تعبیر قرارگاه نباید ما وحشت بکنیم، چون قرارگاه جزو تعبیرات و اصطلاحات مربوط به جنگ و مبارزه و این چیزها است. خب، این جنگ وجود دارد، بر ما تحمیل شده -ما درحال جنگیم، منتها جنگ نظامی نیست؛ جنگ معنوی است، جنگ اعتقادی و ایمانی است، جنگ سیاسی است- همچنان‌که در دفاع مقدّس هشت سال بر ما جنگ را تحمیل کردند. ما که دنبال جنگیدن با همسایه‌مان نبودیم، بر ما تحمیل شد؛ حمله کردند. ما ابتدا حمله نمیکنیم؛ حتّی در جایی که دفاع لازم نباشد، دفاع هم نمیکنیم؛ لَئِن بَسَطتَ اِلَیَّ یَدَکَ لِتَقتُلَنی مآ اَنَا بِباسِطٍ یَدِیَ اِلَیکَ لِاَقتُلَکَ اِنّی اَخافُ اللهَ رَبَّ العلَمین؛[2] ما این‌جوری هستیم. آنجایی که دفاع لازم است، چرا، وارد عرصه‌ی دفاع میشویم. و خدا را شکر که ملّت ایران، نیروهای انقلاب، رهبر بزرگ و عزیزِ فقیدِ ما -که بحمدالله نامش، یادش، راهش زنده است- نشان دادند که در زمینه‌ی دفاع، توانا هستند. ما در حال یک چنین نبردی هستیم؛ ما در حال یک چنین جهادی هستیم. به ایمان مردم ما حمله میکنند، به بصیرت مردم ما حمله میکنند، به تقوای ما حمله میکنند، به اخلاق ما حمله میکنند، ویروس‌های گوناگونِ خطرناکِ معنوی را در میان ما پراکنده میکنند؛ خب، ما چه کار کنیم؟ باید دفاع کنیم. این، قرارگاه لازم دارد، مثل قرارگاه‌های میدان جنگ؛ نماز جمعه یکی از مهم‌ترینِ این قرارگاه‌ها است؛ قرارگاه ایمان است، قرارگاه تقوا است. با این چشم به نماز جمعه نگاه کنیم. شما هم فرمانده قرارگاهید؛ قرارگاه‌های میدان جنگ هرکدام فرماندهی دارند؛ فرمانده قرارگاه امامت جمعه، شخص امام جمعه است.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

ترکیب توصیه به تقوا و آگاهی‌بخشی سیاسی

… سراسری ملت ایران است؛ چون نماز جمعه یک عملِ صرفاً عبادی نیست؛ عملی است که در ذات و ترکیب خود، آگاهی بخش است؛ هم اجتماع عظیم مسلمانان را هر هفته تشکیل میدهد و به رخ دوست و دشمن میکشد و هم به وسیله خطیب جمعه، اوضاع و احوال سیاسی برای آنها تشریح و تبیین میشود. حقیقتاً نماز جمعه در اسلام ترکیب عجیبی است؛ از یک طرف، توصیه مردم به تقوا و پاکدامنی و اعراض از هواهای نفسانی است و از طرف دیگر، آگاه کردن مردم از جریانهای سیاسی و توطئه‌های دشمنان و نیازهای دوستان و اوضاع دنیای اسلام است. قدر این فریضه عظیم را باید خیلی دانست.

محور وحدت، مرکز نشر ایمان و تبیین اندیشه‌های انقلاب و امام

… شجاعانه طی کنند. نام شهیدان پر آوازۀ اصفهان هم اکنون در چهار گوشه ی کشور با گوش دل و جان مردم، آشناست. حوزه ی علمیه و دانشگاه آن شهر هم اکنون از جمله ی سرآمدان حوزه و دانشگاهند و حضور بزرگانی که معلم دین و اخلاق اند مایه ی رشد تقوا و خود آگاهی در آن شهر است. حضور شخصیت جامع علمی و عملی و انقلابی جنابعالی در مسؤولیت خطیر امامت جمعه ی اصفهان خواهد توانست وحدت و نشاط و استقامت در صراط مستقیم اسلام و انقلاب را در آن شهر و استان روز افزون سازد انشاء الله امید است نماز جمعه محور وحدت و همدلی و مرکز نشر ایمان و معنویت و جایگاه ممتاز تبیین اندیشه های انقلاب و امام باشد و دل های تشنه ی جویندگان حقیقت را سیراب کند.

تبدیل نماز جمعه به سنتی پایدار در کشور

امروز به برکت انقلاب اسلامی و با هشیاری امام بزرگوارمان، نماز جمعه به یک سنّت پایدار در کشور تبدیل شده است. قبل از نظام اسلامی، مردم ما با معنا و حقیقت نماز جمعه آشنا نبودند. این لطف خدا بر ملت ما بود - و یکی از برکات انقلاب اسلامی محسوب میشود - که ما توانستیم این دریچه دلگشا به سمت معنویّت و آگاهی را به روی خود باز کنیم.

ادامهٔ نماز جمعهٔ اصفهان با امامان جمعهٔ موقت

اکنون که جناب آقای طاهری از امامت جمعه کناره گرفته‌اند مانند ماههای گذشته که ایشان به خاطر ابتلائات جسمانی در نماز حاضر نمیشدند جناب حجةالاسلام آقای حاج سید علی قاضی عسگر و جناب حجةالاسلام آقای حاج شیخ محمد تقی رهبر امامان جمعه‌ی موقت اصفهان، نماز جمعه را با متانت و استحکام و شکوه فراوان برگزار کنند. اینجانب از کسی شِکوه نمیکنم و به مدد الهی اطمینان دارم و به خاطر عزم مؤمنانه‌ی این ملت بزرگ و عظمتی که در هنگامه مشکلات از خود نشان میدهند جبهه‌ی سپاس بر درگاه الهی میسایم و اگر شکوه‌ای در دل باقی بماند به درگاه ولی الله اعظم (ارواحنا فداه) عرضه خواهم کرد.

همکاری علما، حوزه، دانشگاه و مردم، سرمایهٔ اقامهٔ این فریضه

بی شک مساعدت و همکاری ارزشمند علمای اعلام و برجستگان حوزه و دانشگاه و عموم مردم مؤمن سرمایه ی ارزشمندی برای ایفای مسؤولیت های خطیر و اقامه ی هر چه بهتر این فریضه ی بزرگ خواهد بود انشاءالله.

لزوم قدردانی مردم و افزایش جاذبه‌های نماز جمعه

… این خدمات هم مشکور است. هم شما کارکنان و زحمتکشان و خدمتگزاران ستادهای نماز جمعه در فیض‌رسانىِ این فریضه بزرگ به مردم سهیم هستند و هم ائمّه محترم جمعه و مسؤولانی که در مراکز به امور نمازهای جمعه رسیدگی میکنند، در این فیض‌رسانی سهیمند. این را باید قدر دانست. مردم هم باید نماز جمعه را قدر بدانند و ائمّه جمعه و دیگر دست‌اندرکاران هم باید جاذبه‌های نماز جمعه را روزبه‌روز بیشتر کنند. نسل جوان ما تشنه حقیقت، فهمیدن و آگاه شدن است. نمازهای جمعه باید بتواند این تشنگی را به نحو نیکوتر رفع کند. باید به نیاز عمومی نسل جوان پاسخ داد. اگر با نگاه متدبّرانه‌ای به اوضاع کشور خود و گذشته و آینده آرمانی آن نگاه کنیم، نقش نماز جمعه و اهمیت این فریضه …

توصیه به تقوا از مهم‌ترین سرفصل‌های نماز جمعه

یکی از مهمترین سرفصلهای نماز جمعه، توصیه به تقواست. البته این‌گونه تقوا، فقط با گفتن و توصیه کردن تحقّق پیدا نمیکند. هر چند گفتن و توصیه کردن، نقش مهمّی دارد و نباید از نقشِ بیان و نصیحت و انذار و تبشیر که شغل پیغمبران است، غافل بود؛ اما توصیه واقعی به خود ما - چه ما به عنوان خطیب جمعه، چه ما به عنوان کارکنان …

آشنا کردن مردم با مسائل جهان اسلام در نماز جمعه

در بخش آگاهیرسانی هم مسأله بسیار مهمّ است. در نماز جمعه، مردم باید با جریانات و مسائل جهان اسلام آشنا شوند و حقیقت را بفهمند. این مطلب همیشه همین‌طور بوده است، اما امروز از همیشه مهمتر است؛ چرا؟ چون دستگاههای سلطه‌طلب و مستکبران دنیا پول خرج میکنند برای این‌که بتوانند حرف دروغ و شایعه پراکنی و فریب و ترفندهای گوناگونِ تبلیغی خود را به گوش مردم دنیا برسانند و افکار آنها را از راه حق …

برگزاری هرچه باشکوه‌تر با همکاری مردم، علما و مسئولان استان

… عباسعلی‌ اختری‌ پس‌ از سالها خدمت‌ و تلاش‌ صادقانه‌ از امامت‌ جمعه‌ی‌ سمنان‌ کناره‌گیری‌ کرده‌اند، جنابعالی‌ را که‌ بحمدالله‌ موصوف‌ به‌ علم‌ و عمل‌ و برخوردار از تجربیات‌ با ارزشی‌ می‌باشید، به‌ امامت‌ جمعه‌ سمنان‌ و نمایندگی‌ خود در استان‌ منصوب‌ می‌کنم‌. انشاءالله‌ تعالی‌ با برگزاری‌ این‌ فریضه‌ی‌ بزرگ‌ الهی‌ مردم‌ را به‌ وظایف‌ خطیر و حساسی‌ که‌ در این‌ برهه‌ نسبت‌ به‌ اسلام‌ و انقلاب‌ دارند و همچنین‌ لزوم‌ وحدت‌ و همدلی‌ و پرهیز از تفرقه‌ و اختلاف‌ که‌ بزرگترین‌ وسیله‌ نفوذ دشمنان‌ اسلام‌ است‌ توجه‌ داده‌ و با همکاری‌ اهالی‌ محترم‌ و علمای‌ معظم‌ و مسؤولان‌ استان‌ نسبت‌ به‌ برگزاری‌ هر چه‌ باشکوهتر نماز جمعه‌ اقدام‌ فرمایید. توفیقات‌ شما و مردم‌ مؤمن‌ و انقلابی‌ استان‌ شهید پرور سمنان‌ را از خداوند متعال‌ مسئلت‌ می‌نمایم‌. والسلام‌ علیکم‌ و رحمه‌الله‌ و برکاته‌

افتخار خدمتگزاری در ستادهای نماز جمعه

به همه شما برادران و خواهران عزیز که از نقاط مختلف کشور تشریف آورده‌اید، خوشامد عرض میکنم. خدمتگزاری در این نقطه و شغلی که شما در خدمت به دین و مسلمین برای خود انتخاب کرده‌اید، افتخار بزرگی است. بنده هم خدا را شکرگزارم که امروز توفیق پیدا کردم با شما برادران و خواهران خدمتگزار، این دیدار صمیمانه را داشته باشم.