رسیدن مسئولان به مقام و کشور به آزادی و استقلال بهدست ملت
… که ما آزادانه اینجا با هم نشستیم و شما آزادانه مسائلتان را با مردم مطرح میکنید و مردم هم آزادانه یا انتقاد میکنند یا تعریف میکنند از شما؟ این آزادی را کی به ما داد؟ و این استقلالی که الآن ما داریم و کسی نمیتواند دخالت کند در کشور ما، این را کی به ما داد؟ جز این بود که این پابرهنهها و این زاغهنشینها و این دانشگاهیهای محروم و این مردم کوچه و بازار با هم جمع شدند و برای خدا قیام کردند و نهضت کردند و ما را به این آزادی رساندند و آن سدهای بزرگی که در تصور کسی نمیآمد که شکسته بشود، شکستند و ما را به آنجا رساندند که وزیر بشویم و رئیس جمهور بشویم و وکیل بشویم و همه اینها را داشته باشیم؟ و همه از این ملت است. ما هر چه داریم از این ملت است؛ البته ملت اسلامی که با فریاد الله اکبر این کار را انجام دادند.
وظیفهٔ ملت در سامان دادن و حفظ کشور بدون انتظار از دولت
الآن یک مملکتی است، دست ملت است. این ملت موظف است این مملکت اسلامی را سر و سامان به آن بدهد. سرو سامان به آن دادن این است که هر اختلافی هر جا میخواهد پیدا بشود، خفه کنند آن اختلاف را. نگذارند اختلاف پیدا بشود. هر جا میخواهند این اشخاص فساد بکنند، بشناسانند آنها را. بگیرندشان، تسلیمشان کنند به دادگاه. یک مسئلهای است عمومی باید انجام بگیرد. ننشینید …
رفع کمبودهای کشور با همت ملت همانند پیروزی انقلاب
… من نجف که بودم، بعضی اهل خیر میآمدند و اظهار میکردند که اینها لازم دارند و ما هم کمکی، با اجازه کمک میکردیم و این کارها را میکردند. شما گمان نکنید که شما فقط مبتلای به این نقیصهها هستید. یک نقیصه عمومی است برای همه کشور، و این نقیصه باید رفع بشود. و این نقیصه با همت همه ملت باید رفع بشود. یعنی اگر یک نقیصه در یک جا بود، خوب، دولت قدرت داشت که آن یک جا را زود درست بکند، اما در سرتاسر کشور حتی در مرکز، وقتی این نقیصه در سرتاسر کشور هست، یک مملکت وسیع سی و چند میلیونی و فاقد تقریباً همه چیز، باید این رفع بشود. و این باید به دست ملت رفع بشود، همان طوری که پیروزی با دست ملت [حاصل][1] شد. شما بانوان محترم، مردها، بچهها، بزرگها، کوچکها، شهریها، دهاتیها، همه با هم مجتمع شدند و پیروزی را تحصیل کردند. لکن بعد از اینکه پیروزی را تحصیل کردند دیدند همه تبلیغات سابق حرف بوده است، هیچ ما نداریم. تمدن بزرگ تمامش صحبت بوده است. برای اینکه دلگرم کنند مردم را و اغفال کنند مردم را و همه چیزش را ببرند و این کار را هم کردند و بردند و خوردند. و حالا هم که این پیروزی …
حفظ استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی با قدرت ملت
… رژیم را، و نتوانستند آن اختناقی که سابق بود و سابقه داشت در این مملکت، باز نگهش دارند، و نتوانستند وابستگی ما را به غیر حفظ کنند. ما الآن مستقلّیم. مملکت مال خود شماست. نه شرق، نه غرب، نه قدرتهای بزرگ، هیچ کدام تصرف در اینجا ندارند و نمیتوانند داشته باشند. با همان قدرتی که شما بیرونشان کردید، با همان قدرت حفظ میکنید استقلال خودتان را، حفظ میکنید آزادی خودتان را، و حفظ میکنید رژیم حاضر که جمهوری اسلامی است. شماها هیچ نگرانی نداشته باشید. من به شما اطمینان میدهم که با این روحیهای که در ملت ما پیدا شده است، و با این قیام مردانهای که ملت ما کرد، شکست داد قدرتهای بزرگ جهانی [را].
لزوم قیام خود ملت برای خدا و ساختن ویرانیهای دوران شاهنشاهی
از زحمتهایی که شمردید و فعالیتهایی که در منطقه خودتان انجام دادید من تشکر میکنم، و خداوند تعالی اجر به شما خواهد داد. باید ما بدانیم که خود ما باید مشغول فعالیت باشیم. خود ملت در هر جا که هست، باید به ساختن خرابیهایی که در طول مدت شاهنشاهی و در طول این پنجاه و چند سال برای مملکت ما پیش آمده است، خود ملت باید قیام کند؛ قیام برای خدا، و قیام برای بندگان خدا. شما منتظر این نباشید که این ادارات، این استانداریها، و امثال اینها، برای شما کار بکنند. اینها بسیاریشان همان مغزهای فاسد رژیم سابقاند. بسیاری از اینها اگر کارشکنی نکنند، کمک نمیکنند. و ما نباید بنشینیم که این مغزهای فاسد به ما کمک کنند. ما جوانهای خودمان …
قیام و پیروزی انقلاب به دست خود ملت نه حزب یا کودتا
باید گفت که انقلاب ایران بهترین انقلابی بوده است که در دنیا تا کنون پیدا شده است. و نکتهاش هم این است که ملت مسلمان انقلاب کردند. انقلاب مربوط به حزبی- مثلًا فرض کنید- نبوده است؛ مربوط به یک کودتایی نبوده است؛ از طرف نظامی یا از طرف حزب، بلکه مال خود ملت بوده است و خود ملت قیام کرده است، و خود ملت پیش برده است و طرف را شکست داده است، و ملت هم ملت اسلامی بوده. از این جهت که ملت یک ملت مسْلم بوده است، بیجهت نمیخواسته است که اشخاصی را بِکُشد، اشخاصی را حبس کند، اشخاصی را منع کند از فعالیت، هیچ ابداً نظر به این معانی نبوده است. از این جهت، یک انقلاب بسیار آرامی بوده است، و لو اینکه الآن مَفْسَده جوها کارشکنیهایی …
ایران در دست ملت است نه در دست رهبر
- بگویید که ایران در دست من نیست، در دست ملت است. و ملت هم کسی که خدمتگزار باشد و مصالحشان را بخواهد، با آزادی مطلق، به او ممکن است رو بیاورد. و شما ملاحظه کردید در فوت مرحوم آقای طالقانی سرنیزهای نبود، زوری نبود، مردم با آزادی ریختند در خیابانها و همه ایران منقلب شد. این نه این است که آزادی بدون قانون وجود داشته باشد، آن آزادی نیست. منتها آزادی است که مردم روی محبت و عشقشان و روی یک مبادی و مبادی …
همراهی ملت، پشتوانهٔ انجام خدمات و پیروزی بر قدرتهای بزرگ
و ما از خدا میخواهیم که یک همچو سعادتی به ما بدهد که ما بتوانیم این خدمتی را که بنا داریم انجام بدهیم قدرت داشته باشیم که انجام بدهیم و این قدرت هم در وقتی است که ملت با ما باشد. اگر ملت با ما باشد، ما میتوانیم به واسطه قدرت ملت کارها را انجام بدهیم. چنانچه دیدید که چون ملت همراه با هم بودند، یک همچو قدرتهای بزرگی را از بین بردند. حالا هم، که وقت این است که آن مفسدهها از بین برود و پاکسازی بشود و آن بازماندههای آنها از بین بروند، باز محتاج به این است که ملت همراه باشند.
پیروزی از آنِ کسی است که ملت با او موافق است
لکن ما هم نظیر حرف چرچیل را میگوییم: ما به نفت اتکا نداریم؛ ما اتکا داریم به اینکه میگوییم پیروزی مال آن کسی است که ملت با او موافق است و ملت با اسلام و با سعادت اسلامی، با جمهوری اسلامی موافق است. بنا بر این، ما هیچ خوفی از این ریشههایی که حالا دارند انقلابات میکنند نداریم، منتها اگر خوفی باشد، برای این است که شلوغ میکنند، ناراحت میکنند، دولت را ناراحت میکنند؛ ملت را ناراحت میکنند، و الّا اینها یک چیزی که ما بتوانیم بگوییم مشکلی است و نمیشود …
توسل به ملت در مشکلات و پشت سر گذاشتن مراحل با فداکاری آن
ما در مشکلات باید متوسل بشویم به ملت. ملتی که- بحمد الله- مهیا برای کمک و فداکاری بوده و هستند. با فداکاری ملت- بحمد الله- مراحلی را که بسیار اهمیت داشت پشت سر گذاشتیم، موانع مرتفع شد، خائنین رفتند، و اگر تتمهای هم باشد، با همت ملت خواهند رفت. لکن این دیوار شیطانی بزرگ که شکست، پشت آن دیوار خرابیهای زیاد هست؛ و ما باید به همت ملت آن خرابیها را ترمیم کنیم. ناچاریم که به ملت متوجه بشویم برای سازندگی؛ برای اینکه ترمیم کنیم این خرابیها که در طول مدت حکومت جائر پهلوی در مملکت ما حاصل شده است. و- بحمد …
پیشبردن کارها به دست خود ملت نه افراد
… دارد که یک شخصی، شخصیتی، یک نفر مجاهد[1] که از دستش میرود یک چنین انقلاب دامنهداری، یک چنین انفجاری در آن پیدا میشود، یک ملت زندهای است که دیگر ترس ندارد. از این هم که مثلًا آن فرد از دست ما رفته است، با اینکه بسیار ناگوار بود، لکن خوفی نیست در کار. خود ملت دیگر کارهایش را دارد انجام میدهد. دیگر نه من مطرح هستم، و نه هیچکس. خود ملت مطرح هست؛ و خود ملت پیش میبرد.
حفظ کشور به دست خود مردم بیانتظار از ژاندارمری و پاسبان
خداوند ان شاء الله همه شما را توفیق بدهد، و برای مملکتتان مفید باشید؛ و برای اسلام مفید باشید. و مملکت خودتان را خودتان حفظ کنید. دیگر ننشینید به اینکه ژاندارمری و پاسبان اینها بیایند؛ خودتان همه پاسبان و خودتان همه ژاندارمری و خودتان همه ارتشی و همه چیز خودتان هستید، مملکت هم مال خودتان است؛ خودتان حفظش کنید [یکی از حضار: در سایه رهبری شما، حضرت عالی] خداوند همهتان را حفظ کند.
رفع نابسامانیها به دست خود ملت چون کشور از آن خودشان شده
… وارد میشود؛ مواد مخدره از قبیل هروئین، تریاک و این طور چیزهایی که مضر است به حال مملکت، وارد میشود؛ و الآن هم ارتش خیلی قدرت ندارد، ژاندارمری خیلی قدرت ندارد- که مشغولند برای اینکه قدرت بهشان بدهند- لکن باز میایستند. الآن خود ملت باید این مسائل را حل کند. الآن مملکت مال خودتان شده؛ وقتی مملکت مال خودتان باشد مثل اینکه برای عایله خودتان خدمت میکنید. برای مملکت خودتان هم خودتان باید خدمت بکنید؛ و هر نابسامانیهایی که هست در هر جا، باید خود شماها رفعش بکنید. ان شاء الله موفق باشید، موید باشید ان شاء الله.
سپردن مقدرات کشور به دست خود مردم
… داشته است- این را- حفظش بکند؛ و از این چیزهایی که دستهای اجانب و ناپاک بین مردم منتشر میکنند اعتنا نکند به اینها. و اینهایی که میآیند و نمیگذارند کارها انجام بگیرد، از ایشان جلوگیری بشود؛ تا اینکه این نهضت به آخر برسد. نهضت بین راهی- این- مثمر ثمر نیست؛ نهضت به آخر برسد، یک دولت مستقر پیدا بشود، یک مجلس شورای ملی- نه به آن معنایی که در زمانهای سابق پیدا میشد که مردم بیاطلاع بودند- یک مجلسی که به نظر خود مردم باشد، مردم خودشان نظر داشته باشند، مقدرات دست خود مردم باشد، اینها تحقق پیدا بکند؛ آن وقت مردم بروند سراغ اینکه ما فقیر هستیم.
پیشبرد انقلاب به دست طبقهٔ سوم و پیوستن ارتش به آنان
… برای اینکه چی بکنند! این حزبها هم از این قبیلاند. حزب «دمکرات» نمیدانم- جبهه کذا! هیچ یک از اینها مردمی نیست. این [ملتند] که کار انجام دادهاند. ملت قیام کرد؛ و همین طبقه سوم؛ نه آن طبقه اولیها؛ طبقه اولیها سر جای خودشان بودهاند؛ هیچ کاری نکردند. این طبقه سوم که همینها هستند، همینها. اینها اقدام کردهاند. کم کم ارتش فهمید که باید متصل به اینها بشود، آنها متصل شدند، ... در ارتش همان طبقه. آن طبقههای اوّلی که مالها را خوردند و فرار کردند آنها نبودند. اینها پیش بردند. و باید حالا هم همین طور با دست اینها و با این جمعیت پیش ببریم. مشکلات را هم باید ما با اینها صحبت کنیم. هر مشکلی که شما دارید میروید؛ من هم سفارش میکنم مشکلات حل بشود. و شما هم …
حق همهٔ اقشار ملت بر رهبری و اسلام به سبب سهم در نهضت
من با هر قشری که از ملت بزرگ اسلام و ملت عظیم ایران مواجه میشوم، میبینم که به ما حق دارند. من هر قشری را که ملاقات میکنم، میبینم که حق خاصی به ما دارند. آقایان محترم و جوانان معظم ورامین، به ما حق ویژهای دارند؛ آنها در 15 خرداد زحمت کشیدند و جوانان خودشان را از دست دادند[1] و برای اسلام فعالیت کردند؛ و تا کنون هم به فعالیت خود باقی هستند. کارکنان آب، به ما، به اسلام، حق دارند؛ سهم بسزایی دارند. آنها برای …
پشتیبانی ملت از دولت خدمتگزار و برخورد و دادخواهی در برابر دولت ظالم
… اینها باید زیرورو بشود. و باید مردم خودشان را اصلاح بکنند؛ و باید اشخاصی که ظالم هستند و به زیردستها ظلم کردند، باید آنها دیگر ظلم نکنند. طبقات مختلف به طبقات پایین ظلم نکنند. باید حق فقرا، حق مستمندان داده بشود. تمام اینها در جمهوری اسلامی باید عمل بشود. و ملت وظیفه دارد که در جمهوری اسلامی پشتیبانی از دولتها بکند که به خدمت ملت هستند. اگر دولتی را دید که خلاف میکند، ملت باید تودهنی به او بزند. اگر چنانچه دستگاه جابری را دید که میخواهد به آنها ظلم کند، باید شکایت از او بکنند و دادگاهها باید دادخواهی بکنند؛ و اگر نکردند خود ملت باید دادخواهی بکند، برود توی دهن آنها بزند.
به ثمر رساندن نهضت اسلامی به دست ملت ایران و مردم قم
… و آن حکومت عدل اسلامی، «جمهوری اسلامی». شما جوانان برومند ایران، و شما جوانان برومند قم به اسلام عزیز حق پیدا کردید. اسلام بر همه منت دارد، ما هیچ منتی بر اسلام نداریم. من منت از شما میکشم؛ من زیر منت شما ملت ایران و شما اهالی محترم قم، زیر منت شماها هستم. شماها بودید که نهضت اسلامی را به ثمر رساندید. شما ملت بزرگ ایران و اهالی معظم قم بودید که با مشت بر تانکها و توپها و مسلسلها غلبه کردید.
حضور بیباک مردم در برابر مسلسل؛ غلبهٔ خون بر تانک
… و دنبال این حرکت بود که ما از عراق شروع کردیم؛ و بعد آمدیم و رفتیم فرانسه و از آنجا تعقیب کردیم. تمام مسائل که واقع شد ما مرهون منتِ- بعد از خدای تبارک و تعالی- این ملت ایران، و خصوصاً طبقه مستمندان، نه طبقه اشراف و اعیان و بالا دستها، ما مرهون آنها هستیم. آنهایی که زن و مرد، صغیر و کبیر، در هر وقت که اقتضا میکرد در خیابانها میریختند و هیچ در مقابل مسلسلها ابا نداشتند؛ سینهها را باز میکردند و میگفتند: بزن. باید بگویم که گوشت و خون غلبه کرد بر تانک و مسلسل. و این قدرت خدای تبارک و تعالی بود.
سهم زاغهنشینان و مادران شهدا، نه کار یک فرد
این معنا را من از همان اوایلی که یک قدری انقلاب زیاد شد و مردم هوشیار و بیدار شدند خیلی امیدوار بر آن بودم. و بحمد الله شد. لکن نباید کسی بگوید که من کردم. البته اشعاری که آقا خواندند از نظر شعری بسیار خوب بود، لکن باید عرض بکنم که من کوچکتر از اینم که این طور مطالب گفته بشود. این زاغهنشینها بودند که در خیابانها فریاد کردند و خون دادند و جوان دادند؛ و مادرهایی که چهار تا بچه داشتند سه تا بچههایشان رفته بود، باز میگفتند که این هم اگر برود برای خداست. آن چیزی که برای من خیلی امیدوارکننده است این روح تعاون و روح انسانیت و روح اسلامیت است که در ملت ایران شکوفا شد. این تحولی که در انسانها پیدا شد، از تحولی که در این رژیم پیدا شد بالاتر است. یک روز بود که اگر یک پاسبان میآمد در بازار تهران، که بزرگترین بازار …
انتخاب افراد صالح برای مسئولیتها و محاکمهٔ خائنان به دست مردم
- جوابش همان است که قبلًا گفتم. مردم هر کس و یا هر گروه را برای به دست گرفتن مسئولیتها صالح بدانند انتخاب میکنند و خائنین را محاکمه و مجازات مینمایند ...
مجال دادن متقابل دولت و مردم در کارهای بازسازی
… نظارت دولت. و راجع به اینکه کجا مقدم، کجا موخر، این بالاخره صحبت پیش میآید و آن طوری که صلاح است این است که هیات تشخیص مصلحت باشد مرکب از سران کشور و نخست وزیر و تشخیص بدهند، تشخیص مصلحت بدهند که کجا باید اول باشد، کجا باید بعد باشد، وضعش باید چه جور باشد. مردم خودشان داخل باشند، لکن مستقل نباشند. و دولت باید به مردم مجال بدهد به اینکه در کارها داخل بشوند. و مردم هم باید به دولت مجال بدهند که با تانّی و نقشهکشی این کار مهم را انجام بدهند؛ ممکن است دستهایی در کار باشند که بخواهند در همین مقوله هم راجع به بازسازی هم شلوغ کنند و فساد ایجاد کنند، این را باید خیلی متوجه باشند و این همان هیات تشخیص مصلحت که مرکب از سران کشور است، آنها باید نظارت کنند در امور، لکن مردم را هم شرکت بدهند. چنانچه حالا …
موفقیتهای سیاسی و نظامی رهین همت مردم و استقامت رزمندگان
… عراق است. و همه آنان میدانند که اگر اسرائیل نقشه تسخیر از نیل تا فرات را دنبال میکند، صدام هم در تهاجم خود به این کشور اسلامی، نقشه سیادت خود بر اعراب و منطقه و ژاندارمی خلیج فارس را تعقیب مینمود. هر چند که بسیاری جرات ابراز صریح این واقعیت را ندارند. ما همه این موفقیتها را در صحنههای سیاسی و نظامی رهین همت مردم و استقامت رزمندگان میدانیم. و بار دیگر به کشورهای منطقه اعلام میکنیم که جمهوری اسلامی، علی رغم اقتدار روزافزون خود در صحنههای سیاسی و نظامی و علی رغم پشتیبانی تودههای میلیونی مردم که هر روز شاهد رژه با شکوه دهها لشکر از نیروهای آموزش دیده آن هستیم، هیچ گاه درصدد توسعه و کشورگشایی …
برپایی جمهوری اسلامی به دست مردم عادی و طبقات ضعیف
… با چندین اتومبیل بیرون بیایید وجههتان پیش مردم بزرگ میشود، آن چیزی که مردم به آن توجه دارند و موافق مذاق عامه است، اینکه زندگی شما ساده باشد، همان طوری که سران اسلام و پیغمبر اسلام و امیر المومنین و ائمه ما زندگیشان ساده و عادی بود بلکه پایینتر از عادی. آنها هم که جمهوری اسلامی را بپا کردند، مردم عادی هستند، و کسانی که بالا بالاها نشستهاند، هیچ دخالتی در این مسائل نداشته و ندارند. این مردم بازار و کشاورز و کارگران کارخانهها و طبقات ضعیف- به حسب دنیا و قوی به حسب آخرت- هستند که این توقع را دارند که اگر خدای نخواسته، نفوس این مردم از ما منحرف بشود، ضرر آن برای ما تنها نیست، بلکه برای اسلام است. و ما باید حفظ کنیم آنهایی را که اسلام و جمهوری اسلامی را نگه داشتهاند و بعد از این هم نگه خواهند داشت، و حفظ آن به این است که زندگی ما ساده و عادی باشد. آنهایی هم که میخواهند خودشان را حفظ کنند، باید بدانند که گاهی با یک اتومبیل پیکان بهتر میتوانند محفوظ …
ناکافی بودن بودجهها و لزوم حل کار دولت به دست ملت
… این امور هست و مسئول این امور هست، هر روز مواجه با یک مشکلات عظیم است. میخواهد که کامیون برای جنگ بفرستد راجع به خواربار که باید از اینجا به آنجا ببرند گرفتار است، بخواهد خواربار را بفرستد راجع به جنگ گرفتار است، مع ذلک با تمام قوا جنگ را مقدم میدارد. الآن گرفتاری دولت به قدری است که این بودجههایی که ملاحظه میکنید اینها نمیتواند کار دولت را درست کند، این ملت است که باید درست کند.
پشتیبانی یکپارچهٔ زن و مرد از رزمندگان جبهه
… و ایستادهاند و از این کشور دفاع میکنند و آن همه خون دادهاند؛ آن همه همهشان، نه اینکه فقط یک طایفه باشند، از سپاه پاسداران و ارتش و اینها گرفته تا ژاندارمری و عرض میکنم- شهربانی و بسیج و عشایر و اینها؛ همه، هم شهید زیاد دادند و هم جدّیت زیاد کردند. از آن طرف، آنها جنگ میکردند، از پشت سرشان هم همه ملت یک کلمه- دنبال آنها بودند؛ زن و مرد و بزرگ و کوچک و اینها تایید میکردند. از آن طرف، راجع به این خانههای تیمی که سرتاسر کشور را گرفته بود و فاسدها دورش جمع شده بودند و به فساد مشغول بودند. خوب، این کمیتهها و پاسدارها و اینها چه کارهایی کردهاند! و همین دیشب که اعلام کردند که پنجاه خانه تیمی وعده کثیری هم افراد فاسد را گرفتهاند. …
بیرون راندن قدرتمندان و رساندن مسئولان به منصب بهدست مردم
… میروید، قدم دارید بر میدارید رو به تباهی. آن روزی شما قوی هستید که این بقال سر محله و آن مومن توی مسجد و آن کسی که در جاهای بزرگ و اعیان و اشراف- فرض کنید- هست، برای شما این طور نباشد که برای او یک کاری بکنید، برای این نکنید. اینها را مقدم بر آنها بدانید؛ اینهایی که شما را به وزارت رساندهاند- با اینکه وزارت الآن یک چیز مهمی نیست پیش شما- اینهایی که قدرتمندها را بیرون کردند، اینهایی که همه آن اشخاصی که مقدرات یک کشور در دستشان بود و ما را و شما را و همه کشور را به تباهی کشیده بودند، آنها را بیرون زدند، اینها را باید ما قدرشان را بدانیم؛ یعنی نگهشان داریم. برای خدا، برای اسلام، برای حیثیت خودتان، برای حیثیت کشورتان، باید این سر و پابرهنهها را نگهشان دارید؛ اینهایی که بعد از همین که هر شهیدی شما پیدا میکنید، آن طور برایش تظاهرات میکنند، آن طور برایش- عرض بکنم- به سر و سینه خودشان میزنند، …
پیگیری مردم برای پیشبرد نهضت و رفع اختلاف
… یک راهی درست بکند برای صلاح- فرض کنید- به خیال خودش، مردم هر مطلبی را که آنها طرح میکردند به او بدبین بودند. اگر اینها میگفتند بگویید لا اله الا الله، باز بدشان میآمد؛ برای اینکه میدیدند که لا اله الا الله از حلقوم کسی درمیآید که خودش معتقد نیست. امروز آن طور است که ملاحظه میفرمایید، در همهسرتاسر کشور ما که همه مردم دنبال این هستند که این نهضت را پیش ببرند. اگر یک چند نفر یا یک عدهای پیدا بشود، خود این مردمند که دنبال هستند که این اختلاف را از بین ببرند.
حل گرفتاریهای سه سال اخیر بهدست خود ملت
… که خدا در قلب این ملت انداخته است و همه ملت احساس این را کردهاند که ما باید از زیر بار اینها بیرون برویم. ما باید خودمان اداره کنیم زندگی خودمان را و میتوانیم. عمده این است که اراده با احساس توانایی پیش میآید که ما احساس این معنا را بکنیم که میتوانیم. ما در این مدت سه- چهار سالی که، سه سالی که این گرفتاریها پیش آمده همه را خود این ملت درست کرده است، حل کرده است.
پیشبرد بار سنگین انقلاب با همت قشرها و ناکافی بودن آن
… و خصوصاً در این پنجاه و چند سال اخیر برای هیچ یک از گروهها فرصت اینکه در مسائل فکر کنند، فضلًا، از اینکه عمل کنند نبود. حوزههای علمیه ایران، چه حوزههای علمیه قدیمی و چه دانشگاهها یک وضعی داشتند که با این جهش باید آن وضع را متحول کنند و تهیه قبلی نداشتند. ناگهان تکلیفهایی به دوش همه آمد و چون مهیا نبودند هیچ یک از قشرهای ملت، از این جهت بار سنگین بود، لکن مع ذلک، بحمد الله همت والای همه قشرهای ملت این بار سنگین را هم دارد به پیش میبرد، لکن کافی نیست این مقدار. حوزههای علمیه علوم شرعیه فعالیتهایشان در رژیمهای سابق و خصوصاً این پنجاه و چند سال اخیر بسیار محدود بود؛ هم برنامههای تحصیلیشان محدود بود، و هم فعالیتهای خارجیشان که آن در حد- تقریباً- صفر بود.