رفتن به محتوای اصلی

نفت

نام‌های دیگر: نفت و گاز، صنعت نفت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

منابع نفت و گاز ایران و جایگاه آن در اقتصاد و سیاست.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علمای نجف (وظیفه سران کشورهای اسلامی- مسئولیت علما)— ۱۳۴۴/۰۸/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۴ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۴۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۲۹ پاراگراف)

تاراج نفت به‌دست بیگانگان و تهدید سهم نسل‌های آینده

در زمان این هم، قبل از اینکه برود، همه چیزش را بسته‌بندی کردند و بردند. جواهرات را بردند؛ همه چیز را تقریباً غارت کردند و رفتند. این مملکت، نفت که مهمترین چیز این مملکت است، دارایی این مملکت است و باید نسلهای آتیه از این استفاده بکنند، اگر بیست سال دیگر این [شاه‌] بود، دیگر نفت نداشتید. خودش هم می‌گفت که نفت ما بیشتر از بیست و چند سال نیست![1] برای اینکه نفت را همین طور لوله‌هایش را باز کردند و دادند به غیر. در مقابلش چه گرفتند؟ برای امریکا- که نمونه بارزش است- نفتها را دادند، در مقابل آن پایگاه برای امریکا درست کردند نه اینکه اسلحه به ما دادند! این صورتِ مساله بود که اینها در مقابل نفت اسلحه به ما دادند؛ اسلحه‌ای که به ما دادند، اسلحه‌ای است که ما نمی‌توانیم …

دادن نفت در ازای اسلحه‌های بی‌کارشناس و ساختن پایگاه برای آمریکا

… باید گفت هیچ نگذاشتند؛ یعنی سرمایه‌های انسانی را و سرمایه‌های مادی ما را اینها از بین بردند. دانشگاهها که باید سرمایه انسانی برای ما درست کنند، اینها به وضع عقب افتاده‌ای نگه داشتند و دستور داشتند که نگذارند [در] آنجا یک انسان کامل و خدمتگزار بار بیاید. و سرمایه‌های مادی‌مان آنکه زیرزمینی بود، نفت بود دادند به این و آن، و در ازای آن، چیزهایی گرفتند که به درد ما نمی‌خورَد؛ بلکه پایگاه درست کردند برای امریکا. یعنی نفت ما را دادند، و به اسم اینکه ما اسلحه می‌خواهیم، می‌خواهیم که در مقابل همه دوَل چه بکنیم ... با این اسم اسلحه‌هایی آوردند که در مملکت ما کارشناسی ندارد نسبت به این اسلحه هاو باید خود آنها باشند. و این برای این بود که اگر شوروی یک ایرادی می‌کرد که چرا پایگاه درست کردید، اینها بگویند که پایگاه مال خود ایران است و اسلحه هم پول نفت است. لکن واقع مطلب این بود که اسلحه پول نفت نبود بلکه نفت را خوردند و به ازای او برای خودشان کار درست کردند. این یکی از …

دادن نفت در برابر اسلحه و ساختن پایگاه برای آمریکا

… داده بود این ملت، نفت شما را بعد از ده- پانزده سال تمامش کرده بود ... رفت سراغ کارش! عوض نفت چی دادند؟ اسلحه دادند! چه اسلحه‌ای؟ اسلحه‌های مدرنی که کارشناسهای ایرانی نمی‌توانند بفهمند چه‌ هست، چه جور باید اینها را استعمال کنند! برای چه آوردند اینجا آنها را؟ برای اینکه پایگاه باشد برای امریکا که اگر یکوقت با شوروی دعوایش شد این پایگاه را داشته باشد. نفت را از ما گرفتند به جای او پایگاه درست کردند؛ پایگاهی که اگر بنا بود درست کنند حاضر بودند میلیونها میلیونها دلار بدهند به مملکتی تا بگذارد یک پایگاه برایشان درست بشود! آنها نفت ما را می‌گیرند پایگاه درست می‌کنند. این مصیبتهای ماست. آخوند دخالت در سیاست نکند؟ این حرف را نزند آخوند؟ اگر آخوند یک همچو حرفی زد، «آخوند سیاسی» است. همه چیز ما را بردند. روحانیت ما را پیش مردم ساقط کردند، از بین بردند. جدا کردند قشر روحانی را از قشر روشنفکر متجدد و همه چیز آنها را هم بردند، …

ربودن نفت کشور به‌دست آمریکا در ازای ساخت پایگاه با سلاح برای خود

و اما نفت ما. تمام نفت ما را به غیر دادند! به امریکا و غیر از امریکا دادند. آنی که به امریکا دادند عوض چه گرفتند؟ عوض، یک اسلحه‌هایی برای پایگاه درست کردن برای آقای امریکا! ما هم نفت دادیم و هم پایگاه برای آنها درست کردیم! امریکا با این حیله، که این مرد[1] هم دخالت داشت، با این حیله نفت را از ما [ربود] و برای خودش در عوض، پایگاه درست کرد. یعنی اسلحه‌هایی آورده اینجا که ارتش ما نمی‌تواند این اسلحه را استعمال بکند؛ باید مستشارهای آنها باشند، باید کارشناسهای آنها باشند. این هم از ناحیه نفت، که این نفت ما را اگر چند سال دیگر- خدای نخواسته- این [شخص‌] عمر پیدا کرده بود، عمر سلطنتی پیدا کرده بود، …

تعیین قیمت عادلانهٔ نفت با تفاهم دولت‌ها بی‌آنکه به طرفین اجحاف شود

- قیمتی است که بر اساس تفاهم میان دولت ما و دولتهای دیگر برقرار می‌شود. به طوری که نه به آنها اجحاف شود و نه به ما. ما هرگز حاضر نیستیم زیر عنوان اوپک منافعمان را غارت کنند.

سپردن تغییرات کمپانی‌های نفتی به متخصصان و رد قراردادهای زیان‌بار

- تغییرات اساسی نسبت به کمپانیهای نفتی را باید متخصصین به عهده بگیرند. آنچه می‌توانم بگویم این است که تمام قراردادهایی که به ضرر ملت ایران است، چون از طرف شاه مخلوع و دولت غاصب و غیر قانونی صورت گرفته است، مورد قبول ما نخواهد بود.

عدم صدور نفت و ادامهٔ اعتصاب شرکت نفت تا رفتن شاه و تأمین سوخت داخلی

- با بودن شاه هرگز نفت به خارج صادر نخواهد شد. من هیاتی را برای رسیدگی مصرف داخلی اعزام کرده‌ام تا سوخت داخلی را تامین کنند.[2] ولی تا رفتن شاه، اعتصاب شرکت نفت به حال خود خواهد بود. اشکالاتی که در کمبود نفت برای داخل ایجاد شده است بزودی برطرف خواهد شد.

تحمل رنج صدور نفت به زیان ملت و منع تجاوز به حق آن

- سالهاست که ملت ایران رنج صدور نفت خود را به نفع دیگران و به زیان خود تحمل کرده است و امروز هم به حق کسی تجاوز نکرده است؛ فقط اجازه نمی‌دهد که به حق او تجاوز شود و اگر این مقدار هم موجب رنج دیگران است مانعی ندارد. همین زمامداران کشورهای صنعتی بودند و هستند که منابع ملت ایران و بسیاری از ملل فقیر جهان را غارت می‌کنند، و در برابر چشمان پر از حسرت این مردم مظلوم از دولتها و زمامداران دست نشانده خائن حمایت می‌کنند و آنها را در این جنایت تشویق می‌کنند. ملت ایران هنوز جشنهای …

فروش نفت به آمریکا به شرط ترک دخالت در سرنوشت ایران

- در صورتی که امریکا دست از کارهایش بردارد و ایران را به حال خودش بگذارد و به هیچ وجه دخالت در سرنوشت مملکت ایران نداشته باشد، امریکا هم یکی از مشتریهایی است که نفت به او داده می‌شود.

ازسرگیری جریان نفت پس از رژیم شاه و فروش عادلانه به همهٔ مشتریان

- در آینده نزدیکی که رژیم شاه از بین برود و حکومت مورد نظر مردم روی کار بیاید جریان نفت دوباره به راه خواهد افتاد و به همه کسانی که مشتری نفت ما باشند و به طور عادلانه به ما ارز بپردازند نفت فروخته خواهد شد.

فروش عادلانه به هر مشتری و تلاش برای استفاده از آن در صنایع

… و ظرفیتهای مختلف و فراوانی برای رشد اقتصادی دارد که اگر نفت هم نباشد بتواند در رشد خود و از بین بردن فقر پیروز شود. از قبیل معادن مختلف که در صنایع اهمیت زیادی دارد و همچنین امکانات کشاورزی و دامداری و مهمتر از همه، وجود استعدادهای سرشار و خلاق انسانی. و نفت را در ضمن اینکه به هر کس که مشتری باشد و با رعایت عدل و انصاف از ما بخرد و پول آن را بدهد می‌فروشیم، سعی هم خواهیم کرد که از خود نفت در صنایع مختلف استفاده کنیم.

فروش به هر خریدار با قیمت عادلانه و تراضی و صرف درآمد در آبادانی کشور

- ما نفت را به هر کس که از ما بخرد می‌فروشیم مشروط بر اینکه به قیمت عادلانه و بر مبنای تراضی طرفین باشد. ارزهایی را که از این راه به دست خواهیم آورد به مصرف آبادی و عمران مملکت خواهد رسید.

جلوگیری از صدور نفت تا رفتن شاه و فروش آن پس از آن در برابر پول نه اسلحه

- ما تا رفتن شاه از صدور نفت به خارج جلوگیری می‌نماییم. بعد از رفتن شاه به هر کشوری که مایل باشیم نفت را می‌فروشیم و در مقابل، پول می‌گیریم نه اسلحه.

نفروختن نفت به دولت‌های حامی شاه، از جمله آمریکا، تا زمانی که سرانشان بر سر کارند

- ما گفته‌ایم که پس از رفراندم سراسری کشور علیه شاه در روزهای تاسوعا و عاشورا که هر گونه مشروعیت و قانونی بودن را- حتی از نظر جهانیان- برای چندمین بار از حکومت‌ شاه سلب کرد، به دلیل اینکه دیگر شاه و دولت او نماینده ملت نیستند، اگر هم قبلًا بوده‌اند- که هرگز نبوده‌اند- در این صورت هر دولتی از وی حمایت کند، علیه ملت ایران اقدام کرده است و ملت ایران حق دارد به چنین دولتی که حامی دشمن اوست نفت خود را نفروشد. البته گفته‌ایم که مادامی که سران این دولتها که از شاه حمایت می‌کنند بر سرِ کارند به آنها نفت نمی‌دهیم، خواه امریکا باشد و یا هر کشور دیگر. و اما نسبت به اسرائیل، مسلّم است که ما به یک دولت غیر قانونی و غاصب و متجاوز به حقوق مسلمین و دشمن اسلام هیچ گونه کمکی نخواهیم کرد. حساب آفریقای جنوبی هم معلوم است؛ رژیم نژادپرستی که به هیچ وجه به هیچ یک از ارزشهای انسانی ارج نمی‌نهد و اصولًا رژیمی است سفاک و …

استخراج برای مصرف داخلی، منع صادرات و تولید آینده به اندازهٔ نیاز کشور

- دستور دادم تا نفت را برای داخل استخراج نمایند ولی هرگز اجازه نمی‌دهم نفتمان را خارجیان به یغما ببرند. لذا گفته‌ام که به خارج صادر نشود و این کار شده است. تولید نفت در آینده بستگی به نیازهای کشورمان دارد.

نقد دادن نفت به خارج در ازای سلاح بی‌کاربرد و پایگاه آمریکایی

اما اینکه می‌گویند که اگر چنانچه من بروم دیگر برای غرب نفت نیست، اگر مقصود این است که آن طوری که شما نفت را می‌دادید به خارج ما نمی‌دهیم، صحیح است این. برای اینکه شما نفت ما را دادید به خارج و آنی که از امریکا به خیال خودتان گرفتید و برای تعمیه[2] گرفتید، یک اسلحه‌های بسیار پیشرفته [است‌] که در ایران هیچ کارشناسی ندارد و هیچ کس نمی‌تواند استعمالش بکند و برای پایگاه درست کردن برای امریکا در ایران. یعنی هم نفت را بردید هم پایگاه درست کردید! اگر می‌خواست یک مملکتی در مملکت دیگری پایگاه درست کند، محتاج به این بود که میلیاردها- مثلًا- دلار بدهد تا پایگاه اجازه بدهند درست کند. ایران اجازه داده که پایگاه درست کن در ازای نفتی که ما به تو می‌دهیم! نفت را داده‌اند، اگر در ازایش اسلحه برای ایران هم خریده …

فروش نفت در معاملهٔ عادلانه به هر مشتری برای ادارهٔ کشور

… این ترتیبی نفت ندارد، اگر غرب از ما بخواهد که نفت بدهیم به او و عوض آن هم پایگاه در ایران درست بکند یا یک چیزی که به درد ما نمی‌خورد در ایران درست کند، یا مضر برای ایران است در ایران درست کند، ما نفت را اگر به بیابانها ریختیم، اگر آتش زدیم، به آنها نمی‌دهیم. و اگر مقصود این است که نفت را نمی‌دهند، غرب به نفت نمی‌رسد یعنی اگر بخواهند یک معامله صحیحی، عقلایی، روی انصافی، روی تبادل نظری بین متعاملیْن،[3] بگوید نفت نمی‌دهند، دروغ می‌گوید. نخیر، ما و ایران هر حکومتی باشد احتیاج دارد به پول برای اینکه اداره مملکت باید بکند، و عمده‌اش پول نفت است. نفت را هر مشتری‌ای که پیدا بشود که خوب بخرد، به او می‌دهد پول می‌گیرد. به امریکا می‌دهد به جای اینکه ایشان پایگاه درست کرده است، نه ما پایگاه نمی‌خواهیم درست کنیم برای امریکا. ما پول می‌گیریم برای اینکه این ملت ضعیف را، این ملت بی‌چیز را نجات بدهیم از این وضعی که دارد: این زراعتی که از دست داده، این کشاورزی که از دستش رفته است، …

اعزام هیئت رسیدگی به امور نفت و دستور استخراج برای مصرف داخلی

1- این جانب برای جلوگیری از تبلیغات دولت غاصب، هیاتی برای رسیدگی در امور نفت اعزام نمودم و به شرایطی دستور استخراج نفت برای مصرف داخل را دادم. گرچه اهل اطلاع می‌گویند مخازن بسیاری در کشور برای مصارف داخلی موجود است و دولت قحطی مصنوعی ایجاد کرده است؛ و گفته می‌شود شبها تا صبح مامورین نظامی، نفت مخازن را می‌برند و معلوم نیست چه می‌کنند. در ضمن من از کارکنان شرکت نفت که در این امر خیر با این هیات …

دادن نفت به آمریکا و خرید سلاح بی‌فایده به دست شاه و فروش نفت به هر کشور دلخواه پس از آن

- بله تا وقتی است که شاه کنار برود. شاه نفت ما را برای تحکیم خودش بدون هیچ مجوزی به امریکا می‌داد و از پول آن اسلحه امریکایی که به هیچ درد ملت ایران نمی‌خورد، می‌خرید. اصولًا نفت تا کنون پشتوانه حکومت غاصبانه شاه بود و من حکم کردم که دیگر صادر نشود و اعتصاب تا رفتن شاه ادامه دارد. بعداً ما نفت را به هر کشوری که مایل باشیم می‌فروشیم.

لزوم خروج نظامیان و مأموران انتظامی از مناطق نفتی و خودداری از ارعاب کارکنان

1- نظامیان و مامورین انتظامی از مناطق و مراکز نفتی بیرون بروند و دخالتی در امور مربوطه ننمایند و از ایجاد هر گونه ارعاب در بین کارکنان خودداری نمایند.

تولید نفت فقط به اندازهٔ مصرف داخلی و توقف کامل صدور آن تا سقوط رژیم

2- نفت و فرآورده‌های نفتی فقط به اندازه مصرف داخلی تولید شود و از صدور نفت به خارج، تا سقوط رژیم غیر قانونی، جلوگیری کامل به عمل آید.

قطع نفت دولت‌های حامی شاه پس از تاسوعا و عاشورا

- رفراندم تاسوعا و عاشورا برای چندمین بار ثابت کرد که شاه از سلطنت مخلوع است. و از آن روز به بعد اگر دولتی از شاه حمایت کند، تا رئیس آن دولت سرکار است نفت را قطع و تمام قراردادهایی که بعد از این دو روز تا رفتن شاه امضا شده است بی‌اعتبار می‌دانیم. ولی قراردادهایی که قبل از این دو روز با رژیم منعقد شده‌اند آنها را بررسی می‌کنیم، آنچه را مضر به حال ملت و مصالح مملکت ندانیم می‌پذیریم و گر نه رد می‌کنیم.

ایجاد قحطی مصنوعی سوخت از سوی دولت برای ایجاد وحشت و نارضایتی

5- باید ملت ایران بداند که نفت و گاز به مقدار مصرف داخل در انبارها موجود است و دولت جنایتکار، برای ایجاد وحشت و نارضایتی، قحطی مصنوعی ایجاد نموده؛ و کارکنان شرکت نفت به مقدار مصرف داخل استخراج می‌نمودند و اینان به مصارف دیگر می‌رساندند (از قبیل صدور برای اسرائیل- چنانکه گفته شده) و ملت را در مضیقه قرار می‌دهند. شاه و دولت غاصب او با ملت در حال جنگند که به این اعمال وحشیانه دست می‌زنند؛ حتی گفته می‌شود که کارکنانی را که برای مصرف داخلی می‌خواهند عمل کنند، مجبور به اعتصاب می‌کنند تا مضیقه را به عهده ملت بگذارند.

ثروت خدادادی ملت و ذخیرهٔ نسل‌های آینده که سودش به ملت نمی‌رسد

اگر ما گفتیم این نفتها، این نفتهایی را که اینها دارند بیرون می‌دهند از این مملکت، اینها منفعتش به خود ملت نمی‌رسد، پس اعتصاب کنید نگذارید این نفتها برود، اگر ما گفتیم نفتها را نگذارید، یعنی تایید کردیم اعتصاب آنها را، خودشان اعتصاب کردند ما هم تایید کردیم، حالا هم تایید می‌کنیم، اگر ما شرکت نفت را و کارمندان نفت را تایید کردیم به اینکه این نفتی که ذخیره است برای نسلهای آتیه و ذخیره‌ای است و مالی است‌ برای این مملکت، برای حالش، برای آینده‌اش، نگذارید این بیخود از دست برود و هیچی دستتان نیاید- خوب چند سال می‌خواهید نفت ایران را بخورید و هیچی ندهید، بس نشده؟- اگر ما یک همچو حرفی بزنیم که مردم اعتصاب کنند، که شرکت نفت اعتصاب کند، کارمندان شرکت نفت اعتصاب کنند، به اعتصابشان ادامه بدهند که این ثروت خداداد ملت از دست ملت نرود و هیچی به جیبش نیاید، این یک حرف غیر منطقی است؟! چون به شما می‌رسد از این جهت دیگر حقوق بشر معنا ندارد؟! چون نفت به شماها می‌رسد و عوضش هم نمی‌دهید، به جای اینکه بدهید عوضش را در مملکت ما پایگاه درست می‌کنید در مقابل شوروی؛ اگر ما بگوییم این اعتصاب صحیح است، مقدس است این اعتصاب، واجب است این اعتصاب، این حرف …

محرومیت دولت‌های پشتیبان شاه از نفت ایران و بطلان قراردادها

من همزمان با راهپیمایی بزرگ شما در پیامی به سران دولتها اعلام نمودم که رفراندم‌ این دو روز برای هیچ کس ابهامی باقی نگذاشت که ملت شاه را نمی‌خواهد و عدم رسمیت او را با اکثریت قاطع قریب به اتفاق اعلام کرد؛ و به همین جهت اخطار نمودم که از این پس هر کس از سران دولتها از شاه پشتیبانی کند، از نفت ایران محروم، و قراردادهای ایران با آنان غیر رسمی اعلام می‌شود؛ و مادامی که سران این دولتهای پشتیبان شاه بر سر کارند، قطع نفت و بطلان قراردادها ادامه دارد. و بر ملتهاست که از دولت خود مواخذه کنند، و بر مجلس امریکا است که دولت کارتر را استیضاح نماید.

ندادن نفت به کشور پشتیبان شاه تا زمان بقای دولتش

- مساله این است که الآن که شاه غیر قانونی بودنش اعلام شد، اگر کسی از این به بعد از شاه پشتیبانی کند، ما دام که دولت وی سرِ کار هست، به مملکت او نفت داده نمی‌شود.

ندادن نفت به کشورهای پشتیبان شاه تا زمان بقای دولت‌هایشان

… بکنی از شاه که بر خلاف قانون در ایران سلطه پیدا کرده است و رفراندم دیروز و امروز ایران او را ساقط کرده- اگر تا حالا ساقط نبوده است. این خلاف مصلحت مملکت امریکاست برای اینکه اگر چنانچه تو پشتیبانی بکنی، مادامی که تو و دولت تو هست، نفت برای امریکا هیچ نیست. و همین طور این اعلام به سایر کشورهاست؛ چه کشور امریکا و چه انگلستان و چه شوروی و چه سایر ممالک که می‌خواهند از ایران نفت بخرند. ما حتی به طور فروش عادلانه هم به این ممالکی که پشتیبانی از امروز بکنند از شاه، نفت نخواهیم داد؛ یعنی، تا آن وقتی که دولتهای اینها سرِ کار است که شاه را پشتیبانی می‌کنند، تا آن وقت نخواهیم نفت به آنها داد. بله، ما با ملتهایشان دشمنی نداریم و دولتهایشان را اگر ملتها- مجلس- دولتهایشان را وادارند که پشتیبانی‌شان را از شاه قطع کنند و اعلام کنند که ما پشتیبان شاه نیستیم، ما نفت خواهیم داد. و اگر دولتها این کار را نکنند، تا آن دولت هست نفت برای این ملتها هم نیست. …

فروش نفت به هر مشتری و جلوگیری از زیاده‌روی‌های خلاف مصلحت ملت

- ما با تمام دولتها، در صورتی که دخالت در امور داخلی ما نکنند و برای ما احترام متقابل قائل باشند، با احترام رفتار می‌کنیم و نفت را هم هر کس مشتری است به او می‌فروشیم. ما از زیاده‌روی و غلط‌روی‌هایی که راجع به نفت بوده است و چیزهایی که خلاف مصلحت ملت بوده است، جلوگیری می‌کنیم، و الّا نفت را می‌فروشیم.