رفتن به محتوای اصلی

نظم و انضباط

نام‌های دیگر: نظم، نظم در کار، نظم سازمانی، نظم و وقت‌شناسی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رعایت نظم و مقررات در کار، زندگی و نیروهای مسلح.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

از لحاظ آموزش. آموزش را جدّى کنید. مراکز آموزش را ‌-مثل این دانشکده‌ی افسرى یا به اسم جدید: دانشکده‌ی علوم نظامى، و همچنین بقیّه‌ی مراکز آموزشى، آموزشگاه افسرى و جاهاى دیگر را- حقیقتاً مرکز آموزش قرار بدهید؛ اینجا یاد بگیرند. انضباط در داخل نیروها، انضباط واقعى و عمیق باشد، نه انضباط صورى محض. البتّه انضباط صورى هم لازم است؛ امّا انضباط یعنى هر فرمانبرى خودش را ملزم بداند ‌-ملزم اخلاقى و وجدانى- که فرمان فرمانده را عمل بکند؛ نه اینکه فقط در مدّ نگاه او و تا آنجایى که چشم او میبیند؛ بلکه همان ‌جایى که چشم او هم نمیبیند، فرمان او باید عمل بشود؛ انضباط به معناى واقعى. سازمان‌دهى به شکل دقیق و عمیق که بحمدا‌لله‌ در ارتش بوده؛ خوب هم بوده، الان هم خوب است. سازمان‌دهى در ارتش ایرادى ندارد؛ امّا حفظ این سازمان‌دهى با انضباط [ممکن است]؛ کمربند انضباط را دُور این یگانهاى عمده و غیر عمده بیندازید و اینها را محکم نگه دارید. یک ذرّه بی‌انضباطى و بی‌نظمى در خطوط، فاجعه‌آفرین است.
یک وقتى یک افسر حزب‌اللهى از این حزب اللهى‌هاى مشهور در ارتش آمد پیش من با دمپایى ــ افسر عالى‌رتبه بود، از بس این حزب‌اللهى و مقدّس‌مآب بود، با دمپایى آمد پیش من ــ به او گفتم اگر بعد از این این‌جورى دیدمت، راهت نمیدهم؛ برو! ردّش کردم. بعد، از دفعه‌ى دیگر که آمد، دیدیم بله، پوتین مرتّب است. نمیشود، حزب‌اللهى‌گرى را بعضى اشتباه میکنند با شل و ول بودن و بى‌نظمى و بى‌ترتیبى؛ حزب‌اللهى‌گرى که این نیست. رئیس حزب‌اللهى‌هاى همه‌ى تاریخ یعنى امیرالمؤمنین میفرماید: وَ نَظمِ اَمرِکُم؛[3] منظّم باید بود. نظم چیست؟ همان چیزى که از انسان خواسته‌اند؛ یعنى آن آئینى که از هر کسى خواسته‌اند. هر جا یک نظمى دارد؛ میدان جنگ هم یک نظمى دارد و زىّ نظامى هم یک نظم خاصّى دارد، باید آن نظم را [رعایت کرد]. حالا ان‌شاءالله‌ یک وقتى شما را در آن زىّ خودتان ببینیم تا این را هم به چشم ان‌شاءالله‌ مشاهده کنیم.
نکته‌ی دیگری که لازم است در خطبه‌های نماز جمعه وجود داشته باشد، یعنی مجموعاً از خطبه‌ها برآید، عبارت است از روح نظم و انتظام و انضباط در مردم. نظم پذیری، یعنی حالت فرمانبرداری از مرکزیّت نظام و همکاری با مسؤولین کشور. حالت سرکشی و بیاعتنایی به مقرّرات و رفض قوانین کشور و این چیزها، نباید در بین مردم و از طریق خطبه‌های جمعه به وجود آید. عکس آن باید به‌وجود آید؛ که حالت استسلام در مقابل قوانین، مقرّرات، نظامات عمومی و اینهاست.

لزوم انضباط برخاسته از انگیزهٔ معنوی و الگو بودن افسر

خوشبختانه دانشگاهِ افسرىِ ارتش جمهوری اسلامی ایران، از لحاظ معنویت، مواد درسی و نظم و انضباط، پیشرفتهای چشمگیری داشته است. امّا شما عزیزان من! بدانید که ما به این حد، قانع نیستیم. اگر چه نیکوست؛ امّا نیکوتر، موردِ نظر است. باز هم باید تلاش کنند و تلاش کنید. نظم و انضباط در این تشکیلات، باید چنان باشد که از انگیزه عمیق معنوی و روحی خبر دهد. نظمی باشد که بتواند هر افسری را در محیط کار و تلاش و فرماندهی خود، مظهر نظم نشان دهد و دیگران را نظم‌‌پذیر کند. رفتار شما در محیط کار، در آینده برای دیگران درس خواهد بود. آن گونه که امروز برای مردم غیر نظامی که به این نظم نگاه میکنند، هیجان‌‌آور و زیبا و لذّتبخش است، از لحاظ معنوی، از لحاظ تقیّد به آداب اخلاقی و اسلامی، و از لحاظ بلندنظری نیز، همین خصوصیت، در دانشجویان و مسؤولین این دانشگاه، مورد نظر است.

اسراف نقطهٔ مقابل انضباط

اسراف در ثروت عمومی و موجودیهای این کشور و منابع طبیعی و نیز در آنچه که با زحمت زیاد به دست می‌آید و اسراف در نان و آب و انرژی و نیروی انسانی، همه اینها بد است. اسراف، نقطه مقابل آن توصیه‌ای است که ما در سال گذشته و سالهای قبل از آن عرض کردیم که عبارت از «انضباط» است. اگر بخواهیم با اسراف مبارزه کنیم، باید برای این کار برنامه‌ریزی انجام گیرد و آن را مسؤولان دولتی انجام دهند. بنابراین، توصیه اوّل من، مبارزه با اسراف و زیاده‌روی و نابود کردن اموال عمومی و اموال شخصی است؛ چون اموال شخصی هم، به نحوی به اموال عمومی برمی‌گردد.