رفتن به محتوای اصلی

نظم و انضباط

نام‌های دیگر: نظم، نظم در کار، نظم سازمانی، نظم و وقت‌شناسی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رعایت نظم و مقررات در کار، زندگی و نیروهای مسلح.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

از لحاظ آموزش. آموزش را جدّى کنید. مراکز آموزش را ‌-مثل این دانشکده‌ی افسرى یا به اسم جدید: دانشکده‌ی علوم نظامى، و همچنین بقیّه‌ی مراکز آموزشى، آموزشگاه افسرى و جاهاى دیگر را- حقیقتاً مرکز آموزش قرار بدهید؛ اینجا یاد بگیرند. انضباط در داخل نیروها، انضباط واقعى و عمیق باشد، نه انضباط صورى محض. البتّه انضباط صورى هم لازم است؛ امّا انضباط یعنى هر فرمانبرى خودش را ملزم بداند ‌-ملزم اخلاقى و وجدانى- که فرمان فرمانده را عمل بکند؛ نه اینکه فقط در مدّ نگاه او و تا آنجایى که چشم او میبیند؛ بلکه همان ‌جایى که چشم او هم نمیبیند، فرمان او باید عمل بشود؛ انضباط به معناى واقعى. سازمان‌دهى به شکل دقیق و عمیق که بحمدا‌لله‌ در ارتش بوده؛ خوب هم بوده، الان هم خوب است. سازمان‌دهى در ارتش ایرادى ندارد؛ امّا حفظ این سازمان‌دهى با انضباط [ممکن است]؛ کمربند انضباط را دُور این یگانهاى عمده و غیر عمده بیندازید و اینها را محکم نگه دارید. یک ذرّه بی‌انضباطى و بی‌نظمى در خطوط، فاجعه‌آفرین است.
یک وقتى یک افسر حزب‌اللهى از این حزب اللهى‌هاى مشهور در ارتش آمد پیش من با دمپایى ــ افسر عالى‌رتبه بود، از بس این حزب‌اللهى و مقدّس‌مآب بود، با دمپایى آمد پیش من ــ به او گفتم اگر بعد از این این‌جورى دیدمت، راهت نمیدهم؛ برو! ردّش کردم. بعد، از دفعه‌ى دیگر که آمد، دیدیم بله، پوتین مرتّب است. نمیشود، حزب‌اللهى‌گرى را بعضى اشتباه میکنند با شل و ول بودن و بى‌نظمى و بى‌ترتیبى؛ حزب‌اللهى‌گرى که این نیست. رئیس حزب‌اللهى‌هاى همه‌ى تاریخ یعنى امیرالمؤمنین میفرماید: وَ نَظمِ اَمرِکُم؛[3] منظّم باید بود. نظم چیست؟ همان چیزى که از انسان خواسته‌اند؛ یعنى آن آئینى که از هر کسى خواسته‌اند. هر جا یک نظمى دارد؛ میدان جنگ هم یک نظمى دارد و زىّ نظامى هم یک نظم خاصّى دارد، باید آن نظم را [رعایت کرد]. حالا ان‌شاءالله‌ یک وقتى شما را در آن زىّ خودتان ببینیم تا این را هم به چشم ان‌شاءالله‌ مشاهده کنیم.
نکته‌ی دیگری که لازم است در خطبه‌های نماز جمعه وجود داشته باشد، یعنی مجموعاً از خطبه‌ها برآید، عبارت است از روح نظم و انتظام و انضباط در مردم. نظم پذیری، یعنی حالت فرمانبرداری از مرکزیّت نظام و همکاری با مسؤولین کشور. حالت سرکشی و بیاعتنایی به مقرّرات و رفض قوانین کشور و این چیزها، نباید در بین مردم و از طریق خطبه‌های جمعه به وجود آید. عکس آن باید به‌وجود آید؛ که حالت استسلام در مقابل قوانین، مقرّرات، نظامات عمومی و اینهاست.

شاهدها (۴۶ پاراگراف)

آموزش انضباط و جدیت در کار و اثر آن بر آبروی نیرو

… چشم همه هستید، درعین حال خدمات و زحمات و رنجهای شما ندیده گرفته میشود - این است که کار خود را خدمت و وسیله تقرب الیاللَّه بدانید و برای خدا کار کنید. هرچه میتوانید از ضعفهای کار خودتان کم کنید؛ هرچه میتوانید احساسات و خواست شخصی را در محیط کار دخالت ندهید؛ خود را و کسانی را که در حوزه کار شما تلاش میکنند، به انضباط و دقّت و جدّ و جهد در کار آموزش دهید. این جدّ و جهد، این انضباط و این سختگیری بر خود، خواهد توانست آبروی نیروی انتظامی را به حدّ اعلی برساند؛ مردم را با زحمات و مشکلات شما بیش از گذشته آشنا کند؛ پیش خدای متعال هم وسیله روسفیدی است.

نظم ظاهری، نشانهٔ امر باطنی و پدیدآورندهٔ نظم در جنگ و جبهه‌بندی جهانی

بعضی خیال میکنند که اگر ما روی ظواهر یا لباس نظامی یا نظام جمع و این قبیل چیزها تکیه کنیم، کفایت میکند؛ اما این، سطحینگری است. هر ظاهری در این عرصه و میدان، حکایت از یک امر واقعی و باطنی میکند. نظم ظاهری، نظم رفتاری و نظمِ در میدان جنگ را به ارمغان میآورد و نظم در جبهه‌بندی عظیم جهانی را به ما میدهد. از همین‌جا، این نکته اصلی را عرض کنم که، مسأله اصلی، جبهه‌بندىِ سراسرىِ استکبار جهانی در مقابلِ کلمه حقّ است. جبهه‌بندی در مقابل ایران من حیث ایران نیست؛ در مقابلِ یک ملت، یک نژاد، یک قوم، از جهت آن قوم نیست؛ بلکه جبهه‌بندی در مقابلِ حقّ است. آب عدّه‌ای، با …

لزوم انتظام نظام اسلامی در برابر حرکت سازمان‌یافتهٔ دشمن

… دنیا میداند که دو جناح وجود دارد. امروز بسیارند کسانی از سران و زمامداران و مردم دنیا که شما و ملت جمهوری اسلامی را به‌خاطر مقاومتش، به خاطر آمادگیاش، به خاطر کوتاه نیامدن و نترسیدنش، تحسین میکنند. هر چند بعضی به زبان می‌آورند و بعضی به زبان نمی‌آورند. شما در مقابل چنین حرکتِ سازماندهی شده‌ای، باید منظّم باشید. نظام جمهوری اسلامی، باید مظهر انتظام باشد. منتها نظم در عرصه زندگی یک کشور و یک ملت بزرگِ شصت میلیونی چیزی است و در عرصه یک سازمان نظامی، چیز دیگری است. امروز ارتش و سپاه، دو سازمان نظامی هستند که دوشادوش هم با فرماندهی واحد، در زیر نام مقدّس «نیروهای مسلّح جمهوری اسلامی ایران» خدمت میکنند. سربازان …

پدید آمدن روح وفاداری در نظامیان بر اثر انضباط

… کردند. گمان میکنم که اگر این کار و این وسوسه‌ها را در بین هر قشر دیگری میکردند، دلهای آنها را میلرزاند و متزلزلشان میکرد. علاوه بر ایمان و دیانت و اعتقاد به خدا و اسلام، که در همه ملت ما هست و در ارتش هم هست، عامل دیگری در ارتش وجود دارد، که آن را نگهداشت. آن عامل، نظم و انضباط است که به عناصر نظامی تعلیم داده میشود و تا اعماق جانشان نفوذ میکند. بر اثر همین انضباط، روح وفاداری در وجود آنها پدید می‌آید. آن عامل، به نیروهای ارتشی ما استحکامی بخشید و نگذاشت که آنها در اوج وسوسه‌های خصمانه دشمنْ در طول این شانزده سال، جز به راه مستقیم بروند.

زیان هرج‌ومرج و پیروی از سلیقه‌های متضاد در حوزه

4 - شرط اساسی برای تحول سالم و تکامل بخش درحوزه، نظم و انضباط و برخورداری از مرکزی اندیشمند و با نفوذ و مطاع است. هرج و مرج و پیروی از سلیقه های مختلف و گاه متضاد، تنها زیانش محروم ماندن از حرکتی سالم و منطقی و پیشرونده نیست، بلکه زمینه پیدایش تحول های ناسالم و حرکت های غیر منطقی و خسارتبار نیز هست. امروز حوزه علمیه ما با وظیفه ی بزرگی که بر دوش دارد و با خسارتهائی که از درنگ در ترمیم و اصلاح به خودِ آن و نیز به مخاطبانش وارد خواهد آمد، ناهماهنگی و خود سری را بر نمی تابد، طلاب و فضلای جوان و نیزهمه ی عناصر مؤثر در مجموعه ی حوزه لازم است مدیریت جدید را …

لزوم مظهر نظم و انضباط بودن ملت ایران در حج

عمل به این برنامه‌ها و برنامه‌ریزیها، مستلزم آن است که ملت ایران مظهر این نظم و انضباط باشد. امیدواریم خدای متعال تفضّل کند و وجود مقدّس ولىّ‌عصر ارواحنافداه، لطف و عنایت خود را شامل حال شما فرماید. ان‌شاءالله از برکات وجود و حضور آن بزرگوار، در مراسم حج برخوردار باشید و از معنویات آن ولىّ الهی بهره‌مند شوید. ان‌شاءالله شما برادران و خواهران مسلمان - …

شرط اصلی توانایی هر سازمان نظامی و لزوم اهتمام بیشتر به آن

نظم و انضباط را که شرط اصلى براى توانایى هر سازمان نظامى است ــ که امروز بحمدالله‌ نشانه‌هاى بسیار جالبى از آن را من مشاهده کردم و در مقابل چشم میبینم ــ هر چه‌ بیشتر اهمّیّت بدهید. آموزش نظامى را، تمرینها را، تمرینهاى نظامى و مانورهاى گوناگون را، و برترى و پیشرفت دانش نظامى خود را، و آموزش در همه‌ى سطوح و در همه‌ى رده‌ها را، و استحکام سازماندهى را، اینها را یک‌یک در نظر داشته باشید. سپاه را این‌جور اداره کنید، این‌جور تقویت کنید. سعى …

سازمان‌دهی مبتنی بر انضباط و رعایت مقررات همراه با عدالت و عدم تبعیض

… بکنید. باید بدانید که دشمن منتظر فرصت است براى ضربه زدن: وَ مَن نامَ لَم یُنَم عَنه؛[5] اگر شما غافل بشوید، ضربه را خواهید خورد؛ و دفاع یک وظیفه‌ى عقلى و انسانى و اسلامى است، پس باید آماده بود. روزبه‌روز باید آمادگى‌تان را بیشتر کنید، آموزشها را پیش ببرید. سازمان‌دهى منظّم، مبتنى بر حفظ انضباط کامل و رعایت مقرّرات است؛ این را یک ارزش به حساب بیاورید. رعایت مقرّرات، به معناى بى‌عدالتى نیست. عدالت را، عدم تبعیض را، ارزش‌گذارى بر اساس حق را یک اصل بدانید؛ این اصول، اصول بنیانى است.

اعتمادناپذیری فرد لاابالی در رعایت ادب معمولی در میدان جنگ

… در تاریخ بشر. بتدریج بشر یواش، یواش، یواش آمده به اینجا رسیده که نظامى باید در همه‌ى منشهایش منظّم و مرتّب باشد، حتّى در لباس پوشیدن؛ بستن دکمه‌ى پیراهن یک ادب معمولى است؛ ممکن است یک وقت هم باز بودن آن بشود ادب. آن ‌وقت اگر بست، باید ۴۸ ساعت بازداشتش کرد؛ آنچه ادب معمولى است، آنچه ابلاغ شده، [باید اجرا شود.] این آدمى که این ‌قدر بى‌حال و بى‌توجّه و لاقید و لاابالى است که وقتى میخواهد بیاید در مقابل چشم افراد، این ادب معمولى را رعایت نمیکند، در میدان جنگ نمیشود به او اطمینان کرد و جانها را به دست او سپرد؛ حتّى جان خودش را هم نمیشود به دست خودش سپرد؛ آنجا دسته‌گل را به آب خواهد داد. و این را ما دیدیم، تجربه کردیم.

کمبود نظم در جبهه‌ها و لزوم عمل طلاب به سفارش امیرالمؤمنین به نظم

… همه جهت نمونه باشید. از بعضى جهات که خب معلوم است؛ شما علم دین را بیش از دیگران دارید، و ان‌شاءالله‌ مواظبت و مراقبت بر عمل را هم همچنین؛ امّا مضافاً بر این، طلبه و روحانى در میدان نبرد و در میان جمع رزمندگان، باید ممتاز باشد به اخلاق و گذشت و بالخصوص نظم. ما نظم را در جبهه‌ها ــ مخصوصاً در بعضى از بخشهاى جبهه ــ یک خرده کم داریم؛ از طلبه باید بیاموزند. چرا؟ چون همان‌طورى که ما «اَقیموُا الصَّلوٰةَ وَ ءاتُو الزَّکوٰةَ وَ ارکَعوا مَعَ الرّٰاکِعین»[5] و «تَخَلَّقوا بِاَخلاقِ ‌الله»[6] و و و ... را از متون اسلامى براى مردم شرح میکنیم و باید خودمان به عملمان دعوت‌کننده‌ى مردم باشیم بیش از آنچه که به قولمان، همان‌طور هم باید به این جمله‌ى امیرالمؤمنین که فرمود «اُوصیکُم بِتَقوَى الله‌ وَ نَظمِ اَمرِکُم»،[7] هم ناطق باشیم، هم عامل. نظمِ آقایان [طلبه‌ها] در جبهه مهم است، اخلاقشان مهم است، همان‌طور که گفتم، گذشتشان و اغماضشان مهم است. اگر در وجود خود ما چیزى هم کم باشد، باید سعى کنیم آن را در خودمان به‌وجود بیاوریم ــ خدا هم تفضّل خواهد کرد و در ما رنگِ ثابت خواهد یافت که «المَجازُ …

دعوت ملت و مسئولان به حفظ نظم در برابر ادعای هرج‌ومرج در تبلیغات دشمن

… مردم ایران است. دشمن در رسانه‌های تبلیغاتی خود سعی میکند کشور ما را دچار هرج و مرج جلوه بدهد؛ میخواهد بگوید در ایران هیچ چیز بر نظام خود نیست؛ همان حرفی که بعضیها هم میگفتند و دروغ بودن آن ثابت شد و رسوا شدند. امروز هم روزنامه‌ها و رادیوهای خارجی میگویند. شما عملاً باید نگذارید که این ادعا راست در بیاید. همه‌ی آحاد ملت مخصوصاً عناصر مسؤول را دعوت میکنم به حفظ نظم و انضباط کامل و مراعات مقررات و قوانین. تذکر دوم باز خطاب به بخشی از ملت یعنی کشاورزان عزیز است. امسال محصولات ما مخصوصاً گندم - که مایه‌ی اصلی تغذیه‌ی ماست - بحمداللَه فراوان است. عده‌ای میخواهند با خریدن گندمها از کشاورزان و در آب ریختن آنها یا سوزاندن آنها یا احتکار کردن آنها باز هم ما را محتاج …

پرهیز از لاابالی‌گری در برنامه‌های رسیدن به هدف

پس چنین نیست که ما تقیّه را به این معنی بگیریم که هر وسیله‌ای که انسان را به هدف برساند. این اسمش تقیّه است؟ نه! یک نوع وسایل مخصوص، مورد نظر است. ازجمله یکی از چیزهایی که انسان را به هدف می‌رساند، حفظ نظم و مراقبت‌کردن از اصول و برنامه‌ای است که برای او مقرر شده. هرگز در مراعات برنامه‌های ریزی که برای رسیدن به هدف برای او مقرر شده، لااُبالی‌گری به خرج ندهد؛ این از چیزهایی است که انسان را به هدف نزدیک می‌کند.

منظم و وقت‌شناس بودن امام

… را خواستند، رفتیم آنجا. ظاهراً ایشان به بعضی از افراد شورای انقلاب مثل شهید مطهّری و شهید بهشتی و مانند اینها سفارش کرده بودند که یک کسی را پیدا کنند، [امّا] اینها هنوز اقدام نکرده بودند؛ امام اوقاتشان تلخ بود، تشر زدند که چرا اقدام نمیکنید؛ این‌ جوری بود. بسیار منظّم و وقت‌شناس بود؛ که حالا ما جریانهای زیادی از ایشان در این زمینه دیده‌ایم. اهل توکّل به معنای واقعی بود؛ وعده‌ی الهی را قبول داشت و به وعده‌ی خدا اطمینان داشت. وَ مَن یَتَوَکَّل عَلَی اللَهِ فَهُوَ حَسبُه؛[4] مصداق واقعی این جمله بود. مبارز بود؛ که حالا مبارز را بعداً شرح …

نظم امور از مطالب بسیار مهم در نظر امیرالمؤمنین (ع)

… شامل حسّاسترین مطالب به نظر اوست. امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام این وصیت را بعد از ضربت ابن‌ملجم نوشته‌اند؛ «لمّا ضربه ابن ملجم[3] ». تقریباً بیست مطلبی که در این وصیت آمده، مهم است. مطالب، درباره دنیاطلبی، قرآن، حج، جهاد، یتیمان، همسایگان و... است. دو مطلب از تقریباً بیست مطلب را انتخاب کرده‌ام تا امروز عرض کنم: یکی «نظم امرکم» و دوم «صلاح ذات بینکم»؛ یعنی ایجاد الفت میان برادران. از این جا میشود فهمید که این دو مطلب جزو مطالب بسیار مهم در نظر امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام است.

اسراف نقطهٔ مقابل انضباط

اسراف در ثروت عمومی و موجودیهای این کشور و منابع طبیعی و نیز در آنچه که با زحمت زیاد به دست می‌آید و اسراف در نان و آب و انرژی و نیروی انسانی، همه اینها بد است. اسراف، نقطه مقابل آن توصیه‌ای است که ما در سال گذشته و سالهای قبل از آن عرض کردیم که عبارت از «انضباط» است. اگر بخواهیم با اسراف مبارزه کنیم، باید برای این کار برنامه‌ریزی انجام گیرد و آن را مسؤولان دولتی انجام دهند. بنابراین، توصیه اوّل من، مبارزه با اسراف و زیاده‌روی و نابود کردن اموال عمومی و اموال شخصی است؛ چون اموال شخصی هم، به نحوی به اموال عمومی برمی‌گردد.

یکپارچگی حجاج با نظم بر محور دستگاه متصدی حج

… و اتّحاد باشد. امام رضوان‌الله‌علیه توصیه کردند، امر کردند، که در نمازهای جماعت شرکت کنید. بنده هم عرض میکنم: در نمازهای جماعت در مسجدالحرام، در مسجدالنّبی و نیز در مساجد دیگری که مقتضی است و متعلّق به برادران اهل آن مناطق است، شرکت کنید. وحدت را نشان دهید. یکپارچگی را با عمل خودتان و با نظم و انضباط، بر محور همین دستگاهی که امروز متصدّی است، ندا کنید.